Σοκ και αγανάκτηση προκαλεί στη Ρωσία ένα νέο κύμα απάτης που ξεκίνησε γύρω από τις κρατικές αποζημιώσεις για τους νεκρούς στρατιώτες: γυναίκες που συνάπτουν εικονικούς γάμους με νεοσύλλεκτους, με μοναδικό σκοπό να εισπράξουν τη «μαύρη» αμοιβή της περιόδου του πολέμου. Το φαινόμενο —που στα ρωσικά περιγράφεται ήδη ως οι «μαύρες χήρες»— αποτυπώνει, σύμφωνα με το CNN, μια κοινωνία που δοκιμάζεται σκληρά από την εμπόλεμη πραγματικότητα.
Black Widows: Inside Russia’s Bleak New War-Time Side Hustle
A story has been circulating in Russia these past few days — the kind that tells you more about a collapsing society than any speech from the Kremlin ever will. It’s about money. It’s about war. And it’s about a group… pic.twitter.com/c9iD9i4310
googletag.cmd.push(function() { googletag.display(‘300x250_m1’); });— Roman Sheremeta (@rshereme) December 8, 2025
Η υπόθεση της 37χρονης Μαρία από την Αγία Πετρούπολη είναι χαρακτηριστική: έμαθε μόνο μετά τον θάνατο του 59χρονου πατέρα της ότι εκείνος είχε καταταγεί κρυφά στον ρωσικό στρατό και ότι, μόλις δύο ημέρες πριν σταλεί στο μέτωπο, είχε παντρευτεί μια γυναίκα κατά 22 χρόνια νεότερή του —μια γυναίκα που η οικογένεια ποτέ δεν είχε γνωρίσει. Ο νέος γάμος αναγνωρίστηκε τυπικά και η σύζυγος θεωρήθηκε η νόμιμη πλησιέστερη συγγενής, αποκτώντας το δικαίωμα στην αποζημίωση και αφήνοντας έξω την οικογένεια του στρατιώτη.
Το οικονομικό κίνητρο είναι μεγάλο: οι οικογένειες των Ρώσων που σκοτώνονται λαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις που ξεκινούν από τα 5 εκατομμύρια ρούβλια —περίπου 64.000 δολάρια— ποσό ικανό να αλλάξει δραματικά τη ζωή κάποιου. Επικερδείς, λοιπόν, οι παγίδες για επιτήδειους που αποφάσισαν να εκμεταλλευτούν το σύστημα.
Pedestrians walk past a billboard praising a member of the Russian armed forces in a street in Moscow on April 1. The board bears the slogan “Pride of Russia!” Ramil Sitdikov/Reuters
Οι καταγγελίες μιλάνε για εικονικούς γάμους που γίνονται λίγο πριν από την αναχώρηση για την πρώτη γραμμή, ακόμα και για γάμους στο νεκροκρέβατο. Σε μία ιδιαίτερα σοκαριστική περίπτωση, μια νοσηλεύτρια στρατιωτικού νοσοκομείου κατηγορείται ότι παντρεύτηκε πέντε τραυματισμένους στρατιώτες πριν εκείνοι υποκύψουν στα τραύματά τους, με μοναδικό σκοπό την είσπραξη των αποζημιώσεων.
Οι αποκαλύψεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένα περιστατικά. Ρωσικά ΜΜΕ αναφέρουν έρευνες για πιθανή εμπλοκή στελεχών των ενόπλων δυνάμεων σε οργανωμένα κυκλώματα, τα οποία φέρονται να στρατολογούσαν ευάλωτους άνδρες, να διευθετούσαν εικονικούς γάμους και στη συνέχεια να τους έστελναν σε ιδιαίτερα επικίνδυνες αποστολές, με στόχο την είσπραξη των αποζημιώσεων μετά τον θάνατό τους.
Η πρακτική των ταχείων διαδικασιών γάμου, που προώθησε το Κρεμλίνο μετά την εισβολή στην Ουκρανία στο πλαίσιο πολιτικής ενίσχυσης της «παραδοσιακής οικογένειας», φαίνεται πως δημιούργησε πρόσφορο έδαφος για καταχρήσεις. Σε άλλη περίπτωση, μεσίτρια ακινήτων συμβούλευε σε διαδικτυακή εκπομπή γυναίκες να παντρεύονται στρατιώτες ώστε, σε περίπτωση θανάτου τους, «να αποκτήσουν χρήματα για την αγορά κατοικίας». Η ίδια καταδικάστηκε αργότερα σε κοινωφελή εργασία και υποχρεώθηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη.
Οι πολιτικές αντιδράσεις είναι έντονες. Ο Ρώσος βουλευτής Λεονίντ Σλούτσκι ζήτησε αυστηρότερα μέτρα προστασίας των οικογενειών των στρατιωτών, κάνοντας λόγο για εγκληματικά κυκλώματα που εκμεταλλεύονται τις κρατικές αποζημιώσεις και χαρακτηρίζοντας το πρόβλημα ιδιαίτερα σοβαρό.
Ειδικοί και ακτιβιστές προειδοποιούν ότι χωρίς διαφάνεια στις διαδικασίες καταγραφής των συγγενικών σχέσεων και χωρίς αυστηρότερη εποπτεία, οι καταχρήσεις θα συνεχιστούν. Η κοινή γνώμη στη Ρωσία —όπως καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες— είναι εξοργισμένη: αυτό που κάποιοι αποκαλούν επένδυση γίνεται γρήγορα ανθρωπιστική και ηθική κρίση.
