Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για ένα πρακτικό βήμα διεύρυνσης: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για το δημοσιονομικό πλαίσιο που θα υποστηρίξει την ένταξη του Μαυροβουνίου, εκτιμώντας το συνολικό κόστος στα 3,189 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2028–2034, υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα θα ολοκληρώσει επιτυχώς τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις και θα γίνει πλήρες μέλος από τον Ιανουάριο του 2028.
Το σχέδιο θεωρείται σημαντικό θεσμικό βήμα, καθώς για πρώτη φορά καθορίζεται λεπτομερώς ο τρόπος χρηματοδότησης ενός νέου κράτους-μέλους από την πρώτη μέρα συμμετοχής στην Ένωση. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για την ολοκλήρωση του κεφαλαίου 33 των διαπραγματεύσεων, που αφορά τις δημοσιονομικές και χρηματοδοτικές διατάξεις της ένταξης.
Σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν, το μεγαλύτερο μέρος των πόρων —περίπου 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ— θα κατευθυνθεί στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, στην αγροτική ανάπτυξη και στην ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ: με την ένταξή του το Μαυροβούνιο θα γίνει εξωτερικό σύνορο της Ένωσης, γι’ αυτό προβλέπονται κονδύλια περίπου 84,5 εκατομμυρίων ευρώ για συνοριακές υποδομές και υπηρεσίες ασφαλείας.
Στον αγροτικό τομέα το πλαίσιο προβλέπει μεταβατικό καθεστώς: οι άμεσες ενισχύσεις προς τους αγρότες θα ξεκινούν από το 40% των επιπέδων που λαμβάνουν σήμερα οι γεωργοί των κρατών-μελών και θα αυξάνονται σταδιακά μέχρι να φτάσουν στο 100% μέσα σε δέκα χρόνια.
Η Κομισιόν ζητά από το Μαυροβούνιο, ήδη ως υποψήφια χώρα, να προετοιμάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης των ευρωπαϊκών κονδυλίων, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις την πρώτη ημέρα συμμετοχής του στην Ένωση.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε το πακέτο «ένα ακόμη συγκεκριμένο βήμα προς το ευρωπαϊκό μέλλον του Μαυροβουνίου», επισημαίνοντας ότι η διεύρυνση προχωρά όταν βασίζεται στην αξιοκρατία, στη συνέπεια των μεταρρυθμίσεων και στην αμοιβαία εμπιστοσύνη. Από την πλευρά της, η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση τηρεί τη δική της δέσμευση, ενώ το Μαυροβούνιο συνεχίζει να υλοποιεί τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας.
Η Κομισιόν διευκρινίζει ότι η ένταξη του Μαυροβουνίου δεν θα μειώσει τις χρηματοδοτήσεις που λαμβάνουν τα σημερινά κράτη-μέλη· ένα μέρος του κόστους προβλέπεται να καλυφθεί μέσω της μεταφοράς των ήδη προγραμματισμένων προενταξιακών κονδυλίων προς τη νέα χώρα-μέλος.
Το χρηματοδοτικό σχέδιο δεν είναι πάντως οριστικό: οι τελικοί αριθμοί θα εξαρτηθούν από τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (2028–2034), το οποίο πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στο μέτωπο της διαδικασίας, το Μαυροβούνιο στοχεύει να ολοκληρώσει όλες τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2026. Έχει ήδη ανοίξει και τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια, ενώ τα 16 έχουν κλείσει προσωρινά, γεγονός που το καθιστά τον πιο ώριμο υποψήφιο μεταξύ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, το Μαυροβούνιο θα γίνει το πρώτο νέο κράτος-μέλος της ΕΕ μετά την Κροατία (2013), σηματοδοτώντας την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής διεύρυνσης μετά από μακρά περίοδο στασιμότητας.
