«Αν οι άνθρωποι ορίζουν κάποιες καταστάσεις ως πραγματικές, αυτές είναι πραγματικές ως προς τις συνέπειές τους». Η παραπάνω φράση προέρχεται από το διάσημο Θεώρημα του Τόμας, που αποτέλεσε ίσως την αρχική ιδέα για την επινόηση του όρου «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» από τον κοινωνιολόγο Ρόμπερτ Μέρτον. Σύμφωνα με τον απλοϊκό ορισμό της, η αυτοεκπληρούμενη προφητεία είναι μια αρχικώς λανθασμένη πεποίθηση ή πρόβλεψη που επειδή επηρεάζει τη συμπεριφορά μας, τελικά κάνει τον εαυτό της πραγματικότητα.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2024 ο Εβάν Φουρνιέ ανακοινώθηκε από τον Ολυμπιακό. Η υποδοχή του Γάλλου θύμιζε σε τρέλα και ενθουσιασμό εκείνη του Ριβάλντο 20 χρόνια νωρίτερα. Υπάρχει και αντίστοιχη σημειολογία που συνδέει τις δυο περιπτώσεις. Το 2004 ο ποδοσφαιρικός Ολυμπιακός είχε μόλις χάσει το πρωτάθλημα μετά από επτά σερί κούπες. Το 2024 η μπασκετική ομάδα είχε επίσης χάσει το πρωτάθλημα (μετά από δυο κατακτήσεις) ενώ ο αιώνιος αντίπαλος γιόρταζε παράλληλα και την κατάκτηση της Ευρωλίγκας.
Στο πρόσωπο του Ριβάλντο οι οπαδοί του μεγαλύτερου ελληνικού συλλόγου έβλεπαν έναν θρυλικό άσο που είχε κατακτήσει όλους τους τίτλους και μαζί εκείνον του κορυφαίου παίκτη στον κόσμο (1999). Κυρίως όμως, έβλεπαν τον ιδανικό ηγέτη που θα μπορούσε όχι απλώς να επαναφέρει τον Ολυμπιακό άμεσα στους τίτλους αλλά και να εμπνεύσει την πολυπόθητη ευρωπαϊκή υπέρβαση.
Ακριβώς ίδιες ήταν και οι προσδοκίες κατά την άφιξη του Φουρνιέ. Την ώρα που ο Παναθηναϊκός έδειχνε να γιγαντώνεται παίρνοντας τεράστια ώθηση από την παραχώρηση του ΟΑΚΑ, η – εκτός προγράμματος – έλευση του Γάλλου σταρ έστελνε ένα ηχηρό μήνυμα πως κάτι αλλάζει στη φιλοσοφία και τη νοοτροπία ολόκληρου του οργανισμού, από το αγωνιστικό κομμάτι μέχρι τη διοικητική προσέγγιση. Κυρίως όμως, στο μυαλό των περισσότερων δημιουργήθηκε η εντύπωση πως ο Εκλεκτός για την επιστροφή στην κορυφή της Ευρώπης είχε πλέον βρεθεί.
Το concept της αυτοεκπληρούμενης προφητείας έχει συνήθως αρνητική χροιά, αφού όπως είπαμε βασίζεται σε μια αρχικώς λανθασμένη αντίληψη. Όταν όμως προκύπτει μια θετική εξέλιξη, τότε περνάμε σε μια προέκταση που αποκαλείται Φαινόμενο του Πυγμαλίωνα και που στοιχειοθετήθηκε επιστημονικά με ένα κοινωνιολογικό – ανθρωπολογικό πείραμα το 1968, το οποίο έλαβε χώρα σε ένα σχολείο υποβαθμισμένης περιοχής του Σικάγο. Δεν γράφω πώς και τι, κάντε τον κόπο να το αναζητήσετε κάποια στιγμή γιατί είναι τρομερά ενδιαφέρον.
