Έτοιμα να μεταμορφώσουν το ενεργειακό τοπίο των νησιών της Ελλάδας είναι τα σχέδια που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,3 δισ. ευρώ μέσω του «Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νήσων» ανοίγει τον δρόμο για ευρείες παρεμβάσεις σε υποδομές, ΑΠΕ και ηλεκτροκίνηση.
Κεντρικός άξονας της παρέμβασης είναι οι νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις, που στοχεύουν στην ενοποίηση των νησιωτικών ηλεκτρικών συστημάτων με το ηπειρωτικό δίκτυο. Το μεγαλύτερο μέρος του πακέτου, 1,1 δισ. ευρώ, προορίζεται για διασυνδέσεις και συναφείς ενεργειακές υποδομές στα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου.
Παράλληλα, 977 εκατ. ευρώ έχουν προβλεφθεί για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοκατανάλωσης, τα οποία θα μπορούν να τοποθετηθούν σε κατοικίες, ξενοδοχεία, εστιατόρια, καταστήματα και γραφεία, καθώς και σε νοσοκομεία, σχολεία, δημόσια κτίρια, δομές φροντίδας και αγροτικές εγκαταστάσεις.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται ακόμη 200 εκατ. ευρώ για φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλού σκοπού, ενώ 56 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, ενισχύοντας την μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση στα νησιά.
Το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων, που έχει συσταθεί αποκλειστικά για την Ελλάδα, αποτελεί ένα ενιαίο χρηματοδοτικό πλαίσιο που συνδυάζει την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, αποθήκευσης και ηλεκτροκίνησης. Στόχος είναι ο ενεργειακός και περιβαλλοντικός μετασχηματισμός της νησιωτικής Ελλάδας, μειώνοντας την εξάρτηση από πετρελαϊκές μονάδες και αξιοποιώντας σε μεγαλύτερο βαθμό τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκτιμά ότι τα έργα «αναμένεται να συμβάλουν στον περιορισμό της λειτουργίας πετρελαϊκών μονάδων στα νησιά», να επιτρέψουν την αξιοποίηση μεγαλύτερης ποσότητας καθαρής ενέργειας και να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια. Ταυτόχρονα, τα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης στοχεύουν στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και της ευελιξίας των τοπικών ηλεκτρικών συστημάτων.
Οι διαθέσιμοι πόροι του Ταμείου εκτιμώνται σήμερα σε περίπου 2 δισ. ευρώ, βάσει των τρεχουσών τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών στο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Το τελικό ύψος, πάντως, δεν είναι «κλειδωμένο», καθώς θα εξαρτηθεί από την πορεία των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών κατά την περίοδο λειτουργίας του Ταμείου.
Μετά την έγκριση του επενδυτικού προγράμματος, το υπουργείο προχωρά σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς στην εξειδίκευση των επιμέρους έργων και δράσεων, ώστε να μπουν άμεσα σε φάση υλοποίησης οι πρώτες παρεμβάσεις.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, το Μηδενικό Ισοζύγιο Εκπομπών και την Καθαρή Ανάπτυξη, Βόπκε Χούκστρα, χαρακτήρισε το Ταμείο παράδειγμα για το πώς μπορούν να αξιοποιούνται τα έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών και τόνισε: «Τώρα είναι η ώρα να υλοποιηθεί το Πρόγραμμα στην πράξη», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι επενδύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε καθαρότερη και ασφαλέστερη ηλεκτρική ενέργεια, καλύτερες διασυνδέσεις και ενισχυμένες υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου μίλησε για «ένα μεγάλο βήμα για πιο ενεργειακά αυτόνομα και ασφαλή νησιά», σημειώνοντας ότι στόχος είναι οι νησιώτες να έχουν «τις ίδιες δυνατότητες και την ίδια ενεργειακή ασφάλεια με κάθε πολίτη στην ηπειρωτική Ελλάδα».
