Παρά την έξαρση της έντασης στη Μέση Ανατολή και τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι ροές πετρελαίου από την περιοχή παραμένουν ενεργές, αλλά όχι ανεπηρέαστες: η γεωγραφία των εξαγωγών μεταβάλλεται και η παγκόσμια αγορά δεξαμενοπλοίων αναπροσαρμόζει τη λειτουργία της.
Αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν αποφεύγουν κινήσεις που θα οδηγούσαν σε πλήρη διακοπή των πετρελαϊκών ροών, φοβούμενοι τους μαζικούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές και την απότομη άνοδο των τιμών ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, εταιρείες και ναυλωτές αναζητούν εναλλακτικές οδούς και λιμάνια που περιορίζουν την έκθεσή τους στη ζώνη των Στενών του Ορμούζ.
Κεντρικός άξονας της μετατόπισης είναι το σαουδαραβικό Yanbu, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, που αποκτά αυξανόμενη βαρύτητα στις εξαγωγές αργού. Η Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εμφανίζεται παράλληλα ως βασικός κόμβος της spot αγοράς δεξαμενόπλοιων, προσελκύοντας ναυλώσεις που αναζητούν πιο ασφαλείς και ευέλικτες λύσεις διακίνησης.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μετατόπιση παίζει ο αγωγός East‑West Pipeline της Σαουδικής Αραβίας, ο οποίος μεταφέρει αργό από τις εγκαταστάσεις της ανατολικής ακτής προς το Yanbu, επιτρέποντας την εξαγωγή μεγάλων ποσοτήτων χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Με δυναμικότητα έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ο αγωγός αποτελεί εργαλείο της Saudi Aramco για τη διατήρηση της ροής εξαγωγών σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Η ανάλυση της Signal Ocean, που βασίστηκε σε 354 αναφερόμενα fixtures την άνοιξη του 2026 για το Yanbu και τα λιμάνια του Αραβικού Κόλπου, δείχνει ότι ο αριθμός των συμφωνιών ναύλωσης είναι μεγαλύτερος στον Κόλπο (198 έναντι 156 στο Yanbu), αλλά ο πραγματικός όγκος φορτίων αλλάζει το κάδρο: το Yanbu διακίνησε συνολικά 29,1 εκατ. βαρέλια αργού, έναντι 26,6 εκατ. βαρελιών στα λιμάνια του Κόλπου.
Η διαφορά αποδίδεται κυρίως στην ενισχυμένη χρήση υπερδεξαμενοπλοίων τύπου VLCC, με το Yanbu να καταγράφει 77 ναυλώσεις VLCC έναντι 57 στον Αραβικό Κόλπο, στοιχείο που ενισχύει τον ρόλο του ως βασικής εξαγωγικής πύλης προς τις διεθνείς αγορές.
Αντίθετα, τα λιμάνια του Αραβικού Κόλπου διατηρούν ισχυρή παρουσία στις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων: στην κατηγορία των «clean products» καταγράφηκαν 97 ναυλώσεις, έναντι 48 στο Yanbu, αναδεικνύοντας τη σημασία εγκαταστάσεων όπως τα Sohar, Duqm και Ruwais.
Στο μεταξύ, η Ras Tanura, που επί δεκαετίες ήταν ο βασικός εξαγωγικός σταθμός της Σαουδικής Αραβίας στον Περσικό Κόλπο, εμφανίζει πλέον μειωμένη δραστηριότητα στην ανοικτή αγορά, ένδειξη της στροφής των ναυλωτών προς εναλλακτικές και ασφαλέστερες διαδρομές.
Η Fujairah επέκτεινε την παρουσία της στην spot αγορά, συγκεντρώνοντας 76 συμφωνίες και αφήνοντας πίσω μεγάλα λιμάνια της περιοχής, όπως το Sohar, το Duqm και το Mina Al Fahal. Η θέση της εκτός της ζώνης των Στενών του Ορμούζ την καθιστά προνομιακή επιλογή για όσους επιδιώκουν να αποφύγουν ρίσκα στη ναυσιπλοΐα.
Ταυτόχρονα, αυξάνονται οι πιέσεις στις ιρανικές εξαγωγές, με επίκεντρο τη νήσο Χαργκ, τον κρισιμότερο εξαγωγικό κόμβο της χώρας. Στοιχεία της Windward αναφέρουν ότι περίπου 20 δεξαμενόπλοια εντοπίστηκαν στην περιοχή με απενεργοποιημένα τα συστήματα AIS, πρακτική που συχνά συνδέεται με απόπειρες απόκρυψης κινήσεων· ανάμεσά τους και VLCC, υποδεικνύοντας ότι σημαντικές ποσότητες αργού παραμένουν ακινητοποιημένες.
Το Χαργκ αποτελεί νευραλγικό σημείο για την ιρανική οικονομία και, σύμφωνα με αναλυτές, ενδεχόμενη επίθεση στις εγκαταστάσεις του θα μπορούσε να κλιμακώσει σοβαρά την κρίση, επηρεάζοντας την περιφερειακή ασφάλεια και τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Μέχρι στιγμής, όμως, οι ενεργειακές υποδομές του Χαργκ δεν έχουν βρεθεί στο στόχαστρο των αμερικανικών επιχειρήσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι τα πλήγματα που πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο αφορούσαν αποκλειστικά στρατιωτικές εγκαταστάσεις και όχι πετρελαϊκές υποδομές.
Παράλληλα, οι αμερικανικές επιχειρήσεις κατά των ιρανικών εξαγωγών έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις, ιδίως στην Ινδία, μετά την στοχοποίηση τριών δεξαμενόπλοιων με Ινδούς ναυτικούς στον Κόλπο του Ομάν. Το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει ότι τα πλοία Marivex, Settebello και Jalveer επλήγησαν από αμερικανικές δυνάμεις καθώς θεωρήθηκε ότι σχετίζονταν με μεταφορά ιρανικού πετρελαίου. Στο σοβαρότερο περιστατικό, στο Settebello, τρεις Ινδοί ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους — τα πρώτα επιβεβαιωμένα θύματα από την έναρξη των επιχειρήσεων αποκλεισμού τον Απρίλιο — με την κυβέρνηση της Ινδίας να ζητά τον άμεσο τερματισμό των επιθέσεων και να καλεί σε διπλωματικές πρωτοβουλίες για αποκλιμάκωση.
Οι εξελίξεις αναδιαμορφώνουν τις εμπορικές διαδρομές και αναγκάζουν τις αγορές να επαναξιολογήσουν κινδύνους και κόστη. Παραμένει ανοιχτό το πώς οι μετατοπίσεις σε Yanbu, Fujairah και άλλους κόμβους θα επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τον χάρτη της διεθνούς ναυτιλίας ενέργειας — αλλά, για την ώρα, η στρατηγική επιλογή της παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ φαίνεται να επιτρέπει τη συνέχιση των εξαγωγών χωρίς μαζικές διακοπές.
