Το καλοκαίρι του 2026 αφήνει μια εικόνα βαθιά χαραγμένη: δάση που γίνονται στάχτη, μαύρος καπνός που πυκνώνει τον ουρανό και πόλεις που αναπνέουν τοξικά αέρια. Από την αρχή της χρονιάς, οι πυρκαγιές έχουν καλύψει περισσότερα από 1,5 δισ. στρέμματα σε 80 χώρες — έκταση μεγαλύτερη από τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Γερμανία μαζί.
Επιστήμονες μιλούν για πρωτοφανή ένταση των πυρκαγιών στη σύγχρονη ιστορία του ανθρώπου, τόσο ως προς την κλίμακα όσο και ως προς τις εκπομπές ρύπων. Η κλιματική αλλαγή δεν προκαλεί όλες τις φωτιές, αλλά τις καθιστά ταχύτερες, ισχυρότερες και πολύ πιο απρόβλεπτες, δημιουργώντας συνθήκες εκρηκτικής ευφλεκτότητας.
Μόνο στην Ευρώπη έχουν καταστραφεί περισσότερα από 5,5 εκατ. στρέμματα, ενώ οι οικονομικές απώλειες εκτιμώνται μεταξύ 15,6 και 19,1 δισ. ευρώ. Περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στην Ισπανία και στη Γαλλία. Ο τελικός απολογισμός θυμάτων δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Η διάσταση της υγειονομικής κρίσης είναι επίσης τεράστια: μελέτη του Lancet το 2024 υπολόγισε σε περισσότερους από 1,5 εκατ. θανάτους ετησίως τις απώλειες που συνδέονται με την εισπνοή τοξικών αερίων από πυρκαγιές τοπίου.
Στην Ελλάδα, η πίεση ήταν τεράστια. Στην Αττικοβοιωτία, μέσα σε λίγες ημέρες έγιναν στάχτη περίπου 120.000 στρέμματα δάσους. Δύο άνθρωποι αποτεφρώθηκαν την Κυριακή 16 Αυγούστου στην πυρκαγιά στη Σαλαμίνα. Οι υπηρεσίες αντιμετώπισης βρέθηκαν αντιμέτωπες με πολλαπλά μέτωπα και εξαντλημένα μέσα.
Στη Γαλλία η χρονιά χαρακτηρίζεται ακραία, ενώ υψηλές εκπομπές και ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός πυρκαγιών καταγράφονται και σε Βρετανία, Γερμανία, Ολλανδία, Πολωνία και Νορβηγία. Στην Ισπανία φωτιά στο Λος Γκαλάρδος προκάλεσε ζημιές σε περίπου 20 κτίρια μέσα σε 24 ώρες. Στην Πορτογαλία μεγάλη πυρκαγιά έκαψε πάνω από 130.000 στρέμματα και επηρέασε 8.744 κτίρια.
Στον Καναδά η φετινή περίοδος θεωρείται η χειρότερη που έχει καταγραφεί, με 40 έως 60 εκατ. στρέμματα καμένης γης. Το Οντάριο κατέγραψε μέσα σε μόλις πέντε ημέρες τις υψηλότερες εκπομπές από πυρκαγιές από το 2003, με τον καπνό να επιδεινώνει δραματικά την ποιότητα του αέρα σε μεγάλες περιοχές.
Στην Καλιφόρνια είχαν καταγραφεί πάνω από 4.000 πυρκαγιές έως τον Μάιο, με σχεδόν 250.000 στρέμματα να έχουν καεί. Η Αφρική καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό συμβάντων — περισσότερες από 191.000 πυρκαγιές, και από τον Μάιο και μετά αντιπροσωπεύουν περίπου το 46% όλων των πυρκαγιών παγκοσμίως.
Η φωτιά έχει γίνει παγκόσμια απειλή: στην Αυστραλία έχουν καταγραφεί σχεδόν 21.000 πυρκαγιές έως τον Αύγουστο, με τουλάχιστον πέντε νεκρούς. Στην Ιαπωνία, η πυρκαγιά στην Ιβάτε ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη των τελευταίων 40 ετών, καίγοντας περίπου το 8% της πόλης και οδηγώντας στην εκκένωση του ενός τρίτου του πληθυσμού. Στην Νότια Κορέα οι θερμοκρασίες άγγιξαν τους 42°C. Στη Χιλή, οι πυρκαγιές του Ιανουαρίου σκότωσαν 21 ανθρώπους, κατέστρεψαν 450.000 στρέμματα και εκατοντάδες σπίτια.
Στην Ευρώπη οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 45°C, και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα χειρότερα μπορεί να μην έχουν έρθει. «Δεν έχει σημασία μόνο πού εκδηλώνονται οι φωτιές, αλλά και πόσο ακραίες γίνονται», επισημαίνει ο Mark Parrington του Copernicus. «Περισσότερη ζέστη και ξηρασία σημαίνουν περισσότερες πυρκαγιές», τονίζουν επιστήμονες. Το Ηνωμένο Βασίλειο, προειδοποιούν, δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένο για πυρκαγιές γαλλικού ή ισπανικού τύπου.
Η νέα πραγματικότητα είναι ήδη εδώ: περισσότερη ζέστη, μεγαλύτερη ξηρασία, ισχυρότερες φωτιές και πολλαπλά μέτωπα που δοκιμάζουν τα όρια των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να σβήσουμε τις φωτιές, αλλά να προσαρμοστούμε σε έναν πλανήτη που γίνεται ολοένα πιο θερμός, ξηρός και εύφλεκτος.
