Τέσσερις παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων μπαίνουν στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου και στοχεύουν να αλλάξουν το τοπίο από την 1η Ιανουαρίου 2027. Πρόκειται για αυξήσεις συντάξεων, την πλήρη κατάργηση της «προσωπικής διαφοράς», τη διεύρυνση και ενδεχομένως αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης των 300 ευρώ και αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Τα μέτρα έρχονται δίπλα σε μια μακρά περίοδο απωλειών: οι συνταξιούχοι έχουν χάσει σωρευτικά πάνω από 130 δισ. ευρώ από το 2010, ενώ υπολογίζεται ότι θα χάσουν επιπλέον 3,5 δισ. ευρώ μόνο για το 2026.
Στο μέτωπο της ΕΑΣ εξελίσσονται παράλληλα και νομικές διαδικασίες που μπορεί να επιταχύνουν την αναπροσαρμογή του μέτρου. Στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα γίνει πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την υπόθεση ενός αιτούντος ιδιώτη σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ. Είχαν προηγηθεί προσφυγές, μεταξύ των οποίων και αγωγή συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, η οποία παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά άρθρο 88Σ· για την υπόθεση προσδιορίστηκε πιλοτική δίκη για τις 10-06-2026 με αίτημα την κατάργηση της ΕΑΣ ή τον περιορισμό της κατά τρόπο ορθολογικό, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι θετική η εισήγηση του επιτρόπου για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ «κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού», που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.
1 Αύξηση συντάξεων. Σχεδιάζεται νέα αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης με εφαρμογή από 1η Ιανουαρίου 2027. Οι έως τώρα εκτιμήσεις μιλούν για αύξηση που θα κυμανθεί μεταξύ 2,6% και 2,9% (μεικτά), με δυνατότητα να υπερβεί το 3% εάν οι τελικοί οικονομικοί δείκτες—πληθωρισμός και ρυθμός ανάπτυξης—κινηθούν υψηλότερα από τις τρέχουσες προβλέψεις. Το ποσοστό προκύπτει σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ως ο μέσος όρος του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και του πληθωρισμού, το αποτέλεσμα διαιρείται διά δύο και το τελικό ποσοστό εφαρμόζεται στην εθνική σύνταξη. Η τελική αύξηση θα «κλειδώσει» προς το τέλος του 2026, όταν θα υπάρχουν τα οριστικά στοιχεία, και θα καταβληθεί τον Δεκέμβριο του 2026 στους περίπου 2,5 εκατ. συνταξιούχους ως αναπροσαρμογή που θα εμφανιστεί στη σύνταξη του Ιανουαρίου 2027.
Μεταξύ των παροχών που επηρεάζονται από την αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης περιλαμβάνονται η βασική σύνταξη των πρώην ασφαλισμένων του ΟΓΑ, οι συντάξεις λόγω θανάτου (συντάξεις χηρείας), οι συντάξεις αναπηρίας, το επίδομα–σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων, οι συντάξεις ομογενών και άλλες παροχές που συνδέονται με το ύψος της εθνικής σύνταξης.
2 Προσωπική διαφορά. Καίρια αλλαγή προβλέπεται για περισσότερους από 671.586 παλαιούς συνταξιούχους: από την 1η Ιανουαρίου 2027 η «προσωπική διαφορά», ο κόφτης που μέχρι σήμερα απέτρεπε την αποτύπωση των αυξήσεων στον τραπεζικό λογαριασμό, παύει να αφαιρεί μέρος των αυξήσεων. Με άλλα λόγια, οι αυξήσεις θα καταβληθούν πραγματικά και όχι μόνο λογιστικά. Η μέση μηνιαία ωφέλεια υπολογίζεται περίπου στα 44 ευρώ (528 ευρώ ετησίως), ενώ το όφελος διαφοροποιείται ανάλογα με το ταμείο και το ύψος της κάθε σύνταξης. Ειδικοί σημειώνουν ότι πολλοί συνταξιούχοι, κυρίως από τον πρώην ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, εμφάνιζαν προσωπική διαφορά ακόμη και άνω των 300 ευρώ και, με το προηγούμενο καθεστώς, θα απαιτούνταν δεκαετίες αυξήσεων για να μηδενιστεί η διαφορά.
Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης διευκρινίζουν ότι η προσωπική διαφορά θα εξακολουθεί να εμφανίζεται στα ενημερωτικά σημειώματα, παραμένοντας «παγωμένη» στο ύψος όπου βρίσκεται σήμερα, χωρίς όμως να αφαιρεί πλέον μέρος των αυξήσεων· το ποσό δεν θα ενσωματωθεί στη σύνταξη. Στην πράξη, οι περίπου 670.000 συνταξιούχοι με θετική προσωπική διαφορά θα δουν για πρώτη φορά εδώ και χρόνια πραγματικές αυξήσεις στις μηνιαίες αποδοχές τους.
3 Επίδομα 300 ευρώ. Τον Νοέμβριο, όταν καταβληθεί η οικονομική ενίσχυση, το επίδομα αναμένεται να δοθεί σε περίπου 420.000 περισσότερους δικαιούχους, με τον συνολικό αριθμό των δικαιούχων να ανεβαίνει στο 1,87 εκατ. Η διεύρυνση οφείλεται στην άνοδο των ορίων εισοδήματος και ακίνητης περιουσίας. Το βασικό σενάριο που εξετάζεται προβλέπει αύξηση του ποσού από 300 ευρώ στα 350 ή ακόμα και 400 ευρώ.
4 Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Μελετάται ελάφρυνση της ΕΑΣ, που σήμερα επιβαρύνει περίπου 440.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ. Μια από τις προτάσεις είναι ο υπολογισμός της εισφοράς μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο αναπροσαρμογής και όχι στο σύνολο της σύνταξης. Αν γίνει δεκτή η εισήγηση για αναλογικό υπολογισμό κατά κλιμάκιο, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, η εισφορά θα μπορούσε να μειωθεί έως και 50%.
Συνολικά, τα μέτρα προσπαθούν να αναστρέψουν—έστω μερικώς—τη μακρά τάση απωλειών για τους συνταξιούχους, ωστόσο τα οριστικά ποσά και η τελική μορφή τους θα εξαρτηθούν από τις τελικές δημοσιονομικές επιλογές και τα στοιχεία πληθωρισμού και ανάπτυξης που θα είναι διαθέσιμα προς το τέλος του 2026.
