Η απειλή της μετανάστευσης επιχειρηματικής δραστηριότητας στο εξωτερικό επιστρέφει στο προσκήνιο ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τη γερμανική οικονομία, τη μεγαλύτερη της Ευρώπης. Η απόφαση της Volkswagen να προχωρήσει σε ριζική αναδιάρθρωση και οι προειδοποιήσεις της ένωσης αυτοκινητοβιομηχανιών VDA ότι ο κλάδος είναι σε κρίση έχουν επιτείνει τις ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Στοιχεία που μετέδωσε το Reuters δείχνουν ότι το 72% των εταιρειών εξετάζει μείωση των επενδύσεων εντός Γερμανίας. Από αυτές, το 28% δεν αποκλείει να τις μεταφέρει στο εξωτερικό, το 25% σκέφτεται την αναβολή και το 19% την πλήρη ακύρωση των σχεδίων. Το 2025, δύο τρίτα από 124 εταιρείες του κλάδου αξιολόγησαν περικοπές θέσεων εργασίας στη Γερμανία, ενώ το 87% μίλησε για μειονέκτημα απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ιδιαίτερα οξύ είναι το πρόβλημα και στον κλάδο των χημικών, έναν από τους βασικούς πυλώνες εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας. Παρά το γεγονός ότι ο τομέας κατατάσσεται τρίτος σε δραστηριότητα μετά την αυτοκινητοβιομηχανία και την παραγωγή άλλων μηχανημάτων, έχει υποστεί σοβαρή κάμψη τα τελευταία χρόνια λόγω του υψηλού κόστους ενέργειας, της αδύναμης εγχώριας και ευρωπαϊκής ζήτησης και του αυξανόμενου εξωτερικού ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με τον κλαδικό φορέα VCI, τα συνολικά έσοδα των γερμανικών εταιρειών χημικών έχουν υποχωρήσει περίπου 22% από το 2022, διαμορφούμενα στα 220 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025. Ο φορέας, που εκπροσωπεί περίπου 2.300 εταιρείες, δεν διακρίνει σημάδια ανάκαμψης και προβλέπει είτε στασιμότητα είτε περαιτέρω μείωση της παραγωγής φέτος.
Η φυγή στο εξωτερικό
Η Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γερμανίας (DIHK) επισημαίνει ότι οι πιέσεις κόστους έχουν φτάσει σε ιστορικά επίπεδα και ωθούν πολλές επιχειρήσεις να προγραμματίσουν μεγαλύτερες επενδύσεις εκτός συνόρων. Σε έρευνα που επικαλείται η DIHK και παρουσίασε η Deutsche Welle, το 43% των βιομηχανικών εταιρειών σχεδιάζει ξένες επενδύσεις φέτος — τρεις ποσοστιαίες μονάδες πάνω από πέρσι — με κύριες αιτίες το αυξανόμενο κόστος, διαρθρωτικά προβλήματα και ανεπαρκείς οικονομικές συνθήκες στη Γερμανία.
Παράλληλα, στοιχεία του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Leibniz Halle (IWH) δείχνουν ότι οι άμεσες επενδύσεις στο εξωτερικό από γερμανικές εταιρείες παραμένουν μακριά από τα ιστορικά υψηλά. Στατιστικά της Bundesbank, που εμφανίζουν πιο συγκρατημένη αισιοδοξία, καταγράφουν ετήσιες αξίες συναλλαγών περίπου 120 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ 2017 και 2022. Αντίθετα, για το 2024 οι συναλλαγές υπολογίστηκαν στα 80 δισ. ευρώ και για το 2025 είναι κάτω από 100 δισ. ευρώ.
Ο ρόλος της Ασίας
Η έρευνα δείχνει επίσης σαφείς γεωγραφικές μετατοπίσεις στις στοχευόμενες αγορές επένδυσης. Η Βόρεια Αμερική χάνει μέρος της ελκυστικότητάς της — το μερίδιό της στις σχεδιαζόμενες επενδύσεις μειώθηκε από 48% σε 44% — ενώ ανεβαίνει το ενδιαφέρον για την Ασία.
Σύμφωνα με τη DIHK, το ποσοστό των γερμανικών βιομηχανιών που σκοπεύουν να επενδύσουν στην Κίνα αυξήθηκε από 31% σε 34%. Η ευρύτερη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, εκτός της Κίνας, καταγράφει επίσης άνοδο, με το μερίδιό της να ανεβαίνει από 21% σε 26%, γεγονός που υπογραμμίζει την αλλαγή προτεραιοτήτων των γερμανικών επιχειρήσεων στην παγκόσμια κατανομή κεφαλαίων.
Κλειδί για την ανταγωνιστικότητα, όπως επισημαίνουν αναλυτές και κλαδικοί φορείς, παραμένει το κόστος του φυσικού αερίου, το οποίο επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά και από τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή. Η εξέλιξη αυτή θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό αν η Γερμανία θα καταφέρει να συγκρατήσει επενδύσεις ή θα δει περαιτέρω αποεπένδυση προς χώρες με φθηνότερο ενεργειακό κόστος.
