Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) δεν διαθέτει προς το παρόν ουσιαστική εικόνα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς η Τεχεράνη δεν του έχει παράσχει τις αναγκαίες πληροφορίες ούτε έχει επιτρέψει πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της για επιτόπιους ελέγχους. Η έλλειψη αυτή, προειδοποιούν εμπειρογνώμονες, δημιουργεί κενά που δύσκολα καλύπτονται χωρίς άμεση συνεργασία.
Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, ενημέρωσε τη Δευτέρα το Συμβούλιο των Διοικητών του ΔΟΑΕ ότι η υπηρεσία δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει την κατάσταση των δηλωμένων πυρηνικών υλικών και εγκαταστάσεων του Ιράν, λόγω και της απουσίας πρόσβασης και στοιχείων από την ιρανική πλευρά.
IAEA Director General @rafaelmgrossi to hold a press conference after today’s Board of Governors meeting.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display(‘300x250_m1’); });Stay tuned at 12:30 CEST. The press conference is to be live streamed here pic.twitter.com/RlKQ70bFvq
— IAEA – International Atomic Energy Agency (@iaeaorg) September 7, 2026
«Έχει χαθεί η εικόνα για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου»
Ο Ραφαέλ Γκρόσι προειδοποίησε ότι έχει περάσει περισσότερο από ένας χρόνος από τότε που ο ΔΟΑΕ έχασε τη συνέχεια της εικόνας που είχε για τα αποθέματα χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (LEU) και ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60% σε U-235 στις δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν που επλήγησαν από τις στρατιωτικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον επικεφαλής του Οργανισμού, δημιουργεί σοβαρό ζήτημα για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Χωρίς πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και χωρίς τα απαιτούμενα στοιχεία από την ιρανική πλευρά, ο ΔΟΑΕ δεν μπορεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του ως προς την επαλήθευση των πυρηνικών δραστηριοτήτων της χώρας, ούτε να αξιολογήσει την εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Η κατάσταση πρέπει να διορθωθεί επειγόντως», τόνισε ο Γκρόσι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να αποκατασταθεί άμεσα η δυνατότητα του ΔΟΑΕ να πραγματοποιεί ελέγχους και να έχει σαφή εικόνα για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τα υλικά που βρίσκονται σε αυτές.
Η Τεχεράνη αρνείται την πρόσβαση των επιθεωρητών
Το Ιράν έχει αρνηθεί την πρόσβαση των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις μετά τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι υπάρχει κίνδυνος οι επιθεωρητές να μεταφέρουν απόρρητες πληροφορίες στις χώρες που εξαπέλυσαν τις επιθέσεις εναντίον του πυρηνικού της προγράμματος.
Ο Γκρόσι έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η επίλυση των πυρηνικών ζητημάτων μέσω στρατιωτικής ισχύος είναι λιγότερο αποτελεσματική από τη διπλωματία, καλώντας τις δύο πλευρές να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η αντιπαράθεση είχε ξεκινήσει νωρίτερα
Ωστόσο, η περιορισμένη πρόσβαση του ΔΟΑΕ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις δεν αποτελεί αποκλειστικά συνέπεια του πολέμου του 2025. Ήδη από το 2021, η Τεχεράνη είχε αρχίσει να περιορίζει σημαντικά την πρόσβαση των επιθεωρητών. Τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς, ο Γκρόσι είχε καταγγείλει ότι το Ιράν δεν τήρησε συμφωνία για την ανανέωση της πρόσβασης στο κρίσιμο εργαστήριο της Καράτζ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η εξέλιξη είχε επηρεάσει σημαντικά την προσπάθεια του Οργανισμού να αποκαταστήσει τη συνεχή παρακολούθηση των ιρανικών πυρηνικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 (JCPOA).
Το «αγκάθι» της πυρηνικής συμφωνίας του 2015
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν εκείνες που παραβίασαν πρώτες τη συμφωνία, όταν ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία τον Μάιο του 2018. Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, είχε επικαλεστεί στοιχεία που είχε αποκαλύψει το Ισραήλ μετά την επιχείρηση της Μοσάντ για την απόκτηση του ιρανικού πυρηνικού αρχείου, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη είχε αποκρύψει δραστηριότητες που συνδέονταν με τις στρατιωτικές διαστάσεις του πυρηνικού της προγράμματος.
Έκκληση Γκρόσι για επιστροφή στη διπλωματία
Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ κάλεσε εκ νέου το Ιράν να συνεργαστεί εποικοδομητικά με τον Οργανισμό, ώστε να καταστεί δυνατή η πλήρης εφαρμογή των μηχανισμών ελέγχου που προβλέπει η συμφωνία διασφαλίσεων στο πλαίσιο της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Παράλληλα, τόνισε ότι είναι «επιτακτική» η επιστροφή στη διπλωματία και στις διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση λύσης στα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Η κατάσταση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει επιπτώσεις στο παγκόσμιο καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων», προειδοποίησε.
Την ίδια ώρα, Ιράν και ΗΠΑ δεν εμφανίζονται προς το παρόν να επιδιώκουν ενεργό εμπλοκή του ΔΟΑΕ, καθώς παραμένει σε εκκρεμότητα η ευρύτερη αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ισραήλ εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχία ότι τμήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μπορεί να έχουν επιβιώσει από τις επιθέσεις του 2025-2026 και να παραμένουν εκτός ελέγχου των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ.
