Οργανωτικό πρόβλημα και ταλαιπωρία κυριαρχούν εδώ και περίπου έναν μήνα στα χερσαία σύνορα της χώρας, με τεράστιες ουρές οχημάτων και ώρες αναμονής, κυρίως στους Ευζώνους του Κιλκίς και στους Κήπους του Έβρου. Πηγές από τον χώρο των συνοριακών ελέγχων και του τουρισμού προειδοποιούν ότι οι εικόνες αυτές απειλούν τη θερινή σεζόν, καθώς το νέο ψηφιακό σύστημα βιομετρικής καταγραφής ταξιδιωτών τρίτων χωρών έχει ήδη προκαλέσει συμφόρηση στα τελωνεία.
Από τον Απρίλιο μέχρι και το περασμένο Σαββατοκύριακο, αλλά και σήμερα, σημειώνονται ουρές χιλιομέτρων στον τελωνειακό σταθμό των Ευζώνων, από τον οποίο διέρχονται πολλοί πολίτες τρίτων χωρών (Βόρεια Μακεδονία, Κόσοβο, Σερβία κ.λπ.), καθώς και στους Κήπους, απ’ όπου εισέρχεται μεγάλος αριθμός Τούρκων πολιτών. Οι παράγοντες του τουρισμού εκφράζουν ανησυχία για τη μεγάλη ταλαιπωρία των επισκεπτών· οι εκπρόσωποι των αστυνομικών και συνοριοφυλάκων ζητούν αύξηση προσωπικού και καταγγέλλουν απαρχαιωμένες υποδομές και δίκτυα στα τελωνεία.
Το σύστημα Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System – EES) είναι ο ψηφιακός μηχανισμός που αντικαθιστά τις παραδοσιακές σφραγίδες στα διαβατήρια. Καταγράφει ηλεκτρονικά αφίξεις και αναχωρήσεις πολιτών τρίτων χωρών που εισέρχονται στη ζώνη Σένγκεν για έως 90 ημέρες. Η σταδιακή ενεργοποίηση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025 και, όπως αναφέρεται, από τον Απρίλιο του 2026 εφαρμόζεται πλήρως σε 29 ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο την επιτάχυνση των ελέγχων, την ενίσχυση της ασφάλειας και τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό περιπτώσεων παράτυπης μετανάστευσης.
Με το νέο σύστημα δημιουργείται για κάθε πολίτη τρίτης χώρας ηλεκτρονικός φάκελος που περιλαμβάνει προσωπικά στοιχεία και βιομετρικά δεδομένα (φωτογραφία προσώπου, δακτυλικά αποτυπώματα). Η συλλογή γίνεται κατά τον συνοριακό έλεγχο και τα δεδομένα αποθηκεύονται για διάστημα που μπορεί να κυμαίνεται από τρία έως πέντε έτη.
Ωστόσο, στην πράξη οι έλεγχοι έχουν επιβραδυνθεί. Ο πρόεδρος της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Κιλκίς, κ. Χρήστος Καργιοτούδης, επισημαίνει πως «Το κυριότερο ζήτημα είναι πως αν και γνωρίζαμε για την εφαρμογή του νέου συστήματος, δεν υπήρξε καμία προετοιμασία» και εξηγεί:
«Στο τελωνείο των Ευζώνων αυτή τη στιγμή υπάρχουν 9 γραμμές εισόδου, οι οποίες δεν επαρκούν, και έχουν μόνο 5 γραμμές εξόδου. Ήδη πριν από την νέα λειτουργία, είχαμε ουρές χιλιομέτρων τα καλοκαίρια, και δεν μπορούσαμε χωροταξικά να δεχτούμε αυτόν τον όγκο. Για παράδειγμα, εκεί που χρειαζόμασταν 30-40 δευτερόλεπτα για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος σε ένα άτομο, τώρα χρειαζόμαστε 2-3 λεπτά, και αυτό σε περίπτωση που δεν θα υπάρξει κάποιο άλλο ζήτημα, όπως κάποια δυσλειτουργία στο σύστημα. Επίσης, για ένα λεωφορείο με 40-50 άτομα, χρειαζόμαστε πάνω από 1 ώρα. Από την 1η Ιουνίου που θα δεχόμαστε 100 λεωφορεία την ημέρα τι θα γίνει; Υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις στο σύστημα λόγω απαρχαιωμένου δικτύου και απουσία οπτικών ινών».
