Πάνω από 2,1 δισ. ευρώ έχουν καταβληθεί από τον ΕΛΓΑ για αποζημιώσεις στη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο, καθώς και για προγράμματα κρατικών ενισχύσεων στην περίοδο 2020–2026, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Οργανισμού. Η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων και η επιδείνωση της κλιματικής κρίσης έχουν πολλαπλασιάσει τις ανάγκες αποζημιώσεων, δημιουργώντας παράλληλα προκλήσεις για τη χρηματοοικονομική ισορροπία του φορέα.
Ο πρόεδρος του ΕΛΓΑ, Ανδρέας Λυκουρέντζος, επισημαίνει με έμφαση το μέγεθος της παρέμβασης: «Οι αποζημιώσεις οι οποίες κατεβλήθησαν την περίοδο 2020-2026, υπερβαίνουν τα 2 δισ. ευρώ και αποτελούν μία κορυφαίας σημασίας παρέμβαση για τη στήριξη των αγροτικών νοικοκυριών, όταν δοκιμάζονται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και άλλες περιπτώσεις ζημιών».
Σύμφωνα με τον ΕΛΓΑ, από το συνολικό ποσό των 2,1 δισ. ευρώ, τα 1.881.765.977,34 ευρώ αφορούν αποζημιώσεις στο πλαίσιο των Κανονισμών Ασφάλισης για ζημιές στη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο. Από αυτά, 1.069.516.776,69 ευρώ προήλθαν από τα έσοδα του Οργανισμού μέσω της Ειδικής Ασφαλιστικής Εισφοράς που καταβάλλουν οι παραγωγοί, ενώ τα υπόλοιπα 812.249.200,65 ευρώ καλύφθηκαν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και ειδικά προγράμματα σε περιπτώσεις καταστροφών όπως ο «Ιανός» και τα φαινόμενα «Daniel-Elias».
Επιπλέον, 200.853.954,83 ευρώ διατέθηκαν σε προγράμματα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων και δράσεις σε συνεργασία με την Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής, κυρίως για ζημιές από μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών.
Για τον τρόπο που ανταποκρίθηκε ο Οργανισμός μετά από καταστροφικές ζημιές, ο κ. Λυκουρέντζος σημείωσε: «οι υπάλληλοι του Οργανισμού, με αφοσίωση στην εκπλήρωση των καθηκόντων τους και η Διοίκηση, με αποφασιστικότητα και ουσιαστικές πρωτοβουλίες, κατόρθωσαν να μεταβιβάσουν τις αποζημιώσεις και τις ενισχύσεις το συντομότερο δυνατό και κυρίως με τη διαδικασία των προκαταβολών έπειτα από τις καταστροφικές ζημίες Ιανός, Daniel και άλλες περιπτώσεις, ούτως ώστε οι ασφαλισμένοι παραγωγοί να αισθάνονται δίπλα τους τον Οργανισμό».
Παρά τις πληρωμές, ο Οργανισμός καλείται να διαχειριστεί τη σταθερότητα των εσόδων του. Ο πρόεδρος επισημαίνει ότι «οι σημερινοί Κανονισμοί Ασφάλισης, με όλα τα μέτρα και τη στήριξη της Κυβέρνησης, επιτρέπουν στον Οργανισμό να διαθέτει φερεγγυότητα και αξιοπιστία. Οποιαδήποτε προσθήκη κάλυψης νέων ζημιογόνων αιτιών, συνεπάγεται αύξηση των εσόδων του Οργανισμού. Η συζήτηση για τον τρόπο ενίσχυσης των εσόδων του Οργανισμού, όπως είναι γνωστό, για λόγους οι οποίοι αφορούν τόσο στις κοινωνικές όσο και στις πολιτικές δυνάμεις, δεν έχει καρποφορήσει».
