Στη συνοικία Φανάρι, δίπλα στον Κεράτιο Κόλπο, εγκαταστάθηκε το 1601 με πρωτοβουλία του Πατριάρχη Ματθαίου Β΄ το κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου —μια μετακίνηση που έκτοτε σφράγισε την πορεία μίας θεσμικής παρουσίας με ρίζες πολλών αιώνων και βαριά ιστορική μνήμη. Από τότε το «Φανάρι» παρακολουθεί πίσω από τα ψηλά τείχη κοσμογονικές γεωπολιτικές εξελίξεις και σκληρές εκκλησιαστικές συγκρούσεις.
Η συσσωρευμένη εμπειρία της σχεδόν δεκαεπτααιώνιας παρουσίας της Μητρός Εκκλησίας έχει προικίσει τη σημερινή πατριαρχική Αυλή. Οι 74 μητροπολίτες-αρχιεπισκόπους του Οικουμενικού Θρόνου και η 12μελής Αγία και Ιερά Σύνοδος γύρω από τον 86χρονο Πατριάρχη Βαρθολομαίο διαθέτουν μια ξεχωριστή σοφία και διορατικότητα, αποτυπωμένες άλλωστε στο θετικό αποτύπωμα της 35ετούς πατριαρχίας του (1991–2026).
Στην καθημερινή λειτουργία των πατριαρχικών υποθέσεων, ωστόσο, ο πυρήνας της πρωτοβουλίας συγκεντρώνεται σήμερα σε τρεις προσωπικότητες που στη γλώσσα της παροικίας αποκαλούνται ψιθυριστά «Αγία Τριάδα». Πρόκειται για τους μητροπολίτες Χαλκηδόνος, Εμμανουήλ και Πριγκιποννήσων, Δημήτριο, καθώς και τον αρχιεπίσκοπο Αμερικής, Ελπιδοφόρο. Αν ένας νεαρός ιερωμένος θέλει να ανελιχθεί αποζητά από κάποιον εξ αυτών καθοδήγηση. Εάν κάποιος ιερέας ή αρχιερέας διώκεται ή βάλλεται, προστασία. Και αν ιερωμένος ή πολιτικός αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, αποζητά από κάποιον εξ αυτών, παρέμβαση και στήριξη.
Η «Αγία Τριάδα» δεν αποφασίζει μόνη της· λειτουργεί ως δίαυλος προς τον Οικουμενικό με την κατάλληλη αιτιολογημένη εισήγηση που οδηγεί στην τελική απόφαση. Όπως παρατήρησε φαναριώτης ιεράρχης μιλώντας στα «ΝΕΑ», «όλοι τους λειτουργούν μερικές φορές ως αντίρροπες δυνάμεις στον Πρώτο, όταν και όσο, ο Πρώτος το επιτρέπει», ενώ μεταξύ τους έχει αναπτυχθεί μια άτυπη, ισόκυρη ισορροπία —ένα ιδιότυπο εκκλησιαστικό modus operandi.
Πέριξ όμως των τριών αυτών μητροπολιτών, υπάρχουν μερικοί ακόμη που περιστασιακά αποτελούν τον «4ο ή και τον 5ο της Αγίας Τριάδας» και κάποιοι, οι οποίοι μακροπρόθεσμα φιλοδοξούν να αποκτήσουν επιρροή στην πατριαρχική Αυλή. Εδώ συναντούμε τους αρχιεπισκόπους Αυστραλίας, Μακάριο, Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας, Νικήτα και Κρήτης, Ευγένιο, καθώς και τους μητροπολίτες Φιλαδελφείας, Μελίτωνα, Καλλιουπόλεως και Μαδύτου, Στέφανο, Σουηδίας και πάσης Σκανδιναβίας, Κλεόπα, Γερμανίας, Αυγουστίνo και τον μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου, Αμφιλόχιο.
