Για πρώτη φορά, το διάσημο αυτόνομο υποβρύχιο Boaty McBoatface θα βυθιστεί κάτω από τους παγετώνες της Γροιλανδίας, σε μια αποστολή που μπορεί να αναδιαμορφώσει τις προβλέψεις για τον καιρό στην Ευρώπη ήδη από τη δεκαετία του 2040. Το ερευνητικό παγοθραυστικό RRS Sir David Attenborough αναχώρησε από το λιμάνι του Χάργουιτς για μια έξαβδομη επιστημονική αποστολή που πολλοί χαρακτηρίζουν ως «ο Τζέιμς Μποντ των επιστημονικών αποστολών».
Το πλήρωμα περίπου 80 ατόμων θα πλεύσει περίπου 1.600 χιλιόμετρα στα φιόρδ της Γροιλανδίας, προσεγγίζοντας τις επιβλητικές προσόψεις πάγου όπου οι παγετώνες καταρρέουν. Από εκεί θα αναπτυχθεί ένας «στρατός» ρομποτικών οχημάτων: υπόγεια τορπιλοειδή, αυτόνομα σκάφη επιφανείας, αισθητήρες, σόναρ και λέιζερ που θα χαρτογραφήσουν το ανάγλυφο του βυθού και θα μετρούν θερμοκρασία, αλατότητα και ανατάραξη υδάτων.
Η τεχνολογική και επιχειρησιακή πολυπλοκότητα της αποστολής αντικατοπτρίζεται και στα παρατσούκλια που έχουν δοθεί σε δύο από τους επικεφαλής επιστήμονες — «Q» και «M» — εμπνευσμένα από τον κόσμο του Τζέιμς Μποντ. Η εκπρόσωπος της British Antarctic Survey (BAS), Αθηνά Ντινάρ, χαρακτήρισε την αποστολή «ένα από τα πιο φιλόδοξα ερευνητικά προγράμματα που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στην πολική επιστήμη».
Είναι η πρώτη φορά που το Boaty McBoatface αναπτύσσεται από το RRS Sir David Attenborough και, συν τοις άλλοις, η πρώτη φορά που ένα αυτόνομο όχημα θα επιχειρήσει να εισέλθει στα σκοτεινά και εξαιρετικά επικίνδυνα νερά κάτω από το χαοτικό στρώμα παγόβουνων και θραυσμάτων πάγου, το λεγόμενο ice mélange.
Η Δρ. Κέλι Χόγκαν, επιστήμονας της BAS γνωστή ως «Μ», περιέγραψε την αποστολή ως τεχνολογικό ορόσημο: «Πρόκειται για ένα πραγματικά συναρπαστικό πρόγραμμα, καθώς αξιοποιεί έναν τεράστιο αριθμό τεχνολογιών αιχμής. Πολλές από αυτές χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά, όπως το Boaty που θα κινηθεί κάτω από το ice mélange. Μέχρι σήμερα δεν είχαμε καταφέρει να στείλουμε ένα υποβρύχιο ρομπότ σε αυτή την περιοχή, ενώ διαθέτουμε ελάχιστες μετρήσεις από αυτά τα εξαιρετικά επικίνδυνα περιβάλλοντα», ανέφερε.
Το πλοίο, μήκους 129 μέτρων, διαθέτει 14 εργαστήρια και χώρους διαβίωσης όπως γυμναστήριο, σάουνα, μπαρ και lounge, σχεδιάστηκε να παραμένει σταθερό ακόμη και σε ανέμους έως 40 κόμβους. Η ζωντανή μετάδοση των δεδομένων προς τα εργαστήρια του πλοίου εξασφαλίζει ότι, ακόμα και αν κάποιο ρομποτικό όχημα καταστραφεί από πτώση πάγου, οι μετρήσεις θα έχουν ήδη καταγραφεί με ασφάλεια.
Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν αναμένεται να γεμίσουν σημαντικά κενά στα υπάρχοντα κλιματικά μοντέλα: οι επιστήμονες θέλουν να κατανοήσουν τον ρόλο που παίζουν τα ολοένα θερμότερα νερά του Βόρειου Ατλαντικού όταν εισέρχονται και εξέρχονται από περισσότερα από 200 φιόρδ της Γροιλανδίας.
Κεντρικός στόχος της αποστολής GIANT, που θα επιχειρήσει και στο φιόρδ Kangerlussuaq, είναι να προσδιοριστεί πόσο γρήγορα οι παγετώνες που λιώνουν μπορούν να οδηγήσουν τον Ατλαντικό σε κρίσιμο κλιματικό σημείο καμπής (climate tipping point). Μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να επηρεάσει για δεκαετίες τα μεγάλης κλίμακας θαλάσσια ρεύματα.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εισροή τεράστιων ποσοτήτων ψυχρού γλυκού νερού μπορεί να διαταράξει το Atlantic Subpolar Gyre και το Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC) — το «σιδερένιο» σύστημα που μεταφέρει θερμότητα από τους τροπικούς προς τον Βόρειο Ατλαντικό και τη δυτική Ευρώπη. Η αποδυνάμωση αυτών των ρευμάτων θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις στον καιρό: από πιο ψυχρούς χειμώνες και έντονες καταιγίδες έως αλλοιωμένα, πιο ζεστά ή παρατεταμένα καλοκαίρια.
Οι πρώτες επιπτώσεις αυτών των μεταβολών θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές ήδη από τη δεκαετία του 2040, γεγονός που καθιστά την αποστολή ιδιαίτερα σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη συνολικά.
Στο πεδίο θα χρησιμοποιηθούν, μεταξύ άλλων, υποβρύχιες τορπιλοειδείς συσκευές, αυτόνομα σκάφη επιφανείας και πλήθος αισθητήρων — όλα συνδεδεμένα ώστε να μεταδίδουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και να τροφοδοτούν τα κλιματικά μοντέλα με πολύτιμες μετρήσεις.
Πηγή: Times – Sunday Times
