Μια τεράστια δίνη λάσπης, βράχων και νερού σάρωσε ξαφνικά τα ορεινά περάσματα στα σύνορα Νεπάλ – Κίνας, αφήνοντας πίσω της ένα τοπίο ολοκληρωτικής καταστροφής και πολλαπλά ερωτήματα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ευαίσθητη περιοχή των Ιμαλαΐων. Η ταχεία τήξη των παγετώνων και η δημιουργία ασταθών λιμνών αυξάνουν τον κίνδυνο κατολισθήσεων και πλημμυρών, ενώ οι τοπικές αρχές προειδοποιούν για νέες εκτεταμένες πλημμύρες σε Νεπάλ, Θιβέτ και Ινδία.
«Ολα συνέβησαν ξαφνικά. Ακούσαμε έναν δυνατό κρότο, σαν έκρηξη ηφαιστείου. Ανθρωποι άρχισαν να φωνάζουν και να τρέχουν», περιέγραψε αυτόπτης μάρτυρας και επιζών της βιβλικής καταστροφής χθες στα σύνορα Νεπάλ – Κίνας, στα Ιμαλάια.
Η κατολίσθηση χτύπησε με σφοδρότητα την ορεινή περιοχή Ρασούβα, βόρεια της Κατμαντού, και προκάλεσε αντίστοιχο φαινόμενο στη μεθοριακή ζώνη Γκιρόγνκ στη Κίνα. Στο καταστροφικό πέρασμά του «κατάπιε» χωριά, παρέσυρε κτίρια, γέφυρες, υδροηλεκτρικά έργα σε ποταμό στην περιοχή, οχήματα και ανθρώπους. Οι εικόνες που φτάνουν από τα πληγείσα σημεία δείχνουν παραποτάμιους οικισμούς σχεδόν ισοπεδωμένους.
Το πλήγμα στο Νεπάλ ήταν ιδιαιτέρως βαρύ: μέχρι αργά χθες μετρούσε τουλάχιστον 95 νεκρούς και 484 αγνοούμενους τουρίστες, εκ των οποίων οι 391 είναι ξένοι υπήκοοι, κυρίως Ινδοί, Αμερικανοί και Βρετανοί — η περιοχή είναι δημοφιλής σε προσκυνητές, πεζοπόρους και ορειβάτες. Στην κινεζική πλευρά, ο αρχικός απολογισμός ανέφερε τουλάχιστον τρεις νεκρούς και 265 αγνοούμενους στο Γκιρόνγκ του Θιβέτ. Οι αρχές και στις δύο πλευρές των συνόρων φοβούνται ότι ο αριθμός των θυμάτων θα είναι πολύ υψηλότερος: «Οπου και να κοιτάξεις υπάρχει παντού καταστροφή», είπε κάτοικος της Ρασούβα στο πρακτορείο Reuters.
Αρχικά, Νεπαλέζοι αξιωματούχοι είχαν εκτιμήσει ότι ένας σεισμός 4,4 βαθμών ίσως προκάλεσε την αποκόλληση τμήματος παγετώνα και την καθοδική ροή. Το αμερικανικό Ινστιτούτο Γεωλογικών Ερευνών (USGS) σημείωσε αργότερα ότι «η σεισμική ενέργεια δημιουργήθηκε από κατολίσθηση». Μια πρώτη μελέτη δορυφορικών εικόνων της Planet Labs έδειξε ότι μια κατολίσθηση πάγου και βράχων προκάλεσε πλημμύρα γεμάτη φερτά υλικά στον ποταμό Λέντε, περίπου 20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του συνοριακού σταθμού Ρασουαγκάντι μεταξύ Νεπάλ και Κίνας, ανέφερε στο Χ η Εθνική Αρχή Μείωσης του Κινδύνου Καταστροφών και Διαχείρισης Κρίσεων του Νεπάλ.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι φράγματα από πάγο και ξένον υλικό σε υψηλότερα σημεία του ορεινού δικτύου μπορεί να απελευθερώσουν νέες πλημμύρες και να επιβαρύνουν περαιτέρω την καταστροφή. Υπό αντίξοες συνθήκες, οι Αρχές του Νεπάλ δίνουν μάχη με τον χρόνο για τη διάσωση επιζώντων, ενώ τα καιρικά φαινόμενα στην περιοχή —από ξαφνικές καταιγίδες μέχρι ακραίες διακυμάνσεις θερμοκρασίας— δυσχεραίνουν τις επιχειρήσεις.
Στο διπλωματικό πεδίο, η αντίδραση ήταν άμεση: στην Κίνα, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έδωσε εντολή να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διάσωση αγνοουμένων στο Θιβέτ και για πιο ισχυρά συστήματα επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης ώστε να αποφευχθούν δευτερογενείς καταστροφές. Η Ινδία έστειλε μεταγωγικό αεροσκάφος στο Νεπάλ με 10 τόνους βοήθειας. Η Ευρωπαϊκή Ενωση ενεργοποίησε το δορυφορικό σύστημα Copernicus για τη χαρτογράφηση των πληγεισών περιοχών και τη στήριξη των επιχειρήσεων διάσωσης — «Είμαστε έτοιμοι να παράσχουμε πρόσθετη ευρωπαϊκή βοήθεια», έγραψε στο X η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Οι διασωστικές ομάδες συνεχίζουν τις επιχειρήσεις σε δύσβατες περιοχές, με χρήση εναέριων μέσων και επίγειων δυνάμεων, ενώ οι Αρχές αξιολογούν το εύρος των υποδομών που έχουν καταστραφεί, από γέφυρες μέχρι υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Οι τοπικές κοινότητες και οι διεθνείς εταίροι καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την άμεση ανθρωπιστική κρίση, αλλά και τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις που φέρνουν οι ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες στους Ιμαλάιους.
