Η μεγάλη φωτιά που κατέκαψε εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα στην Αττική και τη Βοιωτία έφερε στο προσκήνιο έναν μετεωρολογικό παράγοντα που επιδείνωσε καταλυτικά την κατάσταση: το «πολωμένο μελτέμι». Οι ισχυρές, επίμονες ριπές βορείων ανέμων σε συνδυασμό με την ξηρασία και τις υψηλές θερμοκρασίες δημιούργησαν το τέλειο μείγμα για ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς.
Φωτιά σε Αττικοβοιωτία: Πώς το «πολωμένο μελτέμι» συνέβαλε στο καταστροφικό φαινόμενο
Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς εξηγεί ότι τα μελτέμια, οι παραδοσιακοί επίμονοι βόρειοι άνεμοι του Αιγαίου, όταν αλλάζουν μορφή μπορούν να λάβουν τα χαρακτηριστικά του φαινομένου που περιγράφεται ως «πολωμένο μελτέμι». Σε αυτές τις περιπτώσεις η ατμοσφαιρική κυκλοφορία οργανώνεται έτσι ώστε οι βόρειοι άνεμοι να γίνονται ισχυρότεροι, βαθύτεροι στην τροπόσφαιρα και κυρίως πιο επίμονοι.
Αυτό ακριβώς καταγράφηκε στις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου: ριπές ανέμου που ξεπέρασαν τα 72 χιλιόμετρα την ώρα και παρέμειναν ενισχυμένες για συνεχόμενες ημέρες. Το αποτέλεσμα ήταν ένα από τα εντονότερα επεισόδια των τελευταίων περίπου 50 ετών, με συνέπειες στη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς και δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα.
Η επιστημονική ανάλυση του φαινομένου
Η ανάλυση των δεδομένων ERA5 επιβεβαιώνει ότι το επεισόδιο των τελευταίων ημερών του Ιουλίου εντάσσεται στην κατηγορία του «πολωμένου μελτεμιού». Ο Θοδωρής Κολυδάς τονίζει ότι το φαινόμενο δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός δροσισμού, καθώς, παρά τον περιορισμό των ακραίων θερμοκρασιών σε ορισμένες περιοχές, αυξάνει τον κίνδυνο ταχείας εξάπλωσης πυρκαγιών.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Meteo, η πιο επικίνδυνη περίοδος για την εκδήλωση μεγάλων δασικών πυρκαγιών εντοπίζεται στις έξι εβδομάδες από το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουλίου έως και το τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου. Κατά το διάστημα αυτό έχουν καταγραφεί οι 23 μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές στη χώρα από το 2007 έως σήμερα.
Για την ανάλυση εξετάστηκαν όλες οι πυρκαγιές που έκαψαν περισσότερα από 40.000 στρέμματα, συμπεριλαμβανομένης της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι. Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν ότι η σωστή προετοιμασία, η έγκαιρη ενημέρωση και η άμεση αντίδραση παραμένουν τα βασικά όπλα απέναντι στον κίνδυνο.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι υπάρχουν εξαιρέσεις: η μεγάλη πυρκαγιά στην Πάρνηθα το 2007 εκδηλώθηκε στα τέλη Ιουνίου, το 2021 η καταστροφική φωτιά στον Σχίνο Κορινθίας ξέσπασε στα μέσα Μαΐου, ενώ το 2024 σημαντική πυρκαγιά στην Κορινθία σημειώθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου. Αυτά τα περιστατικά δείχνουν ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται αυστηρά στην «καρδιά» της αντιπυρικής περιόδου.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τις μετεωρολογικές συνθήκες, με αποτέλεσμα οι μεγάλες πυρκαγιές να εμφανίζονται συχνότερα, τόσο νωρίτερα όσο και αργότερα μέσα στη χρονιά. Η κατανόηση φαινομένων όπως το «πολωμένο μελτέμι» και η ενίσχυση των μέτρων πρόληψης και πολιτικής προστασίας είναι πλέον αναγκαία για την αντιμετώπιση αυτού του αυξανόμενου κινδύνου.
