Το Ισραήλ έδωσε προθεσμία τριάντα ημερών στη Βρετανία για να κλείσει το προξενείο της στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και, σύμφωνα με ισραηλινό αξιωματούχο και πηγή που γνωρίζουν το θέμα, οι Βρετανοί διπλωμάτες που υπηρετούν σε αυτό έχουν μόλις μία εβδομάδα για να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Στο στόχαστρο της εντολής βρίσκονται επίσης οι εκπρόσωποι της Βρετανίας που συμμετέχουν στην υπό αμερικανική ηγεσία αποστολή συντονισμού για τη Γάζα και οι διπλωμάτες με έδρα τη Ραμάλα, όπως μετέφεραν οι ίδιες πηγές που ζήτησαν να μη κατονομασθούν.
Η ενέργεια αυτή έρχεται ως άμεση απάντηση στην απόφαση του Λονδίνου να επιβάλει κυρώσεις στους ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη: η βρετανική κυβέρνηση απαγόρευσε εισαγωγές προϊόντων από τους οικισμούς και στόχευσε συγκεκριμένους εποίκους, εταιρείες και πρόσωπα που εμπλέκονται στην επέκτασή τους, κατηγορώντας παράλληλα τις πρακτικές αυτές ως «εθνοκάθαρση» και «αναγκαστικό εκτοπισμό».
Η απόφαση του Ισραήλ να κλείσει το προξενείο —το οποίο είναι διαπιστευμένο στην Παλαιστινιακή Αρχή— ανακοινώθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ, ενώ το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Πέραν της Βρετανίας, και η Γαλλία με τον Καναδά ανακοίνωσαν ότι σκοπεύουν να απαγορεύσουν τις εισαγωγές προϊόντων από οικισμούς, ενώ η Γαλλία και η Σουηδία, που στήριξαν τις βρετανικές κινήσεις, έχουν επίσης προξενεία στην Ιερουσαλήμ διαπιστευμένα στην Παλαιστινιακή Αρχή.
Οι ισραηλινές αρχές, που ανέμεναν την επιβολή κυρώσεων, προγραμμάτισαν συνεδρίαση για να συζητήσουν την απάντηση της κυβέρνησης προς τις χώρες που προσυπέγραψαν τη βρετανική πρωτοβουλία, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Στην ανάλυσή του, το BBC σημειώνει ότι η αντίδραση του Ισραήλ εντάθηκε από το γεγονός πως η κίνηση του Ηνωμένου Βασιλείου συνοδεύτηκε από άλλες χώρες —μία κοινή δράση 12 κρατών που, σύμφωνα με τον διπλωματικό ανταποκριτή Paul Adams, ενίσχυσε το αίσθημα αγανάκτησης στο Τελ Αβίβ.
Αξιωματούχοι στο Λονδίνο είχαν προβλέψει ότι μια τέτοια αλλαγή πολιτικής θα προκαλούσε εχθρική αντίδραση, αλλά φάνηκαν να αιφνιδιάζονται από την ταχύτητα και την ένταση της ισραηλινής απάντησης. Το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και η απομάκρυνση εκπροσώπων από το International Gaza Support Centre περιγράφονται ως ιδιαίτερα εχθρικές κινήσεις.
Η βρετανική αλλαγή στάσης έχει και συμβολικές διαστάσεις: πέρα από τα προϊόντα, στο πακέτο μέτρων περιλαμβάνονται περιορισμοί σε εταιρείες που παρέχουν κατασκευαστικές, υποδομής ή χρηματοοικονομικές υπηρεσίες στους οικισμούς, καθώς και περιορισμοί στις πωλήσεις όπλων που “συμβάλλουν ουσιαστικά στην κατοχή”.
Ο υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ, επικαλούμενος την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 2024 για την παράνομη φύση της κατοχής, δήλωσε ότι οι οικονομικές σχέσεις της κυβέρνησης πρέπει να το αντικατοπτρίζουν. Η γλώσσα της δήλωσής του ήταν προσωπική και ασυνήθιστα έντονη: ως “υπερήφανος Βρετανός Εβραίος… αμετακίνητος στην υποστήριξή μου στο κράτος του Ισραήλ”, μίλησε πιο άμεσα και αυστηρά από πολλούς προκατόχους του, κατηγορώντας μάλιστα ότι “η τρομοκρατία των εποίκων είναι ανεξέλεγκτη”.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η ένταση της αντίδρασης αντανακλά και πολιτικές δυναμικές ενόψει επικείμενων εκλογών: ορισμένοι θεωρούν ότι η σκληρή γραμμή Σαάρ ενισχύει εσωτερικές θέσεις, ενώ πολλοί Ισραηλινοί κριτικάρουν την ιδεολογία ορισμένων εποίκων και τη διεθνή απομόνωση που πλέον βιώνει η χώρα —κατά κάποιους, αποτέλεσμα και πολιτικών επιλογών της ηγεσίας, όπως υποστήριξε πέρυσι ο Εχούντ Ολμέρτ για την πολιτική του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι Παλαιστίνιοι υποδέχθηκαν τις κυρώσεις ως θετικό βήμα: το παλαιστινιακό Υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την απόφαση αλλά ζήτησε “άμεσα, συγκεκριμένα μέτρα” για να σταματήσει το Ισραήλ την “παράνομη επιχείρηση εποικισμού”. Ο Παλαιστίνιος πρέσβης στο Λονδίνο, Δρ Χουσάμ Ζόμλοτ, χαρακτήρισε την απόφαση “σημείο καμπής στις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου-Παλαιστίνης” και εκτίμησε ότι τα “γενναία βήματα” της Βρετανίας θα βοηθήσουν στην ανεξαρτησία ενός παλαιστινιακού κράτους με τα σύνορα του 1967 και πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, παραδεχόμενος ωστόσο πως η πραγματικότητα της 59χρονης κατοχής δεν έχει τερματιστεί.
Οι προσδοκίες για αλλαγή στο πεδίο παραμένουν περιορισμένες: μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν την ισχύ να ανατρέψουν τις εξελίξεις, αν το επιλέξουν. Ιστορικά, το 1991 η αμερικανική κυβέρνηση απείλησε οικονομικές κυρώσεις για να περιορίσει την επέκταση οικισμών, αλλά μέχρι στιγμής ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δείξει πρόθεση να περιορίσει τα σχέδια εποικισμού του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ορισμένα τμήματα του κινήματος MAGA έχουν απομακρυνθεί τα τελευταία χρόνια από το Ισραήλ, ωστόσο ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, παραμένει ένθερμος υποστηρικτής του σιωνισμού και της ιδέας ότι η Δυτική Όχθη υποσχέθηκε στους Εβραίους από τον Θεό.
Η τρέχουσα αντιπαράθεση φέρνει το Ισραήλ αντιμέτωπο όχι μόνο με τη Βρετανία και τους ευρωπαίους εταίρους της, αλλά και με την ευρύτερη διεθνή κατακραυγή που ήδη εκδηλώνεται σε πολιτιστικά και αθλητικά πεδία, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει νέα μέτωπα στην περίπλοκη σχέση της χώρας με τον μεγαλύτερό της διεθνή σύμμαχο.
