Η πρόταση του πρώην υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ να διεξαχθούν εκλογές εν μέσω του πολέμου άναψε φωτιές στις πολιτικές και κοινωνικές σφαίρες της Ουκρανίας, προκαλώντας κύμα αντιδράσεων που προειδοποιούν για νομικούς, ασφαλείας και κοινωνικούς κινδύνους, όπως μεταδίδει το Politico.
Η κίνηση του Φεντόροφ, ο οποίος μετά την αποπομπή του από την κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον ως πιθανός πολιτικός αντίπαλος του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκάλεσε άμεσο πολιτικό backlash· πολλοί θεωρούν ότι μια εκλογική διαδικασία υπό τις σημερινές συνθήκες θα μπορούσε να υπονομεύσει την εθνική ενότητα και την πολεμική προσπάθεια.
Ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα των επικριτών είναι το νομικό κώλυμα: η διεξαγωγή εκλογών υπό στρατιωτικό νόμο απαγορεύεται, και πρακτικά θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να οργανωθεί μία ασφαλής και αξιόπιστη εκλογική διαδικασία σε μια χώρα που δέχεται καθημερινά ρωσικές επιθέσεις.
Αξιωματούχος του γραφείου του Ζελένσκι, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, απέρριψε την ιδέα ότι ο πρόεδρος θα πρέπει να δημοσιοποιεί τους λόγους για κάθε απόφαση σχετικά με διορισμούς και απομακρύνσεις κυβερνητικών στελεχών. Ο ίδιος αντιμετώπισε με αιχμηρό τρόπο και την πρόταση για εκλογές, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι η χώρα θα μπορούσε να περιμένει την επόμενη μεγάλη ρωσική πυραυλική επίθεση και «μετά να πάει να ψηφίσει».
Η επικεφαλής της ουκρανικής εκλογικής οργάνωσης OPORA, Όλγα Αϊβαζόφσκα, προειδοποίησε για το πόσο ευάλωτη θα ήταν μια εκλογική διαδικασία εν μέσω πολέμου: υπάρχουν «εκατοντάδες σενάρια και ενέργειες» που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ρωσία για να επηρεάσει ή να υπονομεύσει τις εκλογές.
Οι φόβοι δεν περιορίζονται στα εκλογικά τμήματα. Στο επίκεντρο βρίσκονται η πιθανότητα κυβερνοεπιθέσεων, η παραπληροφόρηση και οι στρατηγικές της Μόσχας για να προκαλέσει περαιτέρω διχασμό στην ουκρανική κοινωνία — παράγοντες που θα δυσχέραιναν δραματικά την αξιοπιστία κάθε αποτελέσματος.
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η αντίδραση του βουλευτή της αντιπολίτευσης Ρομάν Λοζίνσκι, από το φιλελεύθερο κόμμα Holos. «Υπάρχει μηδενικό θετικό για τη χώρα», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι μια προεκλογική περίοδος εν μέσω πολέμου θα μπορούσε να μετατρέψει την ουκρανική κοινωνία σε πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης. «Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι οι εκλογές κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι στα χέρια του εχθρού. Θα είναι ένας πόλεμος όλων εναντίον όλων», συνέχισε.
Ακόμη και ο Ντμίτρο Κοζιάτινσκι, βετεράνος του πολέμου και ένα από τα πρόσωπα που συμμετείχαν στις διαδηλώσεις μετά την αποπομπή του Φεντόροφ, εξέφρασε την αντίθεσή του, εκφράζοντας φόβους ότι η εκλογική διαδικασία θα προκαλούσε διάσπαση της κοινωνικής συνοχής και θα μπορούσε να επηρεάσει την πορεία του πολέμου.
Από την πλευρά του, υπάρχει και το πολιτικό ρίσκο για τον ίδιο τον Φεντόροφ: όπως σημειώνει το Politico, η παρέμβασή του μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο επιζήμια για την πολιτική του πορεία παρά ενισχυτική. Ο οικονομολόγος Τίμοθι Ας, που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Ουκρανία, χαρακτήρισε την κίνηση «εξαιρετικό πολιτικό λάθος κρίσης», εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του εάν σχεδιάσει μελλοντική προεδρική διεκδίκηση.
Παρά ταύτα, η δημοτικότητα του Φεντόροφ δεν είναι αμελητέα. Δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου έδειξε ότι το 63% των Ουκρανών τον εμπιστεύεται, ποσοστό που τον φέρνει δεύτερο, πίσω από τον πρώην αρχηγό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων Βαλέρι Ζαλούζνι. Ο Ζελένσκι εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή βάση, με 56% να δηλώνει ότι τον εμπιστεύεται.
Πίσω από την αντιπαράθεση για τις εκλογές αναδύεται ένα ευρύτερο θέμα: η συζήτηση για τη συγκέντρωση εξουσιών στο προεδρικό γραφείο και η διαφάνεια στη διακυβέρνηση. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Politico, το ποσοστό των Ουκρανών που θεωρούν ότι ο πρόεδρος μπορεί να παρακάμπτει στην πράξη τον διαχωρισμό των εξουσιών έχει μειωθεί από 79% το 2022 σε 52% τον Μάιο του 2026.
Η διαφθορά παραμένει επίσης ένα από τα πιο ευαίσθητα πολιτικά ζητήματα για την κυβέρνηση, και αναλυτές επισημαίνουν ότι η συσσώρευση τέτοιων προβλημάτων θα μπορούσε να έχει πολιτικό κόστος για τον Ζελένσκι σε μια μελλοντική εκλογική αναμέτρηση.
Ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Γιαροσλάβ Ζελεζνιάκ έκανε και ιστορικό παραλληλισμό, υπενθυμίζοντας τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο οποίος παρά τη νίκη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ηττήθηκε το 1945. «Ο κόσμος θέλει αλλαγή», δήλωσε ο Ζελεζνιάκ, υπενθυμίζοντας ότι η πολιτική δυναμική μπορεί να μεταβληθεί ταχύτατα.
Το μεγάλο ερώτημα για την Ουκρανία παραμένει εάν αυτή η αλλαγή θα αναζητηθεί «στη διάρκεια του πολέμου ή μετά το τέλος του».
