Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν βάλει στο στόχαστρο τον τεχνολογικό γίγαντα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού: η Google βρίσκεται αντιμέτωπη με δυνατές κινήσεις ρύθμισης και πιθανούς οικονομικούς κινδύνους, την ώρα που η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την τεχνολογική της αυτονομία. Η κεφαλαιοποίηση της μητρικής Alphabet, στα περίπου 4,4 τρισ. ευρώ, και η δεσπόζουσα θέση στην αγορά καθιστούν κάθε βήμα ιδιαίτερα κρίσιμο.
Πρώτο σήμα για την κλιμάκωση των ενεργειών έστειλε η γερμανική Handelsblatt, αναφέροντας σχέδιο της Κομισιόν για νέο πρόστιμο κατά της Google, ύψους πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με αιτιολόγηση την παραβίαση των κανόνων ενάντια στις μονοπωλιακές πρακτικές και τη νόθευση του ελεύθερου ανταγωνισμού. «Παρά το γεγονός ότι διαπραγματευόμαστε για την εξεύρεση μελλοντικών λύσεων, δεν θα διστάσουμε να προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα, το συντομότερο δυνατό», δήλωσε στη «Handelsblatt» ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, αποφεύγοντας να διαψεύσει το δημοσίευμα.
Η Ευρωβουλή έδειξε πρακτικά τη βούλησή της: σύμφωνα με εσωτερικό μήνυμα που έλαβαν οι χιλιάδες υπάλληλοι, «Η Qwant θα αντικαταστήσει την Google ως πρώτη προτίμηση στους υπολογιστές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου». Το ίδιο μήνυμα, όπως μετέδωσε το Politico, επικαλέστηκε «τη δέσμευση του Κοινοβουλίου για επίτευξη ψηφιακής κυριαρχίας και προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών».
Προηγουμένως, τον Νοέμβριο του 2025, ομάδα 38 μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από διάφορες πολιτικές ομάδες είχε αποστείλει επιστολή προς την πρόεδρο Ρομπέρτα Μέτσολα, ζητώντας τη σταδιακή διακοπή της χρήσης του λογισμικού της Microsoft στις υπηρεσίες του Κοινοβουλίου, με το επιχείρημα ότι η εξάρτηση από τους αμερικανικούς Big Tech καθιστά την ΕΕ στρατηγικά ευάλωτη.
Το «κερασάκι στην τούρτα» ήρθε από την ίδια την Κομισιόν, που παρουσίασε πρόσφατα ένα ευρύτερο σχέδιο για την ενίσχυση της ψηφιακής αυτονομίας και ανθεκτικότητας της Ευρώπης. Οι δηλώσεις της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και των αρμόδιων Επιτρόπων υπογράμμισαν το μήνυμα της «αυτονομίας της Ευρώπης» σε τεχνολογικό επίπεδο.
Στελέχη των Βρυξελλών συγκρίνουν τη σημερινή τεχνολογική εξάρτηση με την ενεργειακή εξάρτηση πριν από την εισβολή στη Ουκρανία, τονίζοντας ότι ο «απογαλακτισμός» από ξένες προμήθειες μπορεί να είναι χρονοβόρος και επώδυνος, αλλά αναγκαίος. Η ανησυχία κλιμακώνεται στο φόντο της προεδρίας Τραμπ και των τακτικών απειλών που διατυπώνει απέναντι στην ΕΕ.