Πώς όμως συνδέονται όλα αυτά με την περίπτωση του Φουρνιέ; Την ώρα που όλοι σχεδόν οι Ολυμπιακοί υποδέχονταν τον Εβάν ως Μεσσία, πιθανότατα αγνοούσαν το γεγονός ότι ο Γάλλος δεν είχε κατακτήσει ποτέ κάποιον τίτλο. Οι ομαδικές διακρίσεις του Φουρνιέ ήταν τα ασημοχάλκινα μετάλλια με την εθνική σε Ολυμπιακούς Αγώνες, Παγκόσμια και Eurobasket, ενώ οι ατομικές είχαν σταματήσει από το 2012, όταν αναδείχθηκε για δεύτερη σερί χρονιά Καλύτερος Νέος Παίκτης του γαλλικού πρωταθλήματος.
Για έναν άνθρωπο που δεν είχε πανηγυρίσει ποτέ του κούπα ή χρυσό μετάλλιο (ούτε καν στα Ευρωμπάσκετ Κ18 και Κ20), η ταμπέλα του Εκλεκτού θεωρητικά ήταν πολύ βαριά. Η αξιόλογη καριέρα του στο NBA αναλώθηκε σε ομάδες που μόνο πρωταθλητισμό δεν έκαναν (ούτε καν οι Σέλτικς του 2021 που αποκλείστηκαν με 4-1 στον πρώτο γύρο από τους Νετς), οπότε το μόνο που, πάλι θεωρητικά, δεν μπορούσε να προσφέρει ο Εβάν ήταν τεχνογνωσία τίτλων και χαρακτήρα νικητή. Επαναλαμβάνω, θεωρητικά…
Ο πρώτος τίτλος της καριέρας του ήρθε λίγες εβδομάδες μετά την άφιξή του, στο Σούπερ Καπ της Ρόδου. Μεσολάβησε το χαμένο κύπελλο Ελλάδας και η τρομερή απογοήτευση στο Άμπου Ντάμπι: η μέχρι τότε κορυφαία εμφάνιση της καριέρας του (λαμβάνοντας υπόψη και τη σημασία του αγώνα) πήγε στράφι αφού η Μονακό του Σπανούλη πήρε σχετικά εύκολα το εισιτήριο για τον τελικό της Euroleague. Πήγε όντως στράφι όμως;
«Θεωρητικά η επική εμφάνιση του Εβάν πήγε στον βρόντο, αφού οι παίκτες του Ολυμπιακού είδαν από την εξέδρα τον τελικό. Έχω την αίσθηση όμως ότι υπάρχει τρόπος να πιάσει τόπο, αν αξιολογηθεί σωστά κάθε στιγμή, κάθε απόφαση και κάθε ενέργεια του Γάλλου σταρ στον ημιτελικό. Σαν ένα όραμα που σου δείχνει τον δρόμο που έχασες, όσο η βασική σου προτεραιότητα δεν ήταν ο τελικός θρίαμβος αλλά η διαδρομή. Γιατί δεν είναι μυστικό πως πολλές φορές οι Ερυθρόλευκοι παρασύρονται από τον θαυμασμό για τον τρόπο παιχνιδιού τους, σε βαθμό που να ξεχνούν ότι πρωτίστως παίζουν για να νικούν και όχι για να εντυπωσιάζουν».
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από το ομολογουμένως σκληρό ΕΥΘΕΩΣ που γράφτηκε μετά την παταγώδη αποτυχία των Εμιράτων. Έναν χρόνο μετά φαντάζει άκρως προφητικό. Μετά από δυο σεζόν στο ΣΕΦ ο Φουρνιέ έχει ήδη δυο πρωταθλήματα και μια Ευρωλίγκα (συν δυο Σούπερ Καπ) και όλη η Ευρώπη τον αναγνωρίζει ως έναν απαράμιλλο ηγέτη που καθοδηγεί και εμπνέει όσους είναι δίπλα του. Οι οπαδοί του Ολυμπιακού πίστεψαν ότι ο… άτιτλος Εβάν θα οδηγούσε την ομάδα τους στη Γη της Επαγγελίας. Και παρότι η αρχική πεποίθηση έμοιαζε λανθασμένη, ο Γάλλος τους επιβράβευσε με μια από τις πιο απίθανες εκπληρώσεις προσδοκιών στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ.
