«Μεταφέρω χρήματα στο παιδί μου μέσω IRIS. Θα πρέπει να υποβάλω δήλωση;» Αυτή και άλλες παρόμοιες ερωτήσεις φτάνουν καθημερινά στην εφορία, καθώς πολλοί φορολογούμενοι δεν γνωρίζουν πότε μια οικονομική ενίσχυση συνιστά δωρεά και πότε όχι. Η απάντηση έχει πρακτικές συνέπειες: πρόστιμα, φορολογικές επιβαρύνσεις και, σε αρκετές περιπτώσεις, προσφυγές στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ).
Η ΑΑΔΕ έχει θέσει σε προτεραιότητα τον έλεγχο των συναλλαγών που αφορούν γονικές παροχές και δωρεές: φέτος στο «μικροσκόπιο» θα βρεθούν 1.080 υποθέσεις, με ελεγκτές να αναζητούν πρακτικές που επιχειρούν να παρακάμψουν το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.
Δεν είναι σπάνιο να προκύπτουν διαφωνίες από απλές, τακτικές μεταφορές ποσών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φορολογουμένης που, κατά τον έλεγχο του 2025, διαπιστώθηκε ότι δεν είχε υποβάλει δήλωση φόρου δωρεάς για μηνιαίες καταθέσεις του παππού στο λογαριασμό της το 2021 όταν σπούδαζε στη Χίο. Η φορολογική δοκίμασε ότι τα συνολικά 700 ευρώ αποτελούσαν δωρεά· η εφορία δέχθηκε εκπρόθεσμη δήλωση και επέβαλε πρόστιμο 100 ευρώ, απόφαση την οποία απέρριψε η ΔΕΔ όταν προσέφυγε η ενδιαφερόμενη.
Για να αποφευχθούν τέτοιες δυσάρεστες εκπλήξεις, οι φορολογούμενοι πρέπει να γνωρίζουν συγκεκριμένους κανόνες και παγίδες:
1. Χαρτζιλίκι και IRIS. Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι η μεταφορά χρημάτων από γονείς σε τέκνα μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών (τύπου IRIS), για την κάλυψη μικροεξόδων («χαρτζιλίκι») ή γενικότερα για την κάλυψη δαπανών διαβίωσης, ιδίως όταν το τέκνο είναι προστατευόμενο μέλος (ανήλικο ή φοιτητής έως 25 ετών), δεν θεωρείται δωρεά. Άρα δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY.
2. Το αφορολόγητο όριο. Δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς άτομα της α΄ κατηγορίας συγγένειας —γονείς, τέκνα, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια— μπορούν να παραμείνουν αφορολόγητες, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση.
3. Έλεγχος των συναλλαγών. Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY. Στη συνέχεια η ΑΑΔΕ ελέγχει τα στοιχεία με βάση τα δεδομένα που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα. Αν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει δικαιολογητικά, η Εφορία μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να λάβει υπόψη το αφορολόγητο — δηλαδή φορολόγηση από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
4. Παροχές με μετρητά. Χρηματικές γονικές παροχές που γίνονται με μετρητά (εκτός τραπεζικού συστήματος) φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς την εφαρμογή αφορολόγητου.
5. Διαδοχικές δωρεές. Όταν πραγματοποιούνται διαδοχικές δωρεές με σκοπό να ωφεληθεί τελικά πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (παράδειγμα: δωρεά από τέκνο σε γονέα και ακολούθως δωρεά από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία εξετάζει τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα και το χρόνο μεταξύ των πράξεων. Εάν αποδειχθεί ότι ο τελικός ωφελημένος ανήκει σε άλλη κατηγορία συγγένειας (π.χ. αδερφός) και οι δωρεές έγιναν με αυτό τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο. Σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ των πράξεων, ιδίως κάτω των έξι μηνών, αποτελεί ένδειξη για περαιτέρω φορολογικό έλεγχο.
6. Κοινά τραπεζικά λογαριασμοί. Αν ποσό μεταφέρεται σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, η ΑΑΔΕ ελέγχει αν αποδεδειγμένα χρησιμοποιήθηκε από τον ίδιο τον δωρεοδόχο και όχι από τον τρίτο. Αν αποδειχθεί χρήση από τον τρίτο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
Συμπερασματικά, η σωστή τήρηση των τραπεζικών διαδρομών και η έγκαιρη υποβολή της δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY είναι κρίσιμες για να αποφευχθούν πρόστιμα και φορολογικές επιβαρύνσεις. Σε κάθε αμφιβολία, αξίζει να ζητηθεί νομική ή φοροτεχνική συμβουλή πριν από επαναλαμβανόμενες μεταφορές χρημάτων σε συγγενικά πρόσωπα.
