Το διπλωματικό αδιέξοδο για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή πήρε χθες νέα μορφή: ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι “δεν γίνεται επί του παρόντος, ούτε προγραμματίζεται, καμιά συζήτηση με το Ιράν“, ενώ η Τεχεράνη επανέλαβε πως το στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό —μια αντιπαράθεση που αντανακλά την πλήρη αδυναμία των διπλωματικών εγχειρημάτων να αποδώσουν.
Παρά τη μείωση των εχθροπραξιών σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες, όταν εναλλάσσονταν καταιγιστικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ και ιρανικά αντίποινα, η κατάσταση παραμένει τεταμένη, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει τα οκτώ μήνες.
Χθες τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι έπεσαν στη θάλασσα, με στόχο, όπως υπογράμμισαν, «η διεθνής ναυσιπλοΐα». Ακολούθως η διπλωματία των ΗΑΕ ανακοίνωσε ότι αναστέλλονται μέχρι νεοτέρας όλες «οι εμπορικές ανταλλαγές» και οι «χρηματοοικονομικές συναλλαγές» με το Ιράν. Η Τεχεράνη, όμως, διέψευσε ότι εκτοξεύτηκαν ιρανικοί πύραυλοι εναντίον των ΗΑΕ και «απέρριψε κατηγορηματικά» τις κατηγορίες.
Στην Ουάσινγκτον, ο Τραμπ επανήλθε μέσω της πλατφόρμας του με μήνυμα στο οποίο υποστήριξε: «Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται, με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ και είναι απόλυτα αποτελεσματικός. Το στενό είναι ανοικτό και λειτουργεί. Όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν αρθεί ή πυροδοτηθεί».
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε εντυπωσιακή αντίθεση με την προχθεσινή δήλωση του ειδικού απεσταλμένου του και γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, στο Fox News, ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «πολύ θετικές» συνομιλίες. Πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου στην αμερικανική πλευρά, ωστόσο, είπε πως οι συνομιλίες έχουν ανεσταλεί: ο πρόεδρος απαίτησε από τις ομάδες του να μην συνεχίσουν τον διάλογο με το Ιράν όσο αυτό δεν αποδέχεται τις αμερικανικές θέσεις.
Από την ιρανική πλευρά, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ επανέλαβε χθες ότι το στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει όσο η αμερικανική κυβέρνηση δεν εφαρμόζει τις δεσμεύσεις του λεγόμενου μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ που υπογράφτηκε από τους προέδρους των δύο χωρών. «Οι Αμερικανοί νομίζουν πως αν πιέσουν πιο δυνατά το Ιράν θα αποσπάσουν παραχωρήσεις που δεν συμπεριλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία», σχολίασε μέσω X, αλλά η κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ, που χαρακτήρισε «μπουλούκι γελωτοποιών», δεν θα μπορέσει να βγάλει «λαγό από το καπέλο», συμπλήρωσε.
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε προθεσμία 60 ημερών —έληξε προχθές Δευτέρα—, ανανεώσιμη, για να γίνουν διαπραγματεύσεις με στόχο να επιλυθούν οι διενέξεις και να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός, όμως εκτροχιάστηκε σύντομα. Μεταξύ των ιρανικών όρων, σύμφωνα με τον κ. Γαλιμπάφ, περιλαμβάνονται «η άρση του (αμερικανικού) ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση των παγωμένων πόρων (του Ιράν), η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο» και «το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα».
Ο Τραμπ έχει ακόμη εγείρει την ιδέα να μετατραπεί το στενό του Ορμούζ σε «αμερικανικό έδαφος»: χθες ανέβασε στον ιστότοπό του χάρτη που παρουσιάζει τη θαλάσσια οδό με λεζάντα «νέα περιοχή των ΗΠΑ». Παρ’ όλα αυτά, η κίνηση στο στενό δεν συγκρίνεται με τα προπολεμικά επίπεδα και την καταμέτρηση των πλοίων δυσχεραίνει το γεγονός ότι αρκετά επιλέγουν να απενεργοποιήσουν τους πομπούς που μεταδίδουν δεδομένα για τη γεωγραφική τους θέση κατά τη διέλευση.
Η σύγκρουση κλιμακώθηκε μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, όταν η Τεχεράνη ανταπέδωσε πλήττοντας γειτονικούς συμμάχους της Ουάσιγκτον και κλείνοντας το στενό, πέρασμα στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων. Οι ΗΠΑ, με τη σειρά τους, επιβάλλουν αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.
Παρά τις επιθετικές δηλώσεις του προέδρου —συμπεριλαμβανομένης της απειλής προχθές να «βομβαρδίσει» το Ομάν—, προς το παρόν φαίνεται να επιλέγει στάση αναμονής. Η προοπτική επανέναρξης εκτεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων επιβαρύνεται και από την ανησυχητική μείωση αποθεμάτων οπλικών συστημάτων ακριβείας και αντιαεροπορικών πυραύλων, κατά ρεπορτάζ του αμερικανικού Τύπου, ενώ η εσωτερική δυσαρέσκεια στην αμερικανική κοινή γνώμη αυξάνει την πίεση.
Στο μεταξύ, η αμερικανική στρατηγική στηρίζεται όλο και περισσότερο στις μακροπρόθεσμες συνέπειες της οικονομικής πίεσης: αποκλεισμός λιμένων και διεύρυνση κυρώσεων. Το Κατάρ, που μεσολαβεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, εκτίμησε χθες ότι μια συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν θα μπορούσε να «διευκολύνει» την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για να τερματιστεί ο πόλεμος.
Ιράν και Ομάν, ανάμεσα στις ακτές των οποίων βρίσκεται το στενό του Ορμούζ, διαπραγματεύονται εδώ και εβδομάδες τη μελλοντική διαχείρισή του. Η Τεχεράνη έχει ανακοινώσει ότι έχουν «εγκριθεί» από την Τεχεράνη και τη Μούσκατ γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία εισόδου και εξόδου. Η Ισλαμική Δημοκρατία, που στοχοποιεί πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν το στενό χωρίς άδεια, προτίθεται να επιβάλει τέλη για παρεχόμενες υπηρεσίες στη θαλάσσια οδό —ένα μέτρο που απορρίπτουν τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες της περιοχής.
