Με ιδιωτικό χρέος που έχει ξεπεράσει τα 240 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση επιστρατεύει ένα ευρύ πακέτο μέτρων για την αναδιάρθρωση και την ανακούφιση οφειλετών νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με στόχο τη βελτίωση της ρευστότητας και την προστασία της πρώτης κατοικίας και των τραπεζικών καταθέσεων.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή και απευθύνονται σε περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες προς την Εφορία, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Οι περισσότερες διατάξεις θα ενεργοποιηθούν σταδιακά έως το φθινόπωρο.
Κεντρική πρωτοβουλία είναι η νέα έκτακτη ρύθμιση σε 72 δόσεις για οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση και τον ΕΦΚΑ που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως την 31η Δεκεμβρίου 2023. Η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και η πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει έως τα μέσα Ιουλίου. Το ελάχιστο ύψος κάθε μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ και το επιτόκιο είναι σταθερό στο 5,84% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
Στη ρύθμιση των 72 δόσεων μπορούν να υπαχθούν οφειλέτες που δεν έχουν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές ή οι λοιπές ληξιπρόθεσμες οφειλές τους τακτοποιούνται με βάση την πάγια ρύθμιση, όσοι έχουν υποβάλει τις δηλώσεις εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών (για τις οποίες η προθεσμία υποβολής έληξε μέχρι την 31η.12.2025) και όσοι δεν έχουν αμετάκλητες καταδίκες για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία. Η ρύθμιση χάνεται αν ο οφειλέτης αμελήσει την πληρωμή δύο συνεχόμενων δόσεων ή παρουσιάσει άλλες οριακές καθυστερήσεις ή νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν τακτοποιεί.
Παράλληλα, παρατείνεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 το πρόγραμμα προστασίας των δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο, ενώ αυξάνεται το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων από 1.250 ευρώ σε 1.600 ευρώ για όλα τα χρέη προς το Δημόσιο και τις τράπεζες.
Για όσους αντιμετωπίζουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς, προβλέπεται εφάπαξ δυνατότητα άρσης κατάσχεσης εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της οφειλής του και ρυθμίσει τις υπόλοιπες βεβαιωμένες οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση.
Σημαντική διεύρυνση προβλέπεται και στον εξωδικαστικό μηχανισμό: πλέον μπορούν να ενταχθούν φυσικά και νομικά πρόσωπα με οφειλές άνω των 5.000 ευρώ, είτε ληξιπρόθεσμες είτε ενήμερες και εξυπηρετούμενες. Οι οφειλές προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να ρυθμιστούν έως 240 δόσεις, ενώ για τράπεζες και servicers προβλέπονται έως 420 δόσεις, με την τελική πρόταση αποπληρωμής να διαμορφώνεται αυτοματοποιημένα από ειδικό αλγόριθμο της πλατφόρμας.
Στο πλαίσιο του εξωδικαστικού προβλέπεται δυνατότητα «κουρέματος» οφειλής και σταθερό επιτόκιο 3% καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης. Η ρύθμιση τίθεται σε ισχύ έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
Ειδική πρόνοια για την κύρια κατοικία εισάγεται από τον εξωδικαστικό μηχανισμό: από 21 Σεπτεμβρίου 2026 ο οφειλέτης θα μπορεί να διαχωρίσει την πρώτη κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία, εξαιρώντας το σπίτι από διαδικασία ρευστοποίησης με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή προβλέπεται μεγαλύτερο «κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και δυνατότητα αποπληρωμής έως 420 δόσεις (έως 35 έτη).
Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων
Το φθινόπωρο αναμένεται η ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο οικονομικός φορέας Christofferson, Robb & co, LLC αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος και, μετά την προσκόμιση των δικαιολογητικών κατακύρωσης και την οριστικοποίηση, θα κληθεί να υπογράψει τη Σύμβαση Παραχώρησης, η οποία θα εισαχθεί στη Βουλή για κύρωση.
Ο Φορέας προορίζεται να διαχειριστεί ακίνητα και να δώσει τη δυνατότητα σε περίπου 15.000 νοικοκυριά που κινδυνεύουν από πλειστηριασμό να παραμείνουν στην πρώτη τους κατοικία με χαμηλό ενοίκιο. Έως ότου ενεργοποιηθεί πλήρως, ισχύει το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών, το οποίο αναστέλλει άμεσα τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας και προβλέπει κρατική επιδότηση της δόσης του δανείου έως 210 ευρώ.
