«Ως πότε θα ζούμε σε επικίνδυνα σπίτια;». Πέντε χρόνια μετά τον καταστροφικό σεισμό του Σεπτεμβρίου 2021, το Αρκαλοχώρι δεν δείχνει σημάδια ανάκαμψης. Αντί για σιγή επούλωσης, όποιος φτάνει σήμερα παρατηρεί γκρεμισμένους τοίχους, ερείπια, κλειστά καταστήματα, κοντέινερ και μια καθηλωτική αίσθηση εγκατάλειψης.
«Το Αρκαλοχώρι φυτοζωεί» λέει στο tanea.gr ο πρόεδρος του Συλλόγου Σεισμόπληκτων Δήμου Μινώα Πεδιάδας «Η Ελπίδα», Κώστας Γκαντάτσιος. Η εικόνα που περιγράφει δεν θυμίζει κοινότητα που επουλώνει πληγές, αλλά έναν τόπο «παγωμένο» στο χρόνο: «Είναι σαν να μην πέρασε μία μέρα από εκείνον τον Σεπτέμβρη. Δεν έχουν κατεδαφιστεί καν τα “κόκκινα” σπίτια που βρίσκονται μέσα στον αστικό ιστό, και κάποιοι κάτοικοι παραμένουν σε κοντέινερ. Άλλοι είναι σε σπίτια με ρωγμές και τα σημάδια του σεισμού είναι ακόμα εμφανή».
700 μαθητές σε κοντέινερ
Στον Δήμο Μινώα Πεδιάδας και στον γειτονικό Δήμο Αρχανών – Αστερουσίων περισσότερα από 400 σπίτια έχουν χαρακτηριστεί «κόκκινα», δηλαδή ακατάλληλα για κατοίκηση. Την ίδια ώρα, πλήθος κατοίκων παραμένει σε «κίτρινα» σπίτια που χρειάζονται επισκευές και 700 μαθητές εξακολουθούν να κάνουν μάθημα σε κοντέινερ. «Είμαι σίγουρος πως αυτή η γενιά, δεν θα δει ποτέ πώς είναι ένα κανονικό σχολείο στην περιοχή μας» προσθέτει ο κ. Γκαντάτσιος.
Η καθημερινότητα των κατοίκων έχει ωθήσει πολλούς να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Αδυνατώντας να περιμένουν τις επίσημες διαδικασίες αποκατάστασης, προχώρησαν σε πρόχειρες επισκευές για να κάνουν τα σπίτια στοιχειωδώς κατοικήσιμα. «Υπάρχει άνθρωπος που έβαλε νάιλον στους τοίχους γιατί υπήρχε υγρασία και έμπαιναν τρωκτικά. Προφανώς δεν μιλάμε για κανονικές καταστάσεις», τονίζει ο πρόεδρος του συλλόγου. Πολλοί αγρότες και καταστηματάρχες έχει ήδη εγκαταλείψει την περιοχή, πιστεύοντας ότι δεν θα αλλάξει κάτι ουσιαστικό.
Ο κ. Γκαντάτσιος περιγράφει την απογοήτευση των κατοίκων: «Είμαστε στο κέντρο του Ηρακλείου, έχουμε θάλασσα τόσο από την βόρεια πλευρά, όσο και από την νότια. Κι όμως, η περιοχή μας, έχει πληγεί από κάθε άποψη. Όσοι έχουμε μείνει, έχουμε κουραστεί, γιατί νιώθουμε αδικημένοι. Ακούω συνέχεια “γιατί μας έχουν ξεχάσει;”, και δεν έχω κάποια απάντηση. Οι επιχειρηματίες διαμαρτύρονται και περιμένουν τα προγράμματα ενίσχυσης, ακόμη δεν έγινε τίποτα. Κάπως πρέπει να επιβιώσει και το Αρκαλοχώρι, αλλά με ημίμετρα δεν μπορούμε να μιλάμε για ανασυγκρότηση» και επισημαίνει πως «να σας πω την αλήθεια, δεν νομίζω ότι θα δούμε ποτέ την περιοχή μας, όπως ήταν πριν. Εάν συνεχίσουμε με αυτούς τους ρυθμούς, δεν φτάνουν ούτε 20 χρόνια για να φτιαχτούν τα σπίτια».