Οι 23 μέρες από τον ημιτελικό του ΟΑΚΑ μέχρι το Game 5 της Basket League είναι ίσως ό,τι πιο μυθικό έχουμε δει από παίκτη ελληνικής ομάδας. Προερχόμενος από μια μάλλον υποτονική κανονική περίοδο, ο Φουρνιέ πήγε στο φάιναλ φορ αποφασισμένος να πάρει επιτέλους έναν πολύ μεγάλο τίτλο στη σπουδαία καριέρα του. Πέρα από το σκοράρισμα και τη δημιουργία, ήταν το αίσθημα σιγουριάς που χάριζε στους συμπαίκτες του.
Κάθε φορά που τα πράγματα ζόριζαν, η μπάλα πήγαινε στον Εβάν. Όχι γιατί τη ζητούσε επίμονα, αλλά γιατί όλοι καταλάβαιναν ότι αυτός ήταν ο φυσικός ηγέτης τους, ο μπροστάρης που θα άνοιγε δρόμο για να περάσουν και οι υπόλοιποι. Με τα λάθη του, με τις τρέλες του, ο Φουρνιέ μίλησε σε όλα τα κρίσιμα σημεία και γι’ αυτό ο τίτλος του MVP δόθηκε σε εκείνον και όχι στον Πίτερς που έπαιξε το μπάσκετ της ζωής του στις δυο βραδιές του ΟΑΚΑ.
Όσοι περίμεναν – ή ήλπιζαν – να τον δουν σκασμένο ή έστω χορτασμένο και δίχως σοβαρό κίνητρο στους τελικούς του πρωταθλήματος, κατάλαβαν από νωρίς ότι κάτι τέτοιο δεν έπαιζε με τίποτα στο μυαλό του. Πριν καν αρχίζει το Game 5, άπαντες αναγνώριζαν στο πρόσωπό του τον απόλυτο MVP σε περίπτωση νίκης και ο αυτονόητος τίτλος ήρθε με ρεκόρ πόντων στην ιστορία των τελικών, σπάζοντας εκείνο του αξέχαστου Ρόι Τάρπλεϊ από το μακρινό 1994.
Ο Γιώργος Μπαρτζώκας περιέγραψε με αφοπλιστική ειλικρίνεια το πώς έκλεισε ο Ολυμπιακός τον Φουρνιέ, στη συνέντευξη Τύπου μετά την κατάκτηση του φετινού πρωταθλήματος. Δηλαδή το πώς οι Αγγελόπουλοι ολοκλήρωσαν τη μεταγραφή του Γάλλου σταρ, πριν καν μπουν στη διαδικασία να ρωτήσουν τον κόουτς:
«Για να μιλήσω λίγο χιουμοριστικά, υπήρξε ένα ραντεβού πριν δύο χρόνια, που μπήκα (σ.σ. στο γραφείο των Αγγελόπουλων) με τα χέρια σηκωμένα στον αέρα – πάντα ό,τι παίκτες παίρνουμε το συζητάμε όλοι μαζί – είχαν κλείσει τον Φουρνιέ χωρίς να με ρωτήσουν. Το ήξερα εγώ. Μπήκα μέσω και λέω παραδίνομαι. Είναι γεγονός αυτό. Βέβαια και εγώ εννοείται ότι θα τον ήθελα. Ήξερα ότι είχαν κινηθεί από μόνοι τους και είχαν συμφωνήσει και μετά υποτίθεται ότι θα με ρωτούσαν κιόλας».
Η ιστορία λοιπόν, έχει ως εξής. Ο εκπρόσωπος του Φουρνιέ επικοινώνησε με τον Ολυμπιακό, μετέφερε την τεράστια επιθυμία του πελάτη του να φορέσει τα ερυθρόλευκα και ρώτησε αν η ομάδα είναι διατεθειμένη να κάνει αυτή την επιθυμία πραγματικότητα. Μάλιστα, λέγεται πως ειπώθηκε μεταξύ άλλων και η ατάκα «τα χρήματα δεν θα είναι θέμα»…
Κάντε μια παύση και προσπαθήστε να παίξετε το σκηνικό στο μυαλό σας. Ένας σταρ επικοινωνεί με έναν σύλλογο για να τον ενημερώσει ότι θέλει πολύ να έρθει και ότι οι οικονομικές απαιτήσεις του περνάνε σε δεύτερη μοίρα. Πολύ λογικά, οι άνθρωποι του Ολυμπιακού ίσως και να πίστεψαν ότι κάποιος τους κάνει πλάκα γιατί αυτά τα πράγματα δεν γίνονται. Ειδικά στην εποχή του άκρατου επαγγελματισμού που οδηγεί πολλούς στο να πουλάνε ακόμα και τη μάνα τους.
