Η κυβέρνηση των ΗΠΑ εμφανίστηκε χθες αισιόδοξη ότι μπορεί να κλείσει σύντομα συμφωνία για το ξανανοίγμαo του στενού του Ορμούζ, σημείο-κλειδί των τελευταίων εντάσεων που οδήγησαν στην αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης —και σε νέα πτώση των τιμών του πετρελαίου κάτω από το όριο των 80 δολαρίων το βαρέλι.
Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για «πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και το Ομάν, επισημαίνοντας όμως ότι «Δεν έχει συναφθεί ακόμη καμιά οριστική συμφωνία», προσθέτοντας πως «ελπίζουμε πως αυτό θα γίνει πολύ σύντομα».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο αμερικανός υπουργός Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο CNBC ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να κλειστεί «σήμερα ή αύριο» —αναφερόμενος στο χρονικό παράθυρο μεταξύ χθες Τρίτης και σήμερα Τετάρτης— ώστε να «ξανανοίξει το στενό».
Το Κατάρ, που μεσολαβεί στις συνομιλίες μαζί με το Πακιστάν και το Ομάν, τόνισε μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Ματζίντ αλ Ανσάρι ότι οι προσπάθειες είναι «σε εξέλιξη» και ότι στόχος είναι «να βρεθεί βραχυπρόθεσμη λύση που θα επέτρεπε να ξαναρχίσει ο διάλογος».
«Αποκλιμάκωση των εντάσεων»
Στο διπλωματικό μέτωπο, χθες ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, για τις προσπάθειες «αποκλιμάκωσης των εντάσεων» και «επαναπροσέγγισης των δυο πλευρών», σύμφωνα με ανακοίνωση του παλατιού στο Κατάρ.
Καθώς συνεχίζονται οι διπλωματικές κινήσεις, οι αγορές αντέδρασαν. Το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, υποχώρησε χθες κατά 5,26% στα 79,36 δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από τη 10η Ιουλίου.
Οι ρίζες της πρόσφατης κρίσης βρίσκονται στο λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», μια κατ’ αρχήν συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης που προέβλεπε την έναρξη μιας 60η ημερών —ανανεώσιμης— διαδικασίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή και για τη ρύθμιση εκκρεμών ζητημάτων, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η αρχική συμφωνία επέτρεψε να ξαναρχίσει η ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ, πέρασμα στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, το οποίο το Ιράν είχε κλείσει de facto την επομένη του ξεσπάσματος του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου —σε αντίποινα οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια του Κόλπου.
Ωστόσο, η νηνεμία δεν κράτησε. Οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν στις αρχές Ιουλίου και η συμφωνία διασπάστηκε. Το Ιράν ξανάκλεισε το στενό μετά την επανέναρξη αμερικανικών βομβαρδισμών, και πλοία που επιχειρούν να το διασχίσουν χωρίς την άδεια της Τεχεράνης έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές ή και επιθέσεις.
Τη νύχτα της Δευτέρας προς Τρίτη, φορτηγό πλοίο που προσπάθησε να διασχίσει το στενό χτυπήθηκε από βλήμα και τυλίχθηκε στις φλόγες· ένα μέλος του πληρώματος αγνοείται, σύμφωνα με τη βρετανική εταιρεία ασφάλειας ναυσιπλοΐας Vanguard Tech.
Από την πλευρά του, το Ιράν διέψευσε τη Δευτέρα ότι διαπραγματεύεται με την Ουάσιγκτον, τονίζοντας: «Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Διαπραγματευόμαστε με το Ομάν, για να εγγυηθούμε την ασφαλή διέλευση από το στενό του Ορμούζ», όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ. Η διάψευση αυτή προκάλεσε την οργή του αμερικανού προέδρου.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι θα διέτασσε να «χτυπηθεί δυνατά» η Ισλαμική Δημοκρατία, πριν ανακρούσει πρύμνα και ανακοινώσει την αναβολή σχεδιαζόμενων εκτεταμένων βομβαρδισμών σε συνεργασία με το Ισραήλ —μια εναλλαγή στάσεων που στον πόλεμο αυτό φαίνεται να επαναλαμβάνεται συχνά, από τις απειλές προς τις προσπάθειες τερματισμού της κρίσης.
Ναυάγιο
Η Τεχεράνη δεν επιθυμεί επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση και περιορίζει τις επιλογές πορείας των πλοίων που διασχίζουν το στενό, επιβάλλοντάς τους να ακολουθούν συγκεκριμένη διαδρομή κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Με αυτό τον τρόπο το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού και να προχωρήσει στην επιβολή τελών —μια πρακτική που απορρίπτουν οι ΗΠΑ και άλλες χώρες ως αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Μπαγαεΐ το σαββατοκύριακο, «Είμαστε στο σημείο να καταλήξουμε σε συμφωνία για πορεία αποδεκτή κι από τα δυο μέρη —ούτε τη βόρεια, ούτε τη νότια—, με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας και την εγγύηση των εθνικών συμφερόντων μας και της ασφάλειάς μας».
Παράλληλα, στη ΝΑ Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα άνοιξε νέο μέτωπο: μετά την επανέναρξη των συγκρούσεων στα μέσα Ιουλίου ανάμεσα στο σιιτικό κίνημα Ανσαραλά (Χούθι), προσκείμενο στο Ιράν, και τη Σαουδική Αραβία, ινδικό πλοίο βυθίστηκε χθες έπειτα από επίθεση, σύμφωνα με Υεμενίτη αξιωματούχο που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο. Οι ινδικές αρχές ανακοίνωσαν ότι τα 14 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, που εδρεύει ουσιαστικά στο Ριάντ, απέδωσε την επίθεση στους Χούθι.
Το κίνημα είχε ανακοινώσει στις 20 Ιουλίου τον αποκλεισμό στα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας και στη συνέχεια επιτέθηκε σε πετρελαιοφόρα του Ριάντ, προκαλώντας την αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας με βομβαρδισμούς σε υποδομές των ανταρτών και την εξαγγελία ναυτικής συμμαχίας.
