Η Ευρώπη εισέρχεται στον προ-χειμωνικό κύκλο ανησυχίας καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά, ενώ οι αναταράξεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επιβαρύνουν τις αγορές και επαναφέρουν τον φόβο μίας νέας ενεργειακής κρίσης.
Η ήπειρος, που εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από το φυσικό αέριο, φαίνεται πλέον εκτεθειμένη ξανά σε διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, σε συνέχεια της κρίσης που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι τα αποθέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 13 ετών. Την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου οι αποθήκες ήταν γεμάτες μόλις στο περίπου 63%, έναντι μέσου όρου περίπου 80% την ίδια περίοδο τα προηγούμενα χρόνια.
Με τους σημερινούς ρυθμούς ανεφοδιασμού, η Ευρώπη ενδέχεται να μπει στον χειμώνα με αποθέματα περίπου 20% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Όπως σημειώνει ο αναλυτής ενέργειας Γκρεγκ Μόλναρ, τα χαμηλά αποθέματα αυξάνουν τον κίνδυνο «έντονης μεταβλητότητας των τιμών» κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ειδικά αν επικρατήσουν χαμηλές θερμοκρασίες και αυξηθεί η ζήτηση.
REUTERS/Jennifer Gauthier/File Photo
Η ανησυχία έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές: η τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών, ξεπερνώντας τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα — περισσότερο από διπλάσια σε σχέση με τις αρχές του έτους.
Η άνοδος αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην εκτίμηση ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί τις ασιατικές αγορές για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) καθώς πλησιάζει ο χειμώνας. Αναλυτές της Goldman Sachs προειδοποιούν ότι, εάν δεν επαναληφθούν οι εξαγωγές φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς «θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh», προκειμένου να προσελκύσει επαρκείς ποσότητες για την κάλυψη της χειμερινής ζήτησης.
Η ανησυχία γίνεται πλέον πιο έντονη σε χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία, η οποία βασίζεται σε εισαγωγές μέσω αγωγών από την Ευρώπη αλλά και σε φορτία LNG από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή. Ο διευθύνων σύμβουλος της British Gas, Κρις Ο’ Σέα, προειδοποίησε ότι η χώρα διαθέτει «ελάχιστα αποθέματα φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα». Στην εξάντληση των αποθεμάτων συνέβαλαν οι χαμηλές θερμοκρασίες του περασμένου χειμώνα και η αυξημένη χρήση φυσικού αερίου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά τους καλοκαιρινούς καύσωνες.
«Κανείς δεν περιμένει να συμβεί αυτό σύντομα», εκτιμά ο Μπγιαρν Σίλντροπ, επικεφαλής αναλυτής του σκανδιναβικού ομίλου SEB, προσθέτοντας ότι η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου βίωσε έναν «μικρό χειμερινό πανικό» την περασμένη εβδομάδα.
Οι επιμέρους διαφορές εντείνονται: η Δυτική Ευρώπη εμφανίζει πιο ευάλωτη εικόνα, με επίπεδα αποθεμάτων αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με χώρες όπως η Ιταλία και η Πολωνία, που έχουν γεμίσει τις αποθήκες τους άνω του 80%. Στη Γερμανία, παρά το ότι διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα στην Ευρώπη, οι εγκαταστάσεις είναι περίπου μισογεμάτες, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Στο Βέλγιο και την Ολλανδία τα αποθέματα κινούνται περίπου στο 51% και 45% αντίστοιχα.
Οι αναλυτές επιμένουν ότι το κεντρικό πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά η ικανότητα κάλυψης των αναγκών, αλλά το κόστος με το οποίο η Ευρώπη θα εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες εφόσον οι γεωπολιτικές εντάσεις διατηρηθούν και ο ανταγωνισμός για LNG ενισχυθεί.