Αφού κατάφεραν να μην τους πέσει το τηλέφωνο τα χέρια και αφού απάντησαν θετικά, οι Ερυθρόλευκοι ενημερώθηκαν πως πριν ολοκληρωθεί η μεταγραφή ο Εβάν ήθελε να μιλήσει με τον προπονητή ώστε να βεβαιωθεί πως κι εκείνος θα τον υπολογίζει, ανεξάρτητα από τις προθέσεις της διοίκησης. Πράγματι, ο Φουρνιέ μίλησε με τον Μπαρτζώκα και κάποια στιγμή, στην προσπάθειά του να διαγνώσει τις προθέσεις του Γάλλου, ο κορυφαίος προπονητής της Ευρώπης εδώ και μια πενταετία τον ρώτησε γιατί θέλει να έρθει συγκεκριμένα στον Ολυμπιακό μετά από μια σημαντική και κυρίως προσοδοφόρα καριέρα στο NBA.
Η απάντηση του Εβάν ήταν αυτό που θα ήθελε να ακούσει κάθε προπονητής στη θέση του Μπαρτζώκα: «Κόουτς, τα δυο τελευταία χρόνια είχα συμπληρωματικό ρόλο στις ομάδες μου και αυτό δεν μου άρεσε καθόλου. Έχω βγάλει αρκετά χρήματα ώστε να μην τα θεωρώ προτεραιότητα πλέον. Επειδή όμως ζω για το μπάσκετ και απόδειξη γι’ αυτό είναι ότι δεν έλειψα ποτέ από την εθνική ομάδα εκτός από μια χρονιά που ήμουν τραυματίας, θέλω να νιώσω ξανά σημαντικός και να κατακτήσω τίτλους με έναν σύλλογο που τον αγαπώ εδώ και χρόνια».
Ακόμα κι αν οι Αγγελόπουλοι δεν ήθελαν τον Φουρνιέ, μετά από αυτό ο Μπαρτζώκας μέχρι που θα έστηνε αντίσκηνο έξω από την Arcadia προκειμένου να τους κάνει να αλλάξουν γνώμη. Ο τρόπος με τον οποίο μιλάει για τον κόουτς ο Φουρνιέ θυμίζει περισσότερο πατρική σχέση παρά επαγγελματική αγωνιστική. Πιστέψτε με, το ίδιο ισχύει και για τον Μπαρτζώκα, έστω κι αν δημοσίως κρατάει τα μπόσικα για προφανείς λόγους.
Την ώρα που ο προπονητής Μπαρτζώκας κοουτσάρει τον Εβάν και φαίνεται να εξαντλεί την αυστηρότητά του στο παραμικρό λάθος, ο οπαδός Μπαρτζώκας θέλει να τον πάρει αγκαλιά και να πανηγυρίσει όπως θα έκανε ένας φανατικός θαυμαστής του στην εξέδρα. Κι αν όλα τα παραπάνω δεν είναι αρκετά για να καταστήσουν την περίπτωση του Φουρνιέ μοναδική στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ, λάβετε υπόψη σας πως δεν πρέπει να έχει περάσει αντίστοιχος ηγέτης στον παγκόσμιο αθλητισμό που να βάζει πάντοτε τον εγωισμό του κάτω και όχι πάνω από το σήμα.
