Ένα θαλάσσιο τρίγωνο εκατοντάδων μιλίων —από τις ακτές της βορειοανατολικής Αλγερίας, μέσω της Σαρδηνίας έως τη Μασσαλία— αποτέλεσε τον άξονα μιας δικογραφίας που οδήγησε στην εξάρθρωση διεθνούς δικτύου παράτυπης διακίνησης. Η επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Phantom» κατέληξε στη σύλληψη οκτώ αλλοδαπών στο Κάλιαρι, ενώ τρία ακόμη άτομα αναζητούνται στο εξωτερικό.
Την έρευνα συντόνισε η Περιφερειακή Διεύθυνση Καταπολέμησης της Μαφίας του Κάλιαρι, με τη συμμετοχή της Κεντρικής Επιχειρησιακής Υπηρεσίας, της Κεντρικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης του Εγκλήματος και της τοπικής Αστυνομικής Διεύθυνσης. Σύμφωνα με τους αξιωματικούς, το δίκτυο λειτουργούσε όχι ως μία στενή ιεραρχία αλλά ως σειρά επιμέρους πυρήνων με ξεχωριστούς ρόλους: στρατολόγηση στην αφετηρία, θαλάσσια μεταφορά, υποδοχή στην Ευρώπη, έκδοση πλαστών εγγράφων και διεθνής χρηματοδότηση.
Το όνομα της επιχείρησης προέκυψε από τα «Phantom», τα ισχυρά φουσκωτά σκάφη υψηλής απόδοσης που φέρονται να χρησιμοποιούνταν για τις μεταφορές. Πρόκειται για ταχύπλοα ικανά να διασχίζουν μεγάλες θαλάσσιες αποστάσεις σε σύντομο χρόνο, δυσχεραίνοντας τον εντοπισμό τους από τις Αρχές και επιτρέποντας την ταχεία εναλλαγή δρομολογίων.
Στην κορυφή της οργάνωσης, σύμφωνα με τη δικογραφία, φέρεται να βρισκόταν ένας Αλγερινός αιτών άσυλο εγκατεστημένος πρόσφατα στην ευρύτερη περιοχή του Κάλιαρι. Οι ιταλικές Αρχές του αποδίδουν τη στρατολόγηση μεταναστών και χειριστών σκαφών στην Αλγερία, την είσπραξη των χρημάτων και τον σχεδιασμό των ταξιδιών προς τις νότιες ακτές της Σαρδηνίας.
Κεντρικό σημείο αναχώρησης ήταν, κατά την έρευνα, η παραθαλάσσια Ελ Καλά, κοντά στα σύνορα Αλγερίας και Τυνησίας. Εκεί γινόταν η προσέγγιση των υποψήφιων επιβατών, η συγκέντρωση των χρημάτων και η προετοιμασία των σκαφών. Οι ερευνητές ανασυνέθεσαν τουλάχιστον πέντε παράτυπες διελεύσεις από την Ελ Καλά προς τη νότια Σαρδηνία και ταυτοποίησαν τους φερόμενους χειριστές των πλοιαρίων.
Οι Αρχές ερευνούν επίσης καταγγελλόμενη δωροδοκία μελών τοπικών υπηρεσιών που, κατά την εκτίμησή τους, διευκόλυνε τις αναχωρήσεις από την Αλγερία. Το συγκεκριμένο σκέλος παραμένει υπό διερεύνηση και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα ή την υπηρεσιακή θέση των προσώπων που ενδέχεται να εμπλέκονται.
Το Κάλιαρι δεν ήταν μόνο τόπος άφιξης: στη Σαρδηνία, σύμφωνα με τις Αρχές, λειτουργούσε η υποδομή για την προσωρινή φιλοξενία των μεταναστών, τη διοχέτευσή τους προς άλλους προορισμούς και την εξασφάλιση πλαστών εγγράφων. Μέλη της οργάνωσης παρείχαν επιχειρησιακή υποστήριξη ώστε οι νεοαφιχθέντες να συνεχίζουν προς την ηπειρωτική Ιταλία ή τη Γαλλία.
