Οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες προετοιμάζονται ήδη για σημαντικές περικοπές πτήσεων μετά το τέλος της θερινής περιόδου, καθώς η εκτόξευση του κόστους των καυσίμων σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή πιέζει ασφυκτικά την κερδοφορία του κλάδου.
Στο περιθώριο της ετήσιας γενικής συνέλευσης της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (IATA) στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στελέχη του κλάδου εξέφρασαν την εκτίμηση ότι οι μειώσεις δρομολογίων για τη χειμερινή περίοδο 2026-27, και ιδιαίτερα το πρώτο τρίμηνο του 2027, είναι πλέον θέμα κλίμακας και όχι απλώς πιθανότητας.
Κεντρικός καταλύτης της νέας κρίσης είναι η θεαματική αύξηση της τιμής του jet fuel. Όπως αναφέρει η ιταλική «Κοριέρε», από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή το κόστος του καυσίμου έχει ανέβει περίπου 70%, επιβαρύνοντας τον κλάδο με πρόσθετες δαπάνες που υπολογίζονται σε 100 δισ. δολάρια παγκοσμίως.
Τα καύσιμα αποτελούν ήδη μία από τις μεγαλύτερες λειτουργικές δαπάνες για τις αεροπορικές εταιρείες. Όταν η τιμή τους αυξάνεται τόσο απότομα, οι διοικήσεις καλούνται να επιλέξουν μεταξύ δύο επώδυνων λύσεων: είτε να αυξήσουν τις τιμές των εισιτηρίων είτε να μειώσουν την προσφορά θέσεων μέσω περικοπής πτήσεων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Cirium, στο βασικό σενάριο προβλέπεται μείωση της παγκόσμιας προσφοράς κατά περίπου 3% το πρώτο τρίμηνο του 2027 σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2026 — δηλαδή περίπου 270.000 πτήσεις μέσα σε τρεις μήνες, ή 3.000 λιγότερες πτήσεις ημερησίως παγκοσμίως.
Σε πιο απαισιόδοξο σενάριο, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί και οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι αναλυτές μιλούν για πιθανή μείωση της προσφοράς κατά 10% έως 12%. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να σημαίνει περικοπές που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο πτήσεις ετησίως — σενάριο που θυμίζει τις συνθήκες της πανδημίας.
Στελέχη εταιρειών επισημαίνουν ότι το δίλημμα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξουν περικοπές, αλλά πόσο εκτεταμένες θα είναι. Ο διευθύνων σύμβουλος της LATAM Airlines, Ρομπέρτο Άλβο, εκτιμά ότι εάν οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, «η προσαρμογή της προσφοράς είναι αναπόφευκτη» και μόνο με μείωση των διαθέσιμων θέσεων μπορεί να αποκατασταθεί η ισορροπία κόστους–εσόδων.
Ο επικεφαλής της Wizz Air, Γιόζεφ Βαράντι, προειδοποιεί ότι οι πιο αδύναμοι αερομεταφορείς θα αναγκαστούν να αποσυρθούν ή να περιορίσουν τη χωρητικότητά τους μετά το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα την άνοδο των τιμών εισιτηρίων.
Στην Ιταλία, η ITA Airways δηλώνει ότι έχει εξασφαλίσει προστασία από τις αυξήσεις καυσίμων έως το τέλος του 2026 μέσω συμβολαίων αντιστάθμισης κινδύνου, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο Γιοργκ Έμπερχαρτ. Ωστόσο, ο ίδιος προειδοποιεί ότι αν δεν υπάρξει βελτίωση, οι πρώτες περικοπές θα μπορούσαν να αρχίσουν από τον Ιανουάριο του 2027.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ, σημειώνει ότι οι αυξήσεις στο κόστος καυσίμων θα μεταφερθούν αναπόφευκτα στον καταναλωτή, αλλά προειδοποιεί ότι όσο ακριβαίνουν τα ταξίδια τόσο θα μειώνεται η ζήτηση — έναν φαύλο κύκλο που τελικά θα οδηγεί σε περαιτέρω μείωση δρομολογίων.
Για τους επιβάτες, οι πρώτες ενδείξεις είναι ήδη ορατές: σύμφωνα με την OAG, οι χαμηλότερες διαθέσιμες τιμές εισιτηρίων παγκοσμίως είναι κατά μέσο όρο 22% υψηλότερες σε σχέση με πέρυσι. Οι οικονομολόγοι της IATA προειδοποιούν ότι, αργά ή γρήγορα, οι ταξιδιώτες θα αναθεωρήσουν τις προτεραιότητές τους περιορίζοντας τα ταξίδια αναψυχής ή επιλέγοντας φθηνότερους προορισμούς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο παρατεταμένων προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ —ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για τη μεταφορά πετρελαίου— καθώς οποιαδήποτε διαταραχή εκεί μπορεί να πυροδοτήσει νέα άνοδο των τιμών ενέργειας και να επιδεινώσει το πρόβλημα.
Το 2027 φαίνεται να προδιαγράφεται ως έτος προσαρμογής για την παγκόσμια αεροπορική αγορά: λιγότερες επιλογές πτήσεων, ακριβότερα εισιτήρια και μια βιομηχανία που θα αναζητά νέα ισορροπία σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους και αβεβαιότητας.
