Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάζει στο επίκεντρο σχέδιο-ορόσημο για να «σπάσει» τη σχέση της ΕΕ με τα ορυκτά καύσιμα, μετά το σοβαρό πλήγμα στην οικονομία της Ένωσης που αποτιμάται σε επιπλέον 50 δισεκατομμύρια ευρώ εξαιτίας των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Στον φιλόδοξο οδικό χάρτη που παρουσίασε η Κομισιόν προβλέπεται να αυξηθεί το ποσοστό χρήσης της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ στο 46% έως το 2040 — ουσιαστικά διπλασιασμός σε σχέση με το σημερινό 23% στο οποίο παραμένει η Ένωση την τελευταία δεκαετία, και λίγο χαμηλότερα από το 50% που είχαν καταγράψει αρχικά προσχέδια.
Στόχος της μετάβασης είναι να μετατραπεί το μπλοκ στην πρώτη «ηλεκτρική ήπειρο» του πλανήτη, θωρακίζοντας παράλληλα την ευρωπαϊκή οικονομία και μειώνοντας την έκθεσή της σε γεωπολιτικούς κινδύνους.
Για να στηριχθεί η αλλαγή, η Επιτροπή εισηγείται νομοθετική παρέμβαση που καλεί τις πρωτεύουσες να διασφαλίσουν ότι οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στον ηλεκτρισμό δεν θα είναι υψηλότεροι από τους αντίστοιχους στο φυσικό αέριο. Η τρέχουσα στρέβλωση είναι εμφανής: σε ορισμένα κράτη μέλη ο ηλεκτρισμός φορολογείται έως και 4% περισσότερο από το αέριο, πράγμα που αποθαρρύνει τους καταναλωτές.
Στο τεχνικό μέτωπο, το σχέδιο προβλέπει μείωση των εισαγωγών φυσικού αερίου κατά 70% και του πετρελαίου κατά 40%. Για την επίτευξη αυτού του στόχου το 2030, οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος πρέπει να διαμορφωθούν σε επίπεδα 2,5 φορές χαμηλότερα από τις τιμές του φυσικού αερίου για τα νοικοκυριά και δύο φορές χαμηλότερα για τη βιομηχανία.
Οι οικονομικές συνέπειες που προβλέπει η Επιτροπή είναι σημαντικές: ο καθολικός ηλεκτρισμός εκτιμάται ότι θα μειώσει το ενεργειακό κόστος της Κοινότητας κατά 260 εκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος της επόμενης δεκαετίας, ενώ το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται να υποχωρήσει κατά 20%.
Η στρατηγική αναμένεται επίσης να ενισχύσει τις καθαρές τεχνολογίες, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη βιομηχανική πρωτοκαθεδρία της Ευρώπης, παράγοντες που στηρίζουν την εκτίμηση για δημιουργία σχεδόν 250.000 θέσεων εργασίας έως το 2030 — από τις οποίες οι 100.000 αφορούν την παραγωγή ηλεκτρικών στροβίλων και φωτοβολταϊκών πάνελ και άλλες 145.000 την εγκατάστασή τους.
Τέλος, το νέο πλαίσιο εισάγει πιο ευέλικτο και αποδοτικό σχεδιασμό για τη μεταφορά και διανομή ενέργειας, δίνοντας στις κυβερνήσεις τη δυνατότητα να μειώσουν τα τέλη δικτύου για ειδικές κατηγορίες, όπως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες και οι ενεργειακές κοινότητες — μέτρα που θεωρούνται κρίσιμα για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