Ο τρίτος πόλος του δικτύου βρισκόταν στην περιοχή της Μασσαλίας, όπου φέρεται να δραστηριοποιούνταν ένας από τους βασικούς χρηματοδότες, υπεύθυνος για την εξασφάλιση κεφαλαίων και γρήγορων σκαφών. Η παρουσία του στη νότια Γαλλία έδινε στο δίκτυο πρόσβαση σε μεγαλύτερες οικονομικές δυνατότητες και σε συνδέσεις με τη δυτική Μεσόγειο.
Κάθε μετανάστης εκτιμάται ότι κατέβαλλε περίπου 2.500 ευρώ για να φτάσει στην Ιταλία, ένα αντίτιμο που όμως δεν εξασφάλιζε καμία ασφάλεια. Οι επιβάτες τοποθετούνταν σε σκάφη ακατάλληλα για τέτοιες αποστάσεις, χωρίς επαρκή σωστικά μέσα ή δυνατότητα επικοινωνίας σε περίπτωση βλάβης, εκτεθειμένοι στις απρόβλεπτες συνθήκες της Μεσογείου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η οργάνωση επιχειρούσε να αναπτύξει μια νέα, πιο αποδοτική διαδρομή: τα δύο ισχυρά ταχύπλοα που είχε αποκτήσει θα ξεκινούσαν από τη Σαρδηνία, θα έφθαναν στη Λα Γκαλίτ —μια μικρή συστάδα νησιών της Τυνησίας— θα παραλάμβαναν ομάδες μεταναστών και θα επέστρεφαν γρήγορα στις ιταλικές ακτές. Η επιλογή της Λα Γκαλίτ θα μείωνε την απόσταση της κρίσιμης διάβασης, μειώνοντας τον χρόνο κάθε ταξιδιού και επιτρέποντας περισσότερα δρομολόγια και μεγαλύτερα κέρδη.
Πίσω από αυτήν την επιχειρησιακή «καινοτομία» αναδεικνύεται η ψυχρή οικονομία της παράτυπης διακίνησης. Εάν ένα σκάφος μετέφερε είκοσι ανθρώπους με αντίτιμο 2.500 ευρώ για τον καθένα, ένα ταξίδι απέφερε 50.000 ευρώ — ποσό που πολλαπλασιάζεται με τις επαναλαμβανόμενες διελεύσεις, ενώ ο κίνδυνος βαρύνει αποκλειστικά τους επιβάτες.
Παράλληλα, η έρευνα αποκάλυψε την προπαρασκευαστική φάση ενός σχεδίου διακίνησης ναρκωτικών: η οργάνωση φέρεται να εξεταζε την εισαγωγή από την Ισπανία περίπου 500 κιλών χασίς και δέκα κιλών κοκαΐνης, χρησιμοποιώντας τα ίδια ταχύπλοα. Το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε και για αυτόν τον λόγο δεν απαγγέλθηκαν κατηγορίες για εμπόριο ναρκωτικών στους συλληφθέντες.
Η υπόθεση δείχνει πόσο εύκολα η ίδια θαλάσσια υποδομή μπορεί να εξυπηρετήσει διαφορετικές παράνομες αγορές: τα ίδια σκάφη, οι ίδιοι χρηματοδότες και οι ίδιες διασυνοριακές επαφές μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλοτε για ανθρώπους και άλλοτε για ναρκωτικές ουσίες. Το βασικό εμπόρευμα αλλάζει, αλλά ο μηχανισμός παραμένει ο ίδιος.
Η επιχείρηση «Phantom» έκλεισε έναν συγκεκριμένο δίαυλο, όχι όμως και την αγορά που τον δημιούργησε. Όσο άνθρωποι αναζητούν πρόσβαση στην Ευρώπη χωρίς νόμιμες οδούς και όσο κάθε θέση σε ένα επικίνδυνο σκάφος αποφέρει χιλιάδες ευρώ, νέα δίκτυα θα επιχειρήσουν να καλύψουν το κενό. Στο τρίγωνο Αλγερίας, Σαρδηνίας και Μασσαλίας, η Μεσόγειος είχε μετατραπεί σε έναν σκοτεινό εμπορικό διάδρομο όπου η ανθρώπινη ανάγκη υπολογιζόταν ως έσοδο ανά επιβάτη.