Τα προβλήματα της γραφειοκρατίας και της υποστελέχωσης είναι κεντρικά. «Από τους 3.500 φάκελους που σχηματίστηκαν για τις επισκευές σεισμόπληκτων κτιρίων, έχουν εκδοθεί μόλις λίγες άδειες λόγω της γραφειοκρατίας και της υποστελέχωσης της αρμόδιας υπηρεσίας. Κανένα σπίτι δεν έχει ολοκληρωθεί. Υπάρχουν άνθρωποι που πουλάνε χωράφια και οικόπεδα, για να μπορέσουν να φτιάξουν μόνοι το σπίτι τους. Οτιδήποτε αλλάζει, αλλάζει μέσω της τσέπης των κατοίκων».
Επιπλέον, ο κ. Γκαντάτσιος επικαλείται τα προβλήματα με το ιδιοκτησιακό καθεστώς σπιτιών και καταστημάτων, ωστόσο παρατηρεί: «Εάν ήταν αυτό το πρόβλημα, γιατί δεν έχουν λυθεί τα ζητήματα με τα δημόσια κτίρια, όπως τα σχολεία;».
Σε μια από τις πολλές καταγγελίες που δέχεται ο Σύλλογος Σεισμόπληκτων Δήμου Μινώα Πεδιάδας «Η Ελπίδα», μια σεισμόπληκτη απευθυνόμενη στον αρμόδιο υπουργό γράφει: «Παρά τις συνεχείς οχλήσεις του αρμόδιου ελεγκτή, δεν ανταποκρίνεται και ο φάκελος παραμένει στάσιμος (στην Αθήνα) χωρίς καμία ενημέρωση. Σας καθιστώ υπεύθυνους για την ασφάλεια των ενοίκων καθώς στο εν λόγω σπίτι διαμένουν οι ηλικιωμένοι γονείς μου, με τον πατέρα μου να είναι άτομο με αναπηρία (ΑΜΕΑ). Η διαμονή τους σε ένα κτίριο με σοβαρές βλάβες δημιουργεί καθημερινούς κινδύνους (ζημιές, πτώσεις κ.λπ.) και είναι άκρως επικίνδυνη. Επιπλέον, η καθυστέρηση αυτή παραβιάζει το δικαίωμά ένταξης στο πρόγραμμα επιδότησης και καθιστά αδύνατη την πραγματοποίηση εργασιών του φακέλου, σύμφωνα με όσα προβλέπονται. Κύριε Υπουργέ, Ως πότε θα μένουμε σε επικίνδυνα σπίτια;».
Απαντήσεις από την κυβέρνηση ζητά ο Συνήγορος του Πολίτη
Τετραμελής αντιπροσωπεία του Συνηγόρου του Πολίτη επισκέφθηκε πρόσφατα το Αρκαλοχώρι, μετά τις επανειλημμένες καταγγελίες για τις σοβαρές καθυστερήσεις στην αποκατάσταση. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι κατεδαφίσεις που παραμένουν σε εκκρεμότητα, οι αργοί ρυθμοί των έργων και η υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Με επιστολή προς τα συναρμόδια υπουργεία, ο Συνήγορος του Πολίτη ζητά απαντήσεις για την επικαιροποίηση των αποζημιώσεων, τη λειτουργία του συστήματος των άτοκων δανείων, την παράταση κρίσιμων προγραμμάτων και τον ορισμό Συντονιστή Αποκατάστασης και Ανασυγκρότησης. Επισημαίνεται ότι η διαδικασία προχωρά με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς και πολλές κατεδαφίσεις επικινδύνων κτιρίων παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Στην επιστολή αναφέρεται ότι έγινε αυτοψία στην πληγείσα περιοχή και συναντήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. «Σε ό,τι αφορά στο σεισμό του Αρκαλοχωρίου, παρότι έχουν παρέλθει πλέον των τεσσεράμισι (4.5) ετών από την ημέρα του συμβάντος, η αποκατάσταση των κτιρίων (κυρίως κατοικιών αλλά και σχολείων και ιερών ναών) δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, με τη διαδικασία να προχωράει αργά, ενώ η κατεδάφιση πολλών εκ των επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων εκκρεμεί. Τα εν λόγω ζητήματα, καθώς και άλλα, τα έχει αναδείξει με πολλαπλές επιστολές του προς τους εμπλεκόμενους φορείς ο τοπικός σύλλογος σεισμοπλήκτων, κάνοντας τις δικές του προτάσεις για την, κατά την κρίση του, καλύτερη επίλυση των προβλημάτων που έχουν ανακύψει», αναφέρεται, μεταξύ άλλων.
