Η ξαφνική κατάρρευση της τετραώροφης πολυκατοικίας χθες το μεσημέρι στα Πετράλωνα έφερε ξανά στην επιφάνεια το πόσο επικίνδυνες μπορούν να γίνουν οι οικοδομικές εργασίες σε εφαπτόμενα κτίρια όταν δεν έχουν προηγηθεί σωστή μελέτη και προετοιμασία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι πριν από περίπου έναν μήνα είχε ολοκληρωθεί η κατεδάφιση του διπλανού κτιρίου και είχαν ήδη ξεκινήσει εργασίες θεμελίωσης για την ανέγερση πενταώροφης οικοδομής. Μπορούσαν, λοιπόν, οι ένοικοι της πολυκατοικίας που κατέρρευσε να αποτρέψουν το κακό; «Απολύτως τίποτα», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο πολιτικός μηχανικός, μέλος της κεντρικής αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Βαγγέλης Ματράγκος.
Τι πήγε στραβά; Μια σαφής απάντηση δεν είναι εφικτή πριν ολοκληρωθεί το πόρισμα των ειδικών. Όπως εξηγεί ο Β. Ματράγκος, «η κατεδάφιση ενός κτιρίου όταν υπάρχουν όμορες κατασκευές, καθώς και οι εργασίες εκσκαφής που γίνονται –στον χώρο ανέγερσης του νέου κτιρίου – κάτω από το επίπεδο θεμελίωσης του όμορου κτιρίου (αυτού δηλαδή που κατέρρευσε) για να κατασκευαστούν υπόγειοι χώροι (στο υπό ανέγερση κτίριο) είναι μια πολύ δύσκολη κατάσταση».
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι τα μέτρα αντιστήριξης —μόνιμα ή προσωρινά— και ο χρόνος υλοποίησής τους. Εξοργιστικό ή όχι, το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι: κατασκευάστηκαν σωστά τα έργα αντιστήριξης; Έγιναν την ώρα που έπρεπε ή χάθηκε πολύτιμος χρόνος; Προς το παρόν δεν υπάρχουν απαντήσεις.
Η κατάρρευση υπογραμμίζει επίσης τον καταλυτικό ρόλο του επιβλέποντος μηχανικού. «Ο ρόλος του επιβάλλει ακόμη και την τροποποίηση της υφιστάμενης μελέτης και του τρόπου κατασκευής του κτιρίου αν το απαιτούν οι συνθήκες», λέει ο Β. Ματράγκος. Οι εργασίες θεμελίωσης, σημειώνει, διαταράσσουν σοβαρά τη στατική ισορροπία, και η παρεμβολή στο έδαφος γύρω από το κτίριο που κατέρρευσε μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια στήριξης, προκαλώντας κλίση και, τελικά, δομική κατάρρευση.
Ο μηχανικός επισημαίνει επίσης προβληματικά σημεία στο θεσμικό πλαίσιο της αδειοδότησης: «Σύμφωνα με τον ίδιο, για να εκδοθεί μια οικοδομική άδεια σήμερα, είναι υποχρεωτική η φωτορεαλιστική απεικόνιση του κτιρίου στα σχέδια, αλλά δεν είναι υποχρεωτική η γεωτεχνική μελέτη.» Παράλληλα, όπως υπογραμμίζει, «η πολιτεία πρέπει να δώσει μεγαλύτερη βάση στην ασφάλεια των νέων κατασκευών κατά την αδειοδότησή τους, και όχι τόσο στην εμφάνισή τους.»
Η τραγική εικόνα φέρνει στο προσκήνιο και το ζήτημα των γερασμένων κτιρίων στην Ελλάδα. Αν λάβει κανείς υπόψη ότι, σύμφωνα με ειδικούς, το οπλισμένο σκυρόδεμα έχει τυπική διάρκεια ζωής τα 50 χρόνια, τότε τίθεται εύλογα το ερώτημα: για πόσο ακόμη θα αντέχουν απέναντι στη φθορά του χρόνου τα παλαιά κτίρια;
Στο ίδιο πλαίσιο μπαίνουν και οι πρόσφατες παρεμβάσεις σε παλιά κτίρια, όπως οι εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης, που συχνά γίνονται χωρίς στατικό έλεγχο. «Επιβαρύνουμε τα κτίρια με φορτία για τα οποία δεν είναι σχεδιασμένα. Οι θερμοπροσόψεις, οι οποίες είναι σημαντικό βάρος για μια οικοδομή, οι βαριοί υαλοπίνακες και να κουφώματα, είναι φορτία τα οποία δεν είχαν μελετηθεί για την ανέγερση αυτών των κτιρίων πριν από 60 ή 70 χρόνια», συμπληρώνει ο Β. Ματράγκος.
