Ας ξεκινήσουμε από το θετικό: μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Geoscientific Model Development δείχνει ότι το πιο καταστροφικό σενάριο για την άνοδο της θερμοκρασίας —αυτό που προέβλεπε αύξηση κατά 4,4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα (1850–1900)— μπορεί πλέον να αποκλειστεί. Η εξήγηση δεν κρύβεται πίσω από θεωρίες συνωμοσίας όπως αυτή που επικαλέστηκε ο πρόεδρος Τραμπ, αλλά στην πραγματικότητα αντανακλά πολιτικές και τεχνολογικές αλλαγές: η υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού, η εφαρμογή κλιματικών πολιτικών από πολλές χώρες και η διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχουν μετριάσει το πιο απαισιόδοξο σενάριο.
Ωστόσο, τα μηνύματα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Το πιο αισιόδοξο σενάριο —ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό— φαίνεται πια ανέφικτο. Η πιο ρεαλιστική εκτίμηση σήμερα δείχνει αύξηση γύρω στους 2,8 βαθμούς έως το 2100, με όλα τα συσσωρευμένα και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα για οικοσυστήματα, αγροτική παραγωγή και ανθρώπινες κοινότητες.
Τα επιμέρους προβλήματα έρχονται να επιβαρύνουν την εικόνα: οι καύσωνες στην Ευρώπη ξεκίνησαν νωρίς φέτος, ήδη από τον Μάιο, και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις στο Ιράν και στην Ουκρανία περιόρισαν την ταχύτητα μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα —παρά τον στόχο να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος με μηδενικές εκπομπές ως το 2050.
Στο εσωτερικό, η κατάσταση έγινε χειρότερη: η χώρα μας επέλεξε στροφή πολιτικής σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, αποφασίζοντας να αυξήσει τους εθνικούς στόχους για το φυσικό αέριο και να περιορίσει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μειώνοντας παράλληλα τον στόχο περιορισμού εκπομπών για το 2040. Μια τέτοια κίνηση εκμηδενίζει σε μεγάλο βαθμό τη δυναμική που είχε αρχίσει να δημιουργείται προς την απολιγνιτοποίηση και την ενεργειακή αυτονομία.
Το 14ο τεύχος του περιοδικού Int., που από εδώ και πέρα κυκλοφορεί αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή, επιχειρεί να αποτυπώσει αυτή τη διπλή όψη: την ελπίδα και το κενό. Εκτός από την ανάλυση της μελέτης, φιλοξενεί ρεπορτάζ και σχόλια για την ευρύτερη γεωπολιτική και κοινωνική διάσταση της κρίσης. Η Σία Αναγνωστοπούλου, με αφορμή το νομοσχέδιο που προωθεί η Τουρκία για το πλαίσιο θαλασσίων διεκδικήσεων, αναλύει τη μετάβαση από το «ηγεμονικό πρότζεκτ του ενός έθνους» στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ο Πέτρος Κωνσταντινίδης, με φόντο τη σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής στην Ευρώπη, καταγράφει την τάση που πολλοί περιγράφουν ως «τραμποποιείται» και παρακολουθεί την άλλη οπτική που εφαρμόζεται στην Ισπανία.
Ακόμη, ο Ηλίας Ρουμπάνης συνομιλεί με την Ελεάννα Γεωργαλή, κόρη του άλλοτε «βασιλιά του καφέ» στην Αιθιοπία, για την οικογενειακή επιχείρηση και για το αβέβαιο μέλλον του καφέ, αν δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στο τεύχος υπάρχει επίσης αναφορά σε ένα ευρηματικό κόμικ που κυκλοφόρησε στη Γαλλία και μεταφράστηκε στα ελληνικά με τον τίτλο «Ενας κόσμος χωρίς τέλος», που δίνει μια διαφορετική, εικονογραφημένη οπτική στην περίπλοκη ιστορία των ανθρωπογενών μεταβολών.
Και επειδή, όπως λένε και οι τακτικοί αναγνώστες του Int., κάθε τεύχος κλείνει γύρω από το βασικό του θέμα, η κλιματική κρίση θα εξακολουθεί να βρίσκεται στο προσκήνιο: όπως γράφει και ο Γιάννης Τσιπουρίδης στο ακροτελεύτιο άρθρο, δυστυχώς δεν έχει επινοηθεί εμβόλιο γι’ αυτήν.