Σε άλλο σημείο της τοποθέτησής του προειδοποίησε κατά των ανέξοδων υποσχέσεων: «Δεν είναι δυνατόν να διακινούνται από πολιτικά κόμματα και κοινωνικούς εταίρους, ανέξοδες υποσχέσεις, να αποφεύγουν τις υπεύθυνες απαντήσεις εκείνοι, οι οποίοι οφείλουν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Οφείλουμε να συνεργαστούμε όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε τα δυσβάσταχτα κόστη αποζημιώσεων, τα οποία προκαλεί η όξυνση της κλιματικής κρίσης. Πάντως, με πίστη και αποφασιστικότητα, συνεχίζουμε την πορεία μας με γνώμονα την δικαίωση των προσδοκιών των ασφαλισμένων παραγωγών αλλά και τη στήριξη του ΕΛ.Γ.Α., ως του μοναδικού ασφαλιστικού Οργανισμού της χώρας».
Τα οικονομικά στοιχεία του ΕΛΓΑ αντικατοπτρίζουν τη μεγαλύτερη πίεση που προκαλεί η κλιματική κρίση: οι ανάγκες για αποζημιώσεις αυξάνονται διαρκώς, ενώ οι συντελεστές της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς παραμένουν αμετάβλητοι. Σύμφωνα με τη Δήλωση Καλλιέργειας του 2025, η ασφαλιζόμενη αξία φυτικής παραγωγής και ζωικού κεφαλαίου ανέρχεται στα 10 δισ. ευρώ και τα προβλεπόμενα έσοδα του ΕΛΓΑ φτάνουν τα 232 εκατ. ευρώ.
Μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026, οι παραγωγοί έχουν καταβάλει λιγότερα από 200 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΛΓΑ για την περίοδο 2020–2025 ανέρχονται σε 113.786.593,68 ευρώ.
Η διαδικασία εκτίμησης των ζημιών στηρίζεται σε συγκεκριμένα στάδια ελέγχου: αυτοψίες και πορίσματα από γεωτεχνικούς, γεωπόνους και κτηνιάτρους, τα οποία εξετάζονται από τους επόπτες των τοπικών υποκαταστημάτων. Ο ΕΛΓΑ τονίζει ότι με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η ακρίβεια και η αντικειμενικότητα των εκτιμήσεων, περιορίζοντας το ενδεχόμενο αυθαίρετων αξιολογήσεων ή άνισης μεταχείρισης παραγωγών.
Ο Οργανισμός διαθέτει ιδιόκτητα πληροφοριακά συστήματα που υποστηρίζουν τις υπηρεσίες του και δεν επιτρέπουν παρεμβάσεις στην καταχώριση των πορισμάτων των εκτιμητών ή στις διαδικασίες πληρωμής της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς.
Σημαντική αλλαγή αναμένεται από το 2027 με την ολοκλήρωση του έργου «Ψηφιοποίηση της Εκτιμητικής Διαδικασίας», προϋπολογισμού 1,6 εκατ. ευρώ. Το έργο σχεδιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2019 από τη διοίκηση του ΕΛΓΑ σε συνεργασία με τον τότε υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη και βρίσκεται στη φάση υλοποίησης, μετά την ολοκλήρωση των δικαστικών διαδικασιών μεταξύ των υποψηφίων αναδόχων. Ο διεθνής διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε από την Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. και όχι από τον ΕΛΓΑ.
Με την εγκατάσταση των νέων συστημάτων, τα δεδομένα από τις εκτιμήσεις στο πεδίο θα μεταφέρονται ψηφιακά στους κεντρικούς υπολογιστές του Οργανισμού, έπειτα από ποιοτικό έλεγχο των επόπτων, μειώνοντας τον χρόνο καταχώρισης πορισμάτων και εκκαθάρισης αποζημιώσεων τουλάχιστον κατά έξι μήνες.
Τέλος, ο ΕΛΓΑ διευρύνει το Εθνικό Πρόγραμμα Χαλαζικής Προστασίας για την περίοδο 2027–2030, αυξάνοντας την καλυπτόμενη έκταση από 5,5 εκατ. στρέμματα σε περίπου 6,5 εκατ. στρέμματα. Η επέκταση θα γίνει με βάση τις επιχειρησιακές δυνατότητες των αεροσκαφών του προγράμματος, ενώ εξετάζεται και η χρήση νέων τεχνολογιών για περαιτέρω προστασία της αγροτικής παραγωγής από ακραία καιρικά φαινόμενα.
