Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα άφησε δύο ξεκάθαρα μηνύματα: την επαναβεβαίωση της δέσμευσης περί συλλογικής άμυνας και την επαναπροώθηση της συζήτησης για την αύξηση των αμυντικών δαπανών, ενώ παράλληλα άνοιξε ξανά το ζήτημα της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Για πολλά κράτη-μέλη, εξίσου σημαντική ήταν η διατύπωση της «ακλόνητης δέσμευσης» του Προέδρου των ΗΠΑ στο άρθρο 5, καθώς και οι δεσμεύσεις για την εκπλήρωση του ελάχιστου στόχου του 2% του ΑΕΠ και την πορεία προς το 3,5% έως το 2035.
«Ακόμη κι αν η Τουρκία επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35, θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να μπορέσει η τουρκική πολεμική αεροπορία να αναπτύξει επιχειρησιακά τα F-35. Ούτως ή άλλως, η προσέγγιση Τραμπ -Ερντογάν, στην Αγκυρα, δεν σηματοδοτεί την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμά τους», διευκρινίζει, στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο Τζάστιν Μπρονκ, ανώτερος ερευνητής για την Αεροπορική Ισχύ και την Τεχνολογία στην ομάδα Στρατιωτικών Επιστημών στο Ινστιτούτο RUSI (Royal United Services Institute), το κορυφαίο – και αρχαιότερο διεθνώς – think tank για θέματα άμυνας και ασφάλειας, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, επιχειρώντας έναν απολογισμό της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ (ολοκληρώθηκε την Τετάρτη, στην τουρκική πρωτεύουσα).
Η επαναπροσέγγιση μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Ταγίπ Ερντογάν τροφοδότησε σενάρια για άρση των κυρώσεων CAATSA στην Άγκυρα και για δυνατότητα επανεξέτασης της ένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Ωστόσο, ειδικοί όπως ο Τζάστιν Μπρονκ επισημαίνουν ότι ακόμη και μια πολιτική παρέμβαση του Προέδρου των ΗΠΑ δεν αρκεί από μόνη της για την άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Προϋποθέσεις ασφαλείας παραμένουν καθοριστικές: χωρίς ρητές προεδρικές εξαιρέσεις για κρίσιμες απαιτήσεις του προγράμματος και χωρίς παραίτηση της Άγκυρας από το ρωσικό σύστημα S-400 —συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης πιθανών ρωσικών ομάδων τεχνικών που εμπλέκονται στη συντήρηση— η Τουρκία δύσκολα θα ικανοποιήσει τα πρότυπα ασφάλειας που απαιτούνται για την προμήθεια και την επιχειρησιακή ένταξη των F-35.
Παράλληλα, η Σύνοδος προώθησε πρωτοβουλίες όπως το NATO Engine, με στόχο την ενίσχυση της κατασκευαστικής ικανότητας εντός της Συμμαχίας και την επιτάχυνση κοινών προμηθειών εξοπλισμού. Η πίεση που άσκησε ο αμερικανός πρόεδρος προς τα κράτη-μέλη για αύξηση των αμυντικών δαπανών φαίνεται πως απέδωσε πολιτικά: αρκετά μέλη κινούνται προς την επίτευξη του 2% και μερικά στοχεύουν ακόμη και το 3,5% νωρίτερα από το 2035.
Σε ό,τι αφορά τις ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ο Τζάστιν Μπρονκ προειδοποιεί ότι «μια επιτυχημένη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα έδινε στην Τουρκία τη δυνατότητα να αναπτύξει ίσες δυνατότητες με τον κορυφαίο στόλο των F-35 της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας». Συνεπώς, ακόμη και αν ανοίξει ξανά ο δρόμος για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, η προσαρμογή σε επιχειρησιακό επίπεδο θα απαιτήσει χρόνο και επιπλέον πολιτικές και τεχνικές υποχωρήσεις.