Η στρατηγική της Κομισιόν, σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Politico, δεν επιδιώκει την ανοιχτή σύγκρουση, αλλά τον ανταγωνισμό επί ίσοις όροις: αντί να ληφθούν μέτρα που θα περιορίζουν την κυριαρχία των αμερικανικών ομίλων στην Ευρώπη ή θα τους αναγκάζουν σε αποχώρηση, προκρίνεται η δημιουργία ευρωπαϊκών «πρωταθλητών» στην τεχνολογία, ικανοί να ανταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες θέλουν να αποτρέψουν το ενδεχόμενο ξένοι όμιλοι να έχουν τη δυνατότητα να «κλείσουν τον διακόπτη» στην Ευρώπη, προκαλώντας παγώματα στην οικονομία και πλήττοντας κρίσιμες υποδομές. Για όλους αυτούς τους λόγους, το «πακέτο» της Κομισιόν — που περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες — θα βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης το αμέσως επόμενο διάστημα, παρά τις ενστάσεις ορισμένων κρατών-μελών.
Οι κινήσεις των Ευρωπαίων δεν έχουν μείνει, βέβαια, ασχολίαστες στην Ουάσιγκτον. Σε πρόσφατο ρεπορτάζ του CNBC υπογραμμίζεται ότι «Η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με την Ευρωπαϊκή Ενωση αναφορικά με τα πρόστιμα εις βάρος των Big Tech», ενώ το ίδιο ρεπορτάζ σημειώνει: «Τόσο οι όμιλοι όσο και ο Λευκός Οίκος συμφωνούν ότι τα πρόστιμα αντανακλούν την εχθρότητα που υπάρχει στην ΕΕ απέναντι στην καινοτομία (…) Εντείνουν δε την κριτική τους, κατηγορώντας την Ενωση ότι θέλει να επιβάλει ένα υπερβολικό ρυθμιστικό πλαίσιο στις εταιρείες τεχνολογίας, θέτοντας έτσι σε αμφισβήτηση τη δυνατότητα της Ευρώπης να επωφεληθεί από την άνοδο της ΑΙ».
Είναι σαφές ότι η αναμέτρηση μόλις ξεκίνησε και δεν προβλέπεται εύκολη για την Ευρώπη, καθώς η ισορροπία ανάμεσα σε τεχνολογική αυτονομία και εμπορικές-στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ θα εξελιχθεί σε κρίσιμο πολιτικό θέμα.
- Διαρκής έλεγχος των παρεχόμενων υπηρεσιών αποθήκευσης στο υπολογιστικό νέφος (cloud) από ξένους ομίλους.
- Ενίσχυση της παραγωγής ημιαγωγών στην Ευρώπη και διασφάλιση των αναγκαίων πρώτων υλών (πολύτιμα μέταλλα, σπάνιες γαίες).
- Επέκταση της χρήσης τεχνολογίας και λογισμικού «ανοιχτού κώδικα» και διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας.
- Προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων για τις αναγκαίες επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας.
Είπαν
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος Κομισιόν:
«Δεν μπορούμε να ανεχθούμε να εξαρτόμαστε από άλλους για τις τεχνολογίες που διατηρούν σε λειτουργία τα νοσοκομεία μας, προσφέρουν σταθερότητα στα ενεργειακά μας δίκτυα και ασφάλεια στις υπηρεσίες μας. Η Ευρώπη διαθέτει το ταλέντο, τη βιομηχανική βάση και την Ενιαία Αγορά. Μαζί, οφείλουμε να μετατρέψουμε αυτή την ισχύ σε τεχνολογική κυριαρχία».
Χένα Βίρκουνεν, αντιπρόεδρος Κομισιόν, για θέματα Τεχνολογικής Κυριαρχίας, Ασφάλειας και Δημοκρατίας:
«Ζούμε σε ένα κόσμο στον οποίο γεωπολιτική και τεχνολογία είναι αδιαχώριστα. Εκείνοι που είναι πρωταθλητές στην τεχνολογική καινοτομία θα διαμορφώσουν το μέλλον – και είμαστε αναγκασμένοι να διασφαλίσουμε πως η Ευρώπη θα διαδραματίσει ηγετικό ρόλο σε αυτό. Ηρθε η ώρα η Ευρώπη να αποκτήσει τον έλεγχο των δεδομένων της, των εφοδιαστικών αλυσίδων της και του μέλλοντός της».
