Η μάχη κατά των πυρκαγιών στην Ελλάδα μπαίνει σε νέα φάση τεχνολογικής ενίσχυσης: τέσσερις μικροί δορυφόροι θερμικής απεικόνισης που τέθηκαν σε τροχιά τον Μάιο στέλνουν ήδη δεδομένα και υπόσχονται έγκαιρη προειδοποίηση για εστίες στο αρχικό —και πιο κρίσιμο— στάδιο. Το σύστημα, γνωστό ως Ελληνικό Σύστημα (Hellenic Fire System), χαρακτηρίζεται από τους δημιουργούς του ως πρωτοποριακό παγκοσμίως και, σύμφωνα με ρεπορτάζ στους «Financial Times», μπορεί να εντοπίζει πηγές εκπομπής θερμότητας έκτασης 4 τετραγωνικών μέτρων.
Τα πρώτα σήματα άρχισαν να φτάνουν στο κέντρο επιχειρήσεων τον Ιούνιο και ήδη αξιολογούνται από ειδικούς, με στόχο ο στόλος να είναι πλήρως επιχειρησιακός τον Σεπτέμβριο. Το εγχείρημα αναπτύχθηκε σε συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΚΔ) και της γερμανικής OroraTach και, παρά την τεχνολογική του ωριμότητα, το επόμενο βήμα παραμένει οργανωτικό και εκπαιδευτικό.
«Εμείς παρουσιάσαμε μια λύση, το πιο δύσκολο κομμάτι, όμως, είναι η υιοθέτηση αυτής της λύσης», τονίζει στους «FT» ο Δημήτρης Μπληζιώτης, στέλεχος του ΕΚΔ, προσθέτοντας: «Οι πυροσβεστικές δυνάμεις έχουν συνηθίσει την τεχνολογία που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν, τώρα λοιπόν είμαστε υποχρεωμένοι να τους εκπαιδεύσουμε πώς να αξιοποιούν τα νέα είδη δεδομένων».
Η ανάγκη για ταχύτερη και πιο αξιόπιστη πληροφόρηση είναι επιτακτική, καθώς οι πρόσφατες φωτιές στη νότια Ευρώπη —Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα— έδειξαν ότι οι φλόγες κινούνται πλέον ένα βήμα μπροστά από τις δυνάμεις που επιχειρούν στο έδαφος. Στο πλαίσιο αυτό οι αρχές αξιολογούν κάθε διαθέσιμο εργαλείο: από τεχνητή νοημοσύνη και drones μέχρι διαστημικές εφαρμογές.
Παράλληλα, η Πολιτική Προστασία έχει θέσει σε κατάσταση κινητοποίησης Red Code για σήμερα την Αττική, τη Βοιωτία και την Εύβοια, καθώς οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες σε αυτές τις περιοχές χαρακτηρίζονται «πολύ επικίνδυνες». Η σχετική κατάταξη εμφανίζεται και στον Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου: οι τρεις περιοχές βρίσκονται στην κατηγορία 4 (πολύ υψηλός κίνδυνος), ενώ μεγάλο μέρος της χώρας παραμένει στην κατηγορία 3 (υψηλός κίνδυνος), ανάμεσά τους η Κρήτη, η Πελοπόννησος, οι Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα, η Ήπειρος, εκτεταμένα τμήματα της Θεσσαλίας και η Θράκη.
Η απόφαση για Red Code, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενεργοποιεί τον Εθνικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας: συνεχίζονται περιπολίες εναέριας επιτήρησης και περιπολίες από πυροσβεστικές, αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ εφαρμόζεται το σχέδιο δράσεων που προβλέπει, μεταξύ άλλων, προληπτικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας οχημάτων και απαγόρευση παραμονής εκδρομέων σε εθνικούς δρυμούς, δάση και «ευπαθείς» περιοχές, όπως ανακοίνωσε το Πυροσβεστικό Σώμα.
Οι μετεωρολογικές προβλέψεις δεν δίνουν περιθώρια αισιοδοξίας: τα μελτέμια θα επιμένουν και η θερμοκρασία θα ανέβει τις προσεχείς ημέρες. Σύμφωνα με το meteo.gr, οι άνεμοι στο Αιγαίο σήμερα θα φτάσουν 4-5 μποφόρ, ενώ ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς προειδοποιεί για μελτέμια 5-6 μποφόρ το επόμενο διάστημα και για θερμή έξαρση στις 8-10 Αυγούστου, με τις υψηλότερες θερμοκρασίες στα κεντρικά και βόρεια ηπειρωτικά.
Οι αριθμοί από το πεδίο αποτυπώνουν την κρισιμότητα: το δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κατέγραψε ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια μελτεμιού των τελευταίων 15 ετών στις 29-31 Ιουλίου. Ρεκόρ καταγράφηκαν σε σταθμούς του νομού Ρεθύμνου, με μέγιστες ριπές 114 km/h στον Πλακιά Αγίου Βασιλείου (30/07) και 111 km/h στον Φουρφουρά Αμαρίου (29/07).
Η ανάλυση της καμένης έκτασης από την ομάδα FireHUB της επιχειρησιακής μονάδας BEYOND του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δείχνει ότι στην τοπική κοινότητα Σακτουρίων κάηκαν 46.620 στρέμματα και στην τοπική κοινότητα Ασωμάτων 11.140 στρέμματα. Το αποτύπωμα είναι ακόμα πιο ανησυχητικό: σε κάποια τμήματα της πρώτης περιοχής η καύση αναφέρθηκε για έκτη φορά, ενώ στην περίπτωση των Ασωμάτων το 69,57% της καμένης έκτασης βρισκόταν εντός περιοχής Natura 2000.
Η τεχνολογία των δορυφόρων δίνει νέα εργαλεία στα χέρια των αρχών, αλλά, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η πρόκληση πλέον είναι η ενσωμάτωση των πληροφοριών στον καθημερινό σχεδιασμό και η εκπαίδευση των δυνάμεων για τη σωστή αξιοποίησή τους. Όπως λέει ο Δημήτρης Μπληζιώτης, «το πιο δύσκολο κομμάτι, όμως, είναι η υιοθέτηση αυτής της λύσης».