Η οποιαδήποτε νύξη ή συζήτηση περί της διαδοχής του 86χρονου Οικουμενικού Πατριάρχη αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την «Αγία Τριάδα» και τους ελάχιστους μητροπολίτες που κινούνται πέριξ αυτής. Οχι μόνον γιατί ο Βαρθολομαίος έχει στο ενεργητικό ένα εντυπωσιακά θετικό και πλούσιο αποτύπωμα πατριαρχίας μετά 35 χρόνια στον Θρόνο, αλλά και γιατί όλα μαρτυρούν πως η παρουσία του με βάση ποικίλα δεδομένα… αποτελεί εγγύηση ενότητας στην πατριαρχική Αυλή στη δυστοπική αυτή εποχή.
Η επόμενη ημέρα στο Φανάρι θα καθοριστεί εν πολλοίς και από τη στάση της Τουρκίας, η οποία στο παρελθόν επέδειξε πως μπορεί να μεταβάλει τα δεδομένα και τις νομοθετικές προϋποθέσεις εκλογής Προκαθημένου. Το έπραξε προ ετών στην περίπτωση εκλογής του αρμένη πατριάρχη εισάγοντας την αρμενική εκκλησία σε μια διετή ταλαιπωρία, απαιτώντας όχι μόνο να έχει τουρκική υπηκοότητα ο υποψήφιος αλλά και να έχουν τούρκους υπηκόους και οι δύο γονείς του.
Από την «Αγία Τριάδα», βέροι Κωνσταντινουπόλιτες (ακόμη και στην καταγωγή) είναι δύο: ο 74χρονος γέρων μητροπολίτης Πριγκιποννήσων, Δημήτριος (Κομματάς), γεννηθείς στα Ταταύλα, και ο 59χρονος αρχιεπίσκοπος Αμερικής, Ελπιδοφόρος (Λαμπρυνιάδης) από το Μπακίρκιοϊ της Πόλης. Παρασκηνιακά, αρκετοί κρατούν ως υποσημείωση αυτή τη σειρά αναφοράς όταν σκέφτονται την επόμενη ημέρα· η επιλογή ενός μεγαλύτερου ηλικιακά προσώπου ως «γέφυρα» προς έναν νεότερο είναι συνηθισμένη τακτική και αποκαλείται «μεσοβασιλεία».
Ο 58χρονος μητροπολίτης Καλλιουπόλεως, Στέφανος (Ντινίδης), γέννημα–θρέμμα Κωνσταντινούπολης, κατέχει πολύ καλή προσωπική σχέση με τον Πατριάρχη — έχει διατελέσει αρχιδιάκονος και πρωτοσύγκελλός του — και φημολογείται ότι διαθέτει υψηλούς διαύλους επικοινωνίας με την τουρκική διοίκηση. Οι τρεις του πυρήνα (Πριγκιποννήσων, Αμερικής και Καλλιουπόλεως) ομιλούν άπταιστα την τουρκική και έχουν βρεθεί επανειλημμένα σε αντιπαραθέσεις με τον Πατριάρχη, ακόμη και για το Ουκρανικό, κινούμενοι όμως πάντοτε με διπλωματικότητα.
Τέλος, εάν στην επόμενη ημέρα πρυτανεύσει το κριτήριο της ισχυρής θρησκευτικής κοινότητας, καθοριστική θα είναι η παρουσία του 88χρονου μητροπολίτη Γερμανίας, Αυγουστίνου. Μαζί με την ομογένεια της Αμερικής και το εφοπλιστικό λόμπι του Λονδίνου, η ομογένεια της Γερμανίας θεωρείται ο τρίτος «αιμοδότης» του Φαναρίου τόσο σε πρόσωπα όσο και σε υπηρεσίες.
Να σημειωθεί πως ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ουδέποτε έχει δείξει προτίμηση προς κάποιο πρόσωπο, είτε από την «Αγία Τριάδα» είτε από όσους κινούνται πέριξ αυτής. Πριν από πέντε χρόνια, με την ευκαιρία των θυρανοιξίων του Αγίου Νικολάου στο Σημείο Μηδέν της Νέας Υόρκης, ο Πατριάρχης είχε πει πως παρακάλεσε «τον Θεό για τη διαδοχή του και την ευστάθεια της Μητρός Εκκλησίας».
