Αναδρομική βελτίωση στις συντάξεις χηρείας που θα πληρωθούν την Παρασκευή 28 Αυγούστου ανακοινώθηκε για 8.552 δικαιούχους του Δημοσίου, με μέση μηνιαία αύξηση περίπου 470 ευρώ. Η αλλαγή εφαρμόζει την πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας, που καταργεί την επιπλέον περικοπή μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας σε περίπτωση που ο δικαιούχος λαμβάνει παράλληλα δική του σύνταξη ή εισόδημα από εργασία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, η πρώτη εφαρμογή της ρύθμισης θα αποτυπωθεί στις συντάξεις Σεπτεμβρίου, η πληρωμή των οποίων έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 28 Αυγούστου. Το συνολικό καθαρό δημοσιονομικό κόστος της αποκατάστασης ανέρχεται σε περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ τον μήνα, που αντιστοιχεί στην προαναφερθείσα μέση αύξηση των 470 ευρώ ανά δικαιούχο.
Σε αρκετές περιπτώσεις η αύξηση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη: συντάξεις που είχαν περιοριστεί στο 35% επανέρχονται στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Η συγκεκριμένη περικοπή είχε επιβληθεί με το ασφαλιστικό πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016), σύμφωνα με το οποίο, μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας από την απονομή της σύνταξης λόγω θανάτου, το ποσό περιορίζονταν στο 35% εφόσον ο δικαιούχος είχε παράλληλα δική του σύνταξη ή εργαζόταν.
Η νέα διάταξη του υπουργείου Εργασίας, που ψηφίστηκε πρόσφατα, καταργεί τον εν λόγω περιορισμό και προβλέπει ότι οι συντάξεις χηρείας που έχουν απονεμηθεί μετά τις 13 Μαΐου 2016 θα συνεχίσουν να καταβάλλονται στο 70%, χωρίς την πρόσθετη περικοπή.
Παρά την ανακούφιση που φέρνει η ρύθμιση, εκπρόσωποι των συνταξιούχων εκφράζουν ενστάσεις για το νέο τοπίο που δημιουργείται. Συγκεκριμένα τονίζουν ότι:
- Η διάταξη διαχωρίζει τους δικαιούχους σε αυτούς που έχασαν τον/την σύζυγο πριν και μετά τις 13-5-2016, δημιουργώντας «συνταξιούχους δύο ταχυτήτων» και αφήνοντας εκτός ρύθμισης περίπου 100.000 συνταξιούχους χηρείας εξ ιδίου δικαιώματος των οποίων ο θάνατος του/της συζύγου επήλθε πριν από την ημερομηνία αυτή.
- Δεν υπάρχει καμία ανάλογη μέριμνα για συνταξιούχους του πρώην ΟΓΑ.
- Δεν λαμβάνει υπόψη τις επικουρικές συντάξεις· υπενθυμίζεται ότι με την πάροδο της τριετίας περικόπτονται σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα όλες οι επικουρικές, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 120.000.
- Δεν αναγνωρίζεται το δικαίωμα επιστροφής των ποσών που περικόπηκαν μετά τη συμπλήρωση της τριετίας· αναγνωρίζεται μόνο η επαναφορά από το 35% στο 70% της σύνταξης του εκλιπόντος. Δηλαδή, δεν προβλέπονται αναδρομικά ποσά για περίπου 8.500 δικαιούχους που υπέστησαν την εν λόγω περικοπή, με κίνδυνο νέων δικαστικών διαφορών.
Με τον νέο Νόμο 5322/2026 προβλέπονται εφεξής τα εξής για τις συντάξεις χηρείας:
- Καμία περικοπή αν η/ο χήρα/χήρος έχει δική της/του σύνταξη ή εργάζεται· η σύνταξη θα παραμένει εφ’ όρου ζωής στο 70% της σύνταξης του πρωτοδικαιούχου θανόντος/θανούσας.
- Αν σωρεύονται δύο συντάξεις (χηρείας και εξ ιδίου δικαιώματος), η/ο χήρα/χήρος θα λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις κατ’ εξαίρεση, ενώ όλοι οι άλλοι συνταξιούχοι σε περίπτωση σώρευσης λαμβάνουν και θα συνεχίσουν να λαμβάνουν μόνο μία εθνική σύνταξη.
- Τα ορφανά και από τους δύο γονείς, αντί για μισή εθνική σύνταξη από κάθε γονέα, θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από κάθε γονέα (δύο εθνικές συντάξεις).
- Διαγράφονται και δεν αναζητούνται ποσά (έως και 20.000–30.000 ευρώ) από περίπου 80.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα που δεν είχαν υποστεί περικοπή.
- Περιορίζεται η μείωση των αγροτικών συντάξεων χηρείας: εφεξής θα κόβεται η βασική σύνταξη (σήμερα 360 ευρώ) αλλά δεν θα κόβεται η σύνταξη χηρείας, η οποία θα παραμένει στο 70%.
- Οι νέες ρυθμίσεις δεν ισχύουν για συντάξεις χηρείας που έχουν απονεμηθεί πριν από τον νόμο Τσίπρα–Κατρούγκαλου (πριν τις 13-5-2016).
- Δεν επιστρέφονται ποσά στους δικαιούχους σύνταξης χηρείας του δημόσιου τομέα (περίπου 8.000) που υπέστησαν περικοπές στην τριετία από τον θάνατο του πρωτοδικαιούχου.
- Ο νόμος δεν διευκρινίζει εάν οι νέες ρυθμίσεις καλύπτουν τις επικουρικές που έχουν υποστεί περικοπές στο σύνολό τους.
Η εφαρμογή της διάταξης στην επόμενη μισθοδοσία αναμένεται να δώσει άμεση ανάσα σε χιλιάδες δικαιούχους, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει η συζήτηση για τα εναπομείναντα ζητήματα ισονομίας και επιστροφών που επισημαίνουν οι οργανώσεις των συνταξιούχων.
