Η ξαφνική αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών την 1η Μαΐου 2026 πυροδότησε την πιο βαθιά κρίση στην ιστορία του καρτέλ. Το Άμπου Ντάμπι, μετά από 60 χρόνια συμμετοχής, αποχώρησε «παίρνοντας» μαζί του περισσότερα από 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίας παραγωγής, αφήνοντας ένα κενό που αποδείχθηκε καταλυτικό για τη συνολική ισχύ του ΟΠΕΚ.
Τα πρώτα στοιχεία του Bloomberg για τον Μάιο δείχνουν ότι η συνολική παραγωγή των 11 εναπομεινάντων μελών βυθίστηκε στα 16,33 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας τη χαμηλότερη επίδοση από το 1986. Πρόκειται για παραγωγή μικρότερη του μισού σε σχέση με το ιστορικό υψηλό του Νοεμβρίου 2016, όταν ο ΟΠΕΚ είχε φτάσει τα 34,14 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Η απομείωση της παραγωγής δεν οφείλεται μόνο στην έξοδο των Εμιράτων —που στέρησε 2,14 εκατομμύρια βαρέλια— αλλά και στις πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή του Ιράν. Οι ταραχές και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ προκάλεσαν πρακτικά αδυναμία διακίνησης φορτίων και ανάγκασαν σε εκτροπή 127 πλοίων που σχετίζονταν με τη χώρα, με αποτέλεσμα το Ιράν να βλέπει τη δική του παραγωγή να κατακρημνίζεται κατά 710.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον Απρίλιο.
Αντίστοιχα προβλήματα αποθήκευσης οδήγησαν σε βίαιες μειώσεις και σε άλλες χώρες-μέλη: το Κουβέιτ κατέγραψε μείωση 310.000 βαρελιών και η Σαουδική Αραβία 240.000. Η Σαουδική Αραβία παραμένει πρώτος παραγωγός με 6,57 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ακολουθεί το Ιράν με 2,35 εκατομμύρια και η Νιγηρία ανέβηκε στην τρίτη θέση με 1,52 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η ρήξη μεταξύ Άμπου Ντάμπι και Ριάντ δεν ήταν ξαφνική: εδώ και καιρό τα ΗΑΕ αντιτίθενται στη στρατηγική της Σαουδικής Αραβίας για συνεχείς περικοπές παραγωγής προκειμένου να στηριχθούν οι τιμές, καθώς προτιμούν να επενδύσουν στην επέκταση της δικής τους παραγωγικής ισχύος και να εμβαθύνουν τη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιδείνωση των διμερών σχέσεων τους τελευταίους μήνες επιτάχυνε το διαζύγιο.
Παρά την κρίση, στελέχη του ΟΠΕΚ σχεδιάζουν να αυξήσουν τις παραγωγικές ποσοστώσεις των μελών για τους επόμενους δύο μήνες, ελπίζοντας ότι χώρες που δεν επηρεάζονται από το κλείσιμο του Ορμούζ θα καλύψουν μέρος του κενού και ότι ο οργανισμός θα μπορέσει να επανέλθει μόλις ομαλοποιηθεί η κατάσταση.
Στο παρασκήνιο όμως διακρίνεται ένας ακόμα μεγαλύτερος μετασχηματισμός: οι Ηνωμένες Πολιτείες εκμεταλλεύτηκαν την αποδυνάμωση του καρτέλ και εδραιώθηκαν ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, φτάνοντας πλέον τα 13,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η απόσταση που χωρίζει τη μοναχική παραγωγή των ΗΠΑ από τα 16,33 εκατομμύρια βαρέλια του ΟΠΕΚ έχει πλέον συρρικνωθεί σε επίπεδα που ανατρέπουν ιστορικούς συσχετισμούς δύναμης, αφήνοντας το παραδοσιακό καρτέλ λιγότερο ικανό να επιβάλλει μονομερώς τις τιμές της ενέργειας — ακόμη και στη διευρυμένη μορφή του ΟΠΕΚ+ με τη Ρωσία.
