Η Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) επανέρχεται με νέα προκήρυξη για την τοποθέτηση 1.000 συσκευών αλκοολομέτρησης στα λεωφορεία της Αθήνας, μετά το «μπλόκο» που έβαλε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην προηγούμενη προσπάθεια. Πρόκειται για ένα μέτρο που η διοίκηση παρουσιάζει ως κρίσιμο κομμάτι της ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας, αλλά η επιτυχία του θα κριθεί και από το κατά πόσον η νέα διαγωνιστική διαδικασία έχει θεραπεύσει τις νομικές αδυναμίες που εντόπισε το δικαστήριο.
Η νέα διακήρυξη αφορά διεθνή ανοικτό μειοδοτικό διαγωνισμό με προϋπολογισμό 2,541 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, για την προμήθεια και εγκατάσταση 1.000 συστημάτων και την παράδοση 90.000 επιστομίων. Με το δικαίωμα προαίρεσης 10% και τον ΦΠΑ, η συνολική αξία μπορεί να φτάσει περίπου τα 3,15 εκατ. ευρώ. Η προθεσμία υποβολής προσφορών λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 και η αποσφράγισή τους έχει οριστεί για τις 5 Οκτωβρίου. Κριτήριο ανάθεσης θα είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, αποκλειστικά βάσει τιμής.
Πώς θα λειτουργεί το «ηλεκτρονικό κλειδί»
Το σύστημα σχεδιάζεται ώστε να λειτουργεί ως ένα ηλεκτρονικό κλειδί ασφαλείας ανάμεσα στον οδηγό και στο λεωφορείο: πριν από την ανάληψη υπηρεσίας, ο οδηγός θα δίνει δείγμα αναπνοής σε φορητή συσκευή αλκοολομέτρησης και, εφόσον το αποτέλεσμα δεν είναι αρνητικό, το όχημα δεν θα μπορεί να τεθεί σε κίνηση.
Κάθε εγκατάσταση αποτελείται από δύο βασικά μέρη. Η πρώτη είναι η φορητή συσκευή στην οποία ο οδηγός δίνει το δείγμα: η ανάλυση γίνεται μέσω ηλεκτροχημικού αισθητήρα ειδικού για την ανίχνευση αλκοόλης. Η δεύτερη είναι η μονάδα ελέγχου που συνδέεται με το όχημα και, ανάλογα με το αποτέλεσμα της μέτρησης, επιτρέπει ή εμποδίζει την εκκίνηση. Με άλλα λόγια, όταν ανιχνευθεί επίπεδο αλκοόλ που δεν επιτρέπει την οδήγηση, το σύστημα θα λειτουργεί ως alcolock, μπλοκάροντας την εκκίνηση του λεωφορείου.
Δώδεκα μήνες για την εγκατάσταση
Η διάρκεια της νέας σύμβασης προβλέπεται σε 12 μήνες, με αφετηρία την υπόδειξη από την ΟΣΥ των οχημάτων όπου θα τοποθετηθούν οι συσκευές. Τα λεωφορεία θα πρέπει να διατίθενται στον ανάδοχο κατά τις εργάσιμες ημέρες και ώρες, σε εγκαταστάσεις που θα συμφωνηθούν, ώστε οι εγκαταστάσεις να γίνουν σταδιακά χωρίς να διαταραχθεί η καθημερινή λειτουργία του στόλου.
Με ιδιαίτερη βαρύτητα προβλέπεται και η περίοδος μετά την εγκατάσταση: εγγυημένη λειτουργία 36 μηνών, κατά την οποία ο ανάδοχος θα έχει ευθύνη για τη συντήρηση, την αποκατάσταση βλαβών και την καλή λειτουργία του εξοπλισμού εντός των χρόνων που ορίζουν οι τεχνικές προδιαγραφές.
Το «κόκκινο» του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Η προμήθεια δεν είναι χωρίς ιστορικό: νωρίτερα μέσα στο 2026 η ΟΣΥ είχε επιχειρήσει την ίδια επένδυση, αλλά η διαδικασία σταμάτησε στον υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο. Το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την Πράξη 146/2026, απαγόρευσε την υπογραφή της σύμβασης, εντοπίζοντας ουσιώδεις πλημμέλειες στους όρους του προηγούμενου διαγωνισμού.
Οι παρατηρήσεις του Δικαστηρίου δεν είχαν τυπικό χαρακτήρα: κρίθηκαν ζητήματα που αφορούσαν τον τρόπο υπολογισμού του προϋπολογισμού και τους όρους συμμετοχής, με αποτέλεσμα να θεωρηθεί ότι η διαδικασία περιόριζε αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό.
Οι όροι που περιόριζαν τον ανταγωνισμό
Ένα από τα βασικά σημεία που επισημάνθηκαν αφορούσε την έρευνα αγοράς που είχε γίνει για τον προσδιορισμό του προϋπολογισμού: το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι η έρευνα περιοριζόταν σε προϊόντα του ίδιου κατασκευαστικού οίκου και, συνεπώς, δεν τεκμηρίωνε επαρκώς την προϋπολογισθείσα δαπάνη.
Ακόμη πιο σοβαρές κρίθηκαν οι προβλέψεις για τις ενώσεις οικονομικών φορέων, όπου απαιτούταν οι ελάχιστες προϋποθέσεις να πληρούνται ξεχωριστά από κάθε μέλος της ένωσης και όχι αθροιστικά. Προβληματικός θεωρήθηκε επίσης ο όρος που υποχρέωνε τους ενδιαφερόμενους να αποδείξουν ότι είχαν πραγματοποιήσει αντίστοιχες προμήθειες την προηγούμενη πενταετία αποκλειστικά στην Ελλάδα, κάτι που, σύμφωνα με το Δικαστήριο, αποκλείει αδικαιολόγητα εταιρείες με εμπειρία σε άλλες χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι συγκεκριμένοι όροι κρίθηκαν ότι περιορίζουν ασύμμετρα τον ανταγωνισμό, γεγονός που οδήγησε στην απαγόρευση της σύμβασης.
Η δεύτερη προσπάθεια της ΟΣΥ
Η επαναπροκήρυξη στα τέλη Αυγούστου αποτελεί τη δεύτερη προσπάθεια της ΟΣΥ να περάσει από τη θεωρία στην πράξη ένα μέτρο που υπόσχεται να προστεθεί ως τεχνολογικό «φίλτρο» ασφαλείας στην καθημερινή λειτουργία των αστικών συγκοινωνιών. Κεντρικό ερώτημα είναι αν η νέα διαγωνιστική διαδικασία έχει διορθώσει πλήρως τις αδυναμίες που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο, ώστε να αποφευχθεί νέος δικαστικός εμπλοκής.
Εφόσον όλα εξελιχθούν απρόσκοπτα, 1.000 λεωφορεία της ΟΣΥ θα αποκτήσουν σύστημα που συνδέει τον έλεγχο αλκοόλ με τη δυνατότητα εκκίνησης του οχήματος, εισάγοντας για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη κλίμακα την πρακτική του alcolock στις δημόσιες συγκοινωνίες της Αθήνας. Το στοίχημα για την ΟΣΥ είναι διπλό: να υπερβεί τον έλεγχο νομιμότητας και, κυρίως, να μετατρέψει το μέτρο από σχέδιο σε καθημερινή πραγματικότητα στα λεωφορεία.