Δεν θέλω να υπεισέλθω σε περισσότερες λεπτομέρειες, όσοι είναι στοιχειωδώς παρατηρητικοί μπορούν να καταλάβουν το mindset και τη νοοτροπία του Εβάν όταν στην κουβέντα μπαίνει η ομάδα. Να είσαι – αποδεδειγμένα πλέον – ένας από τους μεγαλύτερους σταρ στη σύγχρονη ιστορία της EuroLeague και παρ’ όλα αυτά να λειτουργείς σαν να είσαι ένα πιτσιρικάκι που νιώθει ευλογημένο επειδή η μοίρα τα έφερε έτσι ώστε να βρεθεί στον αγαπημένο του σύλλογο. Συν τον απίθανο χαβαλέ στα σόσιαλ με τα φαγητά και τα γλυκά…
Το καλοκαίρι του 2010 ο Βασίλης Σπανούλης άλλαξε την ιστορία του Ολυμπιακού με την απόφαση που πήρε, έστω κι αν χρειάστηκε να μεσολαβήσει μια αποτυχημένη σεζόν. Το καλοκαίρι του 2024 ο Φουρνιέ έκανε ακριβώς το ίδιο πράγμα. Άλλαξε ξανά την ιστορία της ομάδας, προσφέροντάς της ακριβώς αυτό που της έλειπε: την παρουσία ενός πραγματικού ηγέτη που θα έβγαινε μπροστά ακριβώς τη στιγμή που τον χρειάζονταν περισσότερο οι συμπαίκτες του.
Αν θέλετε τη γνώμη μου, νομίζω πως ο Γάλλος παιχταράς ευεργέτησε και με έναν άλλο τρόπο τον Ολυμπιακό. Το απαρέγκλιτο δόγμα Μπαρτζώκα «κανείς πάνω από την ομάδα» ενδεχομένως να απέκλειε κάποιες περιπτώσεις παικτών που δυνητικά θα μπορούσαν να βάλουν το «εγώ» τους πάνω από το σύνολο. Δεν χρειάζεται να λέμε ονόματα, όλοι λίγο – πολύ καταλαβαίνετε ποιο ήταν το τελευταίο παιδί που λειτούργησε έτσι, απαιτώντας να πάρει τα κλειδιά των αποδυτηρίων (και ολόκληρου του ΣΕΦ μη σας πω).
Πλέον, η κατάσταση είναι διαφορετική. Αφενός η πίστη του κόουτς στους πραγματικούς ηγέτες αναθερμάνθηκε και αφετέρου η παρουσία ενός τύπου σαν τον Φουρνιέ θα λειτουργεί ως αποτρεπτική υπενθύμιση σε όλους τους επίδοξους «εγωιστές». Ποιος θα τολμήσει να βάλει τον εαυτό του πάνω την ομάδα όταν ο Γάλλος ηγεταράς διδάσκει με το παράδειγμά του την ταπεινότητα σε κάθε του βήμα;
Μέσα σε 23 μέρες, ο Εβάν Φουρνιέ απέκτησε την υπόσταση ενός πραγματικού Μεσσία. Όπως κάποτε οι εποχές στον μπασκετικό Ολυμπιακό ορίζονταν προ και μετά Σπανούλη, θεωρώ ότι σύντομα θα συζητάμε για την προ και μετά Φουρνιέ περίοδο. Αν μάλιστα επιβεβαιωθεί η παραπάνω σκέψη, τότε η κληρονομιά του Γάλλου θα είναι πολύ σπουδαιότερη από την επιρροή του στο καθαρά αγωνιστικό κομμάτι. Γιατί πλέον θα μπορούν όλοι να τον επικαλούνται στην περίπτωση που κάποιος επιδιώξει να μεγαλοπιαστεί: «Αδερφέ, ποιος είσαι εσύ που θα το παίξεις ιστορία όταν κοτζάμ Φουρνιέ έβαλε τον εαυτό του κάτω από αυτόν τον τεράστιο σύλλογο;». Αυτό το sacré club που είχε γράψει κάποτε ο ίδιος ο Γαλλοαλγερινός Μεσσίας από το Παρίσι…
ΥΓ. Το επόμενο ΕΥΘΕΩΣ δεν θα αργήσει καθόλου. Υπήρχε έτσι κι αλλιώς πολύ υλικό πριν καν ο Φαλ πάει «απέναντι»…
