Στη Λισαβόνα, στις 2 και 3 Ιουλίου, θα ανοίξει ένα από τα πιο κρίσιμα κεφάλαια για το μέλλον του ελαιολάδου: το δεύτερο Παγκόσμιο Συνέδριο Ελαιολάδου συγκεντρώνει επιστήμονες, παραγωγούς και επιχειρηματίες για να συζητήσουν πώς θα αντιμετωπιστούν οι πρωτόγνωρες προκλήσεις που απειλούν μια αγορά αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ.
Περισσότεροι από 250 ειδικοί, επιστήμονες, παραγωγοί, επιχειρηματίες, κυβερνητικοί εκπρόσωποι και στελέχη τεχνολογικών εταιρειών από περίπου είκοσι χώρες θα βρεθούν στην πορτογαλική πρωτεύουσα. Στις εργασίες θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι από την Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Κροατία, την Τυνησία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Πορτογαλία, επιβεβαιώνοντας ότι το ελαιόλαδο έχει πλέον παγκόσμια διάσταση.
Η κλιματική κρίση και η λειψυδρία έχουν ήδη αφήσει βαθιά σημάδια στον κλάδο. Παρατεταμένες ξηρασίες, έντονοι καύσωνες και απρόβλεπτες βροχοπτώσεις αλλάζουν τους εποχικούς κύκλους και μειώνουν δραματικά τις αποδόσεις. Χώρες-παραγωγοί όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία έχουν καταγράψει σημαντικές μειώσεις στην παραγωγή, φέρνοντας ιστορικά υψηλές τιμές και αβεβαιότητα για τους παραγωγούς.
Παράλληλα, η παγκόσμια ζήτηση για ελαιόλαδο συνεχίζει να ανεβαίνει: πλέον δεν είναι αποκλειστικά μεσογειακό προϊόν, καθώς οι καταναλωτές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία, τον Καναδά, την Ιαπωνία, την Κίνα και σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής αναγνωρίζουν τα διατροφικά και υγειονομικά οφέλη του. Η διεύρυνση της αγοράς δημιουργεί νέες ευκαιρίες αλλά αυξάνει και τις πιέσεις για μεγαλύτερη παραγωγή χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα.
Η απάντηση του κλάδου περνάει πλέον μέσα από την τεχνολογία. Στο συνέδριο θα τεθούν στο επίκεντρο εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που αξιοποιούν δεδομένα από αισθητήρες, δορυφόρους και μετεωρολογικούς σταθμούς για την πρόβλεψη αναγκών άρδευσης, τον εντοπισμό ασθενειών και τη βελτιστοποίηση της χρήσης λιπασμάτων. Η ψηφιοποίηση θεωρείται κρίσιμη για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και για την αποδοτικότερη διαχείριση του νερού.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η γενετική βελτίωση των ποικιλιών ελιάς προβάλλει ως βασική στρατηγική: πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα δουλεύουν για την ανάπτυξη ποικιλιών ανθεκτικότερων σε υψηλές θερμοκρασίες, σε μειωμένη διαθεσιμότητα νερού και στις νέες ασθένειες που φέρνει η κλιματική μεταβολή.
Η αύξηση τιμών και η πίεση στην προσφορά ενισχύουν επίσης τις ανησυχίες για νοθεία. Η διασφάλιση της ποιότητας και της αυθεντικότητας παραμένει προτεραιότητα, με την ανάπτυξη τεχνολογιών ελέγχου, πιστοποίησης και ιχνηλασιμότητας να γίνεται κομβική ώστε ο καταναλωτής να έχει διαφάνεια ως προς την προέλευση και την ποιότητα.
Μια ακόμη διάσταση της συζήτησης αφορά την κυκλική οικονομία: τα υποπροϊόντα της ελαιοκαλλιέργειας —υπολείμματα, φύλλα, κουκούτσια και απόβλητα ελαιοτριβείων— μετατρέπονται σε πηγές ενέργειας, βιοϋλικών και νέων εμπορικών προϊόντων, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής.
Την έναρξη των εργασιών θα πραγματοποιήσουν ο υπουργός Γεωργίας και Θάλασσας της Πορτογαλίας Ζοζέ Μανουέλ Φερνάντες και ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας Χάιμε Λίγιο. Η εναρκτήρια ομιλία θα δοθεί από τον ερευνητή Φαμπρίς Ντεκλέρκ του οργανισμού EAT-Lancet, ο οποίος θα αναλύσει τον ρόλο του ελαιολάδου στα διατροφικά συστήματα του μέλλοντος. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επιστημονικές παρουσιάσεις, τεχνικές συνεδρίες, έκθεση ερευνητικών εργασιών, διεθνείς γευσιγνωσίες και απονομή βραβείων.
Το ελαιόλαδο βρίσκεται σήμερα στο σημείο όπου συναντώνται η αγροτική παραγωγή, η τεχνολογία, η υγεία, η βιωσιμότητα και η παγκόσμια οικονομία. Οι αποφάσεις για τη διαχείριση των φυσικών πόρων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα καθορίσουν την πορεία ενός προϊόντος που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της μεσογειακής ταυτότητας.
Σε μια εποχή όπου η γεωργία καλείται να παράγει περισσότερα με λιγότερους πόρους, η ελαιοκομία δοκιμάζει σήμερα πρακτικές που μπορεί να γίνουν μοντέλο για το μέλλον — και η Λισαβόνα φιλοδοξεί να δώσει το στίγμα αυτής της παγκόσμιας συζήτησης.
