Μια διεθνής ομάδα ερευνητών φέρνει στο φως μια ανακάλυψη που αναδιαμορφώνει την εικόνα μας για τα μεγάλα βάθη: στον νοτιοανατολικό Ινδικό Ωκεανό εντοπίστηκε το αρχαιότερο, βαθύτερο και εκτενέστερο «νεκροταφείο φαλαινών» που έχει καταγραφεί ποτέ, με απολιθώματα ηλικίας άνω των πέντε εκατομμυρίων ετών και με θέσεις σε βάθη που ξεπερνούν τα 7.000 μέτρα.
Η περιοχή εξερεύνησης βρίσκεται στη ζώνη ρήγματος Diamantina, μια γεωλογική δομή που σχηματίστηκε πριν από περίπου 60 έως 50 εκατομμύρια χρόνια, όταν Αυστραλία και Ανταρκτική απομακρύνθηκαν. Η διεθνής ομάδα από την Κίνα, την Ιταλία και τη Νέα Ζηλανδία χρησιμοποίησε υποβρύχιο όχημα για να χαρτογραφήσει τάφρους και ρήγματα και να καταγράψει τα ευρήματα στον πυθμένα.
Η αποστολή και τα ευρήματα
Στη δημοσίευση στο περιοδικό Nature περιγράφονται 32 καταδύσεις που αποκάλυψαν απολιθώματα φαλαινών σε βάθη έως 7.002 μέτρων, κοντά στο βαθύτερο σημείο της ζώνης Diamantina. Οι επιστήμονες κατέγραψαν 485 θέσεις με απολιθώματα και εντόπισαν πέντε σύγχρονες φυσικές πτώσεις φαλαινών σε προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι θέσεις αυτές είναι «ευθυγραμμισμένες κατά μήκος ενός άξονα βορειοδυτικά-νοτιοανατολικά για 1.200 χιλιόμετρα, αυτές οι πτώσεις ενδέχεται να σχηματίζουν έναν έως τώρα άγνωστο ‘υπερδιάδρομο κοινοτήτων πτώσεων φαλαινών’».
Είδη, απολιθώματα και νέα μορφή ζωής
Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει ένας σκελετός μήκους πέντε μέτρων από Ανταρκτική ρυγχοφάλαινα. Επίσης βρέθηκαν απολιθωμένα κρανία από εξαφανισμένα είδη, όπως το Pterocetus benguelae (5,3 εκατ. ετών), καθώς και ένα νέο είδος που οι ερευνητές ονόμασαν Pterocetus diamantinae.
Τα κουφάρια που αποσυντίθενται έχουν γίνει καταφύγιο για πλήθος οργανισμών: καρκινοειδή, μαλάκια, οστεοφάγα σκουλήκια και εύθραυστοι αστερίες, μεταξύ άλλων. Πολλά από αυτά τα είδη, σύμφωνα με τους μελετητές, ενδέχεται να είναι άγνωστα στην επιστήμη, αποδεικνύοντας την πλούσια και μυστηριώδη βιοποικιλότητα των ακραίων βαθών.
Ο δρ Giovanni Bianucci, συν-συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο της Πίζας, δήλωσε: «Η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι τα ακραία και ανεξερεύνητα περιβάλλοντα κρύβουν ακόμη είδη και οικοσυστήματα άγνωστα στην επιστήμη, γεγονός που αποδεικνύει πως απέχουμε πολύ από την πλήρη κατανόηση της βιοποικιλότητας του πλανήτη μας».
Μια «νεκρόπολη» που κρύβει μυστικά
Ειδικοί εκτός της ομάδας, όπως ο Stephen J. Godfrey του Calvert Marine Museum, χαρακτήρισαν το εύρημα «πραγματικά μοναδικό» και τόνισαν ότι μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ακόμη πιο συναρπαστικές ανακαλύψεις. Ο ίδιος έγραψε: «Η έρευνα μου θύμισε το τρέιλερ μιας επικής κινηματογραφικής σειράς».
Ο καθηγητής Jon Copley, ειδικός στην εξερεύνηση των ωκεανών στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, περιέγραψε την ανακάλυψη ως «συναρπαστική και σπάνια». Εξήγησε ότι οι πτώσεις φαλαινών λειτουργούν σαν «νησιά» ζωής στα μεγάλα βάθη, προσελκύοντας οργανισμούς παρόμοιους με εκείνους που συναντώνται σε υδροθερμικές πηγές, αλλά χωρίς την ευκολία εντοπισμού μέσω τηλεπισκόπησης.
«Το να εντοπίζεις μια ‘νεκρόπολη φαλαινών’ με σχεδόν 800 σκελετούς ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο είναι έκπληξη, ενώ η ποικιλία των ειδών αποτελεί αίνιγμα», ανέφερε ο Copley, υπογραμμίζοντας ότι η πληθώρα ειδών μπορεί να σχετίζεται τόσο με τη θέση της περιοχής πάνω σε μεταναστευτικές διαδρομές φαλαινών όσο και με το ότι αποτελεί ιδανικό πεδίο για βαθιές καταδύσεις κυνηγών όπως οι ρυγχοφάλαινες.
Η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της ζωής σε ακραία υποθαλάσσια περιβάλλοντα και αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω εξερεύνηση των βαθύτερων περιοχών των ωκεανών μας.
