Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προσπάθησε να ανοίξει απευθείας «διάδρομο» διαπραγμάτευσης με τον Βλαντίμιρ Πούτιν μέσω διαμεσολάβησης του Ρομάν Αμπράμοβιτς, αναφέρουν τέσσερις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση στους Financial Times. Το Κίεβο κάλεσε τον Αμπράμοβιτς στο προεδρικό μέγαρο και του έδωσε εντολή να μεταφέρει στον Ρώσο πρόεδρο το μήνυμα ότι ο Ζελένσκι «ήταν έτοιμος να συναντηθεί μαζί του για μια πρώτη διμερή σύνοδο», πιο πολύ από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
Η ουκρανική ηγεσία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θεωρεί ότι η πρόσφατη ικανότητα άμυνας και οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικό έδαφος ενισχύουν την πίεση για άμεση εκεχειρία. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ, που επιθυμούν κατάπαυση του πυρός, αυτή την περίοδο είναι απορροφημένες από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, γεγονός που οδηγεί το Κίεβο να αναζητεί εναλλακτικές οδούς διπλωματίας.
Η εμπλοκή του Ρομάν Αμπράμοβιτς —ο οποίος βρίσκεται υπό κυρώσεις και ο ρόλος του δεν είχε γίνει γνωστός έως τώρα— φέρνει στο προσκήνιο την άτυπη διπλωματία που έπαιξε στο παρελθόν. Ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος συμμετείχε στις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022 και συνέβαλε στη συμφωνία για τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών αργότερα εκείνου του έτους. Παρά το ότι ο ρόλος του έπειτα περιορίστηκε, «παραμένει ενεργός σε ανταλλαγές αιχμαλώτων και άλλες διμερείς επαφές», σύμφωνα με πρόσωπα του περιβάλλοντός του.
Η αντίδραση από τη ρωσική πλευρά ήταν άμεση. Ο Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή ότι στις 21 Μαΐου συναντήθηκε «έναν από τους εκπροσώπους των επιχειρηματικών μας κύκλων» και «αυτόν, ας πούμε, τον συνάδελφο», προσθέτοντας όμως ότι «δεν βλέπει λόγο να συναντηθεί με τον Ζελένσκι». «Το μόνο νόημα θα ήταν οι Ουκρανοί να σταματήσουν την προέλαση των ενόπλων μας δυνάμεων», είπε σε ακροατήριο στο οικονομικό φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, τονίζοντας πως ο επιχειρηματίας δεν ενεργούσε με επίσημη ιδιότητα.
Το γραφείο του Ουκρανού προέδρου αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ ούτε το Κρεμλίνο ούτε εκπρόσωπος του Αμπράμοβιτς απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για δήλωση.
Από το περιβάλλον του Κιέβου περιγράφεται έντονη εμμονή για διά ζώσης συνάντηση. «Είναι απαραίτητος γιατί είναι ο μόνος Ρώσος που δέχονται οι Ουκρανοί. Τα πηγαίνει καλά με όλους», ανέφερε μία από τις πηγές. Παρά το αδιέξοδο στις αμερικανικές προσπάθειες, ο Ζελένσκι συνεχίζει να πιέζει για συνάντηση, ενώ άτομο κοντά στον πρόεδρο σημείωσε πως «δεν νομίζω ότι θα υπάρξει κάτι ουσιαστικό πριν το τέλος του καλοκαιριού», επικαλούμενο την επικέντρωση της Ουάσιγκτον στο Ιράν και την εκτίμηση πως η Μόσχα δεν έχει συνειδητοποιήσει πως δεν θα μπορέσει να καταλάβει το υπόλοιπο του Ντονμπάς.
Σύμφωνα με άτομο του περιβάλλοντος Αμπράμοβιτς, ο Ζελένσκι «πιστεύει ότι μπορεί να λύσει τα πάντα με τη μαγεία της προσωπικής του γοητείας σε μια συνάντηση ηγετών». Ο ίδιος ο Αμπράμοβιτς αποκαλεί την προσπάθεια αυτή «ο διαγωνισμός του καπετάνιου», αναφορά στη σατιρική εκπομπή όπου είχε συμμετάσχει πριν ασχοληθεί με την πολιτική. «Αυτό δεν είναι κάτι που ελκύει τον Πούτιν. Ούτε λειτουργεί στον Τραμπ. Όμως ο Ζελένσκι είναι απολύτως προσηλωμένος σε αυτό», πρόσθεσε η πηγή.
Το μήνυμα που μετέφερε ο Αμπράμοβιτς περιγράφηκε από δύο ανώτερους Ουκρανούς αξιωματούχους ως παρόμοιο με την ανοικτή επιστολή που ο Ζελένσκι είχε αναρτήσει στην ιστοσελίδα της ουκρανικής προεδρίας, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση της Μόσχας. Οι ίδιοι ανέφεραν ότι ο ιδιωτικός τόνος ήταν πιο ήπιος από εκείνον της δημόσιας επιστολής.
Στην εν λόγω επιστολή ο Ζελένσκι πρότεινε κατάπαυση του πυρός και απευθείας συνομιλίες, ενώ ειρωνεύτηκε τον Πούτιν για τις στρατιωτικές αποτυχίες και για τις ουκρανικές επιθέσεις με drones στην Αγία Πετρούπολη. Αναφέρθηκε επίσης στην εξάρτηση της Ρωσίας από τη Βόρεια Κορέα και στην αυξανόμενη στήριξη από την Κίνα. Όπως έγραψε ο πρόεδρος της Ουκρανίας: «Δεν θα έχετε αρκετά χρήματα ή πολιτικό κεφάλαιο για να συνεχίσετε να αγοράζετε την αφοσίωση των Ρώσων όπως τα τελευταία 26 χρόνια».
Ο Πούτιν απάντησε χαρακτηρίζοντας την επιστολή «κάπως αγενή» και γραμμένη «με τρόπο που καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε διά ζώσης συνάντηση». Επιπλέον επισήμανε πως η ουκρανική επίθεση με drone σε παιδαγωγική σχολή στην πόλη Σταρομπίλσκ, που στοίχισε τη ζωή σε 21 ανθρώπους μία ημέρα μετά τη συνάντηση με τον Αμπράμοβιτς, αποδεικνύει, κατά την άποψή του, ότι ο Ζελένσκι δεν επιδιώκει ειλικρινά την ειρήνη.
Εν τω μεταξύ, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες δεν έχουν σταματήσει: χώρες της ΕΕ εξετάζουν τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου που θα μπορούσε να διαπραγματευθεί με τον Πούτιν εκ μέρους της Ευρώπης. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει προτείνει επανειλημμένα τον πρώην καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ, πρόταση που απορρίπτει η ΕΕ λόγω των στενών δεσμών του με τη Μόσχα, ενώ το Κρεμλίνο έχει απορρίψει και τους περισσότερους άλλους υποψηφίους.
Όπως δήλωσε ο Πούτιν την Πέμπτη: «Ειλικρινά, δεν βλέπω πώς η Ρωσία θα μπορούσε να εμπιστευθεί ανθρώπους που μιλούν εδώ και χρόνια για την ανάγκη στρατηγικής ήττας της Ρωσίας». Πρότεινε, ωστόσο, ότι τυχόν διαβήματα για συνομιλίες «μπορούν να διεξαχθούν σε επίπεδο υπουργείων Εξωτερικών ή μυστικών υπηρεσιών», αποκλείοντας ουσιαστικά τη δική του άμεση συμμετοχή.
