Τέσσερα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι συσσωρεύουν ένα βαρύ απολογισμό: τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο έχουν χάσει τη ζωή τους, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία από περισσότερες από τις μισές χώρες της ηπείρου.
Τα πιο πρόσφατα προσωρινά εθνικά στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από 25.000 από αυτούς τους θανάτους καταγράφονται σε τρεις μεγάλες χώρες της ΕΕ — τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία — και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο τελικός απολογισμός θα αυξηθεί καθώς δεν έχουν ολοκληρωθεί οι καταγραφές του Αυγούστου.
Οι θερμοκρασίες ήταν ιστορικά υψηλές: εκατοντάδες μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν ρεκόρ, η Γαλλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της, η Γερμανία είχε τρεις συνεχόμενες ημέρες με πάνω από 40°C σε δεκάδες σταθμούς στα τέλη Ιουνίου, ενώ η Ισπανία βίωσε παρατεταμένα κύματα με θερμοκρασίες άνω των 42°C. Επιστήμονες τονίζουν ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά αυτά τα ακραία φαινόμενα πιο συχνά και πιο έντονα.
Στη Γερμανία ο απολογισμός είναι ο υψηλότερος που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησαν οι σχετικές μετρήσεις. Το Robert Koch Institute (RKI) ανακοίνωσε εκτίμηση για περίπου 14.000 θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα στο διάστημα 6 Απριλίου–9 Αυγούστου, ενώ μόνο την εβδομάδα 22–28 Ιουνίου καταγράφηκαν 9.600 επιπλέον θάνατοι.
Στην Ισπανία, τα στοιχεία του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III και του συστήματος παρακολούθησης θνησιμότητας αποδίδουν 4.947 θανάτους στη ζέστη από τον Μάιο έως αυτή την εβδομάδα, καθιστώντας το 2026 τη χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί στη χώρα όσον αφορά τις απώλειες από καύσωνα, ξεπερνώντας τους 4.520 θανάτους του 2022.
Στην Ιταλία, όπου το εθνικό σύστημα παρακολούθησης βασίζεται σε δεδομένα από δήμους, η εικόνα είναι ακόμα ατελής: ένα μοντέλο εκτίμησης δείχνει 2.700 περισσότερους θανάτους από το αναμενόμενο μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου, ενώ επιδημιολόγοι τοποθετούν τους συνολικούς θανάτους από ζέστη τελικά μεταξύ 5.000 και 8.000 όταν ολοκληρωθεί η επίσημη καταγραφή.
Άλλες χώρες επίσης ανακοίνωσαν σημαντική υπερβάλλουσα θνησιμότητα: στην Αγγλία υπολογίστηκαν 2.877 θάνατοι που συνδέονται με τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και Ιουνίου. Το Βέλγιο κατέγραψε 1.222 επιπλέον θανάτους (αύξηση 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου) και η Ολλανδία ανέφερε τουλάχιστον 900 περισσότερους θανάτους μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
Μονάδες σε όλη την Ευρώπη δίνουν επίσης δείγματα: μελέτη που επικαλέστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά 1.070 επιπλέον θανάτους στην Πολωνία κατά το κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, ενώ οι ελβετικές αρχές κατέγραψαν 220 επιπλέον θανάτους την ίδια εβδομάδα. Τα πρώτα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε κάθε μία από αυτές τις χώρες.
Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μοντέλα που συγκρίνουν ημερήσιες θερμοκρασίες με ιστορικά ποσοστά θνησιμότητας, καθώς η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου στα πιστοποιητικά. Σε πολλές περιπτώσεις η υψηλή θερμοκρασία επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις — καρδιαγγειακά, αναπνευστικά ή νεφρικά προβλήματα — οδηγώντας σε έμφραγμα, εγκεφαλικό ή νεφρική ανεπάρκεια.
Η οριστική απόδοση των θανάτων στον καύσωνα μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες, ενώ ο πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας Καρλ Λάουτερμπαχ εκτιμά ότι τα μέχρι στιγμής στοιχεία πιθανότατα υποεκτιμούν τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων.
Σε ευρύτερο πλαίσιο, το AFP υπολόγισε ότι περιοχές με πάνω από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίους βίωσαν φέτος θερμοκρασίες άνω των 40°C. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε ήδη τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιοχή έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται περαιτέρω άνοδος λόγω κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία και οι εκτιμήσεις έρχονται να αναδείξουν την ανάγκη για ενισχυμένα μέτρα προστασίας του πληθυσμού κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών — από συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και κλιματιζόμενα καταφύγια μέχρι πολιτικές που μειώνουν τους κινδύνους για τις πιο ευάλωτες ομάδες.
Με πληροφορίες από Guardian
