«Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως στα ποσοστά καισαρικών τομών, καθώς το 67% των γεννήσεων, δηλαδή περίπου επτά στα δέκα παιδιά, έρχονται στον κόσμο με καισαρική, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%. Σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, μάλιστα, δεδομένα του 2023 καταγράφουν ποσοστά που φθάνουν ακόμη και το 84%».
Η αναίτια καισαρική μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας
Το υψηλό αυτό ποσοστό, σύμφωνα με την πρόεδρο του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, δείχνει ότι η αναίτια καισαρική έχει μετατραπεί σε μια από τις συχνότερες εκδηλώσεις μαιευτικής βίας στη χώρα. Η πρόεδρος επεσήμανε ότι, όταν η καισαρική δεν είναι ιατρικά αναγκαία, συνδέεται με μεγαλύτερη χρονικά ανάρρωση της μητέρας και με πρακτικές που παραβιάζουν την ενημερωμένη συναίνεση και την αυτονομία της γυναίκας.
Η μαιευτική βία, εξήγησε, περιλαμβάνει λεκτικές, ψυχολογικές και σωματικές μορφές και εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές όπως η διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, η ελλιπής ενημέρωση της εγκύου, οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη, αλλά και ο χειρισμός Christeller, δηλαδή η έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου. Σε πολλές χώρες ο χειρισμός Christeller έχει εγκαταλειφθεί επειδή θεωρείται επικίνδυνος τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
Σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, κατά τον φυσιολογικό τοκετό ο έλεγχος της προόδου του τραχήλου θα πρέπει να γίνεται περίπου ανά τέσσερις ώρες, όμως στην πράξη στην Ελλάδα οι εξετάσεις γίνονται πολύ συχνότερα, κάτι που επιβαρύνει την εμπειρία της επιτόκου και τις πιθανότητες για ιατρικές παρεμβάσεις χωρίς σαφές όφελος.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας» από την πρόεδρο του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρο του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, Κωνσταντίνα Νούσια. Επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες, δήλωσε ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αλλεργιών και άσθματος.
Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, σύμφωνα με την κ. Νούσια, είναι το ένατο αδελφό Παρατηρητήριο παγκοσμίως και μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO. «Δημιουργήθηκε με σκοπό να καταγράφει και να αναδεικνύει περιστατικά μαιευτικής βίας στους χώρους παροχής μαιευτικής φροντίδας, να συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών και να προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία».
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας η κ. Νούσια ανέφερε περιστατικά όπου ασκείται πίεση στις επιτόκους ότι το παιδί τους κινδυνεύει αν δεν υποβληθούν αμέσως σε καισαρική, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη. «Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα, μου είχαν πει. Βέβαια δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα. Γιατί ήμουν μαία και έβλεπα ότι ήταν πάρα πολύ καλά οι καρδιακοί ρυθμοί του. Βίωνα μια δύναμη μέσα μου ότι μπορώ να τα καταφέρω. Και όλο αυτό βοήθησε στο να παραμείνω στην αίθουσα τοκετών και όχι να μεταφερθώ στο χειρουργείο. Αν όμως δεν ήμουν μαία, 100% θα με είχαν οδηγήσει με αυτή τη μορφή ψυχολογικής βίας, σε ένα αναίτιο χειρουργείο».
Ο φυσιολογικός τοκετός συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος του νεογνού
Η κ. Νούσια τόνισε ότι το ιατροκεντρικό μοντέλο που κυριαρχεί στην Ελλάδα —σε αντίθεση με άλλα ευρωπαϊκά συστήματα όπου οι μαίες διαχειρίζονται πρωταγωνιστικά τις φυσιολογικές κυήσεις και τοκετούς— ευνοεί τις επεμβατικές πρακτικές. Ο φυσιολογικός τοκετός, όπως είπε, συνοδεύεται από ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας και ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, κάτι που συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος.
Κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται επαρκώς πριν από τον τοκετό, να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού, να ζητούν ενημερωμένη συναίνεση για κάθε ιατρική πράξη και να γνωρίζουν ότι, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ακόμη και μετά από μία καισαρική τομή μπορεί να είναι εφικτός ένας φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη κύηση.
«Η μαιευτική βία επηρεάζει και το δημογραφικό»
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου επισήμανε επίσης τις μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες μιας αρνητικής εμπειρίας τοκετού. «Πολλές γυναίκες που έχουν βιώσει μαιευτική βία εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο να ξαναμείνουν έγκυες και να γεννήσουν μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού. Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών που δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί επειδή έχουν τρομοκρατηθεί από όσα βίωσαν κατά τον πρώτο τοκετό τους».
Κλείνοντας, η κ. Νούσια προειδοποίησε ότι η μαιευτική βία δεν αφορά μόνο τη σωματική και ψυχική υγεία της μητέρας, αλλά έχει και ευρύτερες κοινωνικές προεκτάσεις: σε μια χώρα με έντονο δημογραφικό πρόβλημα, ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης μετά από τραυματική εμπειρία μπορεί να αποθαρρύνει γυναίκες από το να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