Σημαντικό πρόβλημα, όπως καταγγέλλεται, είναι η διαδικασία της βιομετρικής καταγραφής στο πεδίο: οι ταξιδιώτες αναγκάζονται να κατέβουν από τα οχήματά τους για φωτογράφιση και λήψη αποτυπωμάτων. Ο κ. Καργιοτούδης σημειώνει πως «Πρέπει να βγουν φωτογραφίες ακόμη και τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, και να είναι και σωστές, να μην χαμογελάνε και να μην αντανακλά ο ήλιος στον φωτογραφικό φακό. Πλέον έχουμε καταγεγραμμένα συμβάντα από συναδέλφους, που λένε ότι λογομαχούν με Ευρωπαίους και Έλληνες πολίτες αφού δεν υπάρχει υπομονή. Σαν να μην φτάνουν όλα αυτά, παρότι το σύστημα προβλέπει ότι η δημιουργία του ηλεκτρονικού βιομετρικού προφίλ πραγματοποιείται μία μόνο φορά, κατά την πρώτη είσοδο του ταξιδιώτη σε ευρωπαϊκό έδαφος, οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν τη διαδικασία σε κάθε είσοδο και έξοδο των ίδιων προσώπων».
Λόγω της υπερφόρτωσης, προσθέτει ο ίδιος, «όταν “πνίγεται” το σύστημα, μπορεί να υπάρξει 24ωρη αναστολή της βιομετρικής καταγραφής των υπηκόων τρίτων χωρών. Ο έλεγχος θα γίνει κανονικά, απλώς δεν θα έχουμε φωτογραφία και αποτύπωμα. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί κάποια λύση. Η μοναδική λύση θα ήταν το χωροταξικό πλαίσιο, και είμαι σίγουρος πως το καλοκαίρι θα έχουμε τις ίδιες εικόνες».
Αντίστοιχα, στα τελωνεία των Κήπων και των Καστανέων στον Έβρο η κατάσταση είναι κρίσιμη: υπάρχουν μόλις δύο λωρίδες εισόδου στη χώρα και, σύμφωνα με αναφορές, «η αναμονή ξεπερνά τις 12-14 ώρες για να εισέλθει κάποιος στην χώρα μας», με αντίστοιχες καθυστερήσεις και στις επιστροφές, όπως δηλώνει στον Τύπο ο γραμματέας Τύπου και Επικοινωνίας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συνοριακών Φυλάκων, κ. Χρυσοβαλάντης Γιαλαμάς.
Ο ίδιος επισημαίνει επιπλέον το τεχνικό πρόβλημα: «Σε εμάς υπάρχει πολύ σοβαρό ζήτημα στον ηλεκτρονικό και υλικοτεχνικό εξοπλισμό, ο οποίος είναι πραγματικά απαρχαιωμένος, αλλά και στις υποδομές στα τελωνεία, που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τριτοκοσμικές. Αν και τώρα γίνεται κάποια αναβάθμιση, δεν νομίζω πως θα έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες κατά την διάρκεια του καλοκαιριού. Και όλο αυτό το μένος και την γκρίνια, προφανώς την χρεώνονται οι συνάδελφοι που δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν την κατάσταση. Το ίδιο από ότι μαθαίνω συμβαίνει και στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου. Και εκεί, η κατάσταση είναι δύσκολη».
Την ανησυχία για το πλήγμα στον τουρισμό εκφράζει και η Ένωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης. Ο πρόεδρός της, κ. Ανδρέας Μανδρίνος, καταγγέλλει την «τριτοκοσμική κατάσταση που συνεχίζει να επικρατεί στα οδικά σύνορα μας και για την οποία ΟΛΟΙ είναι ενήμεροι αλλά κανένας δεν κάνει τίποτε» και προειδοποιεί πως, αν δεν υπάρξουν άμεσα μέτρα (άνοιγμα κλειστών φυλακίων, αύξηση προσωπικού, ενίσχυση τεχνολογικού εξοπλισμού), «Την επόμενη φορά για αυτό το θέμα, σαν Ε.Ξ.Θ. δε θα μιλήσουμε πλέον για ανικανότητα του κράτους, αλλά θα ανοίξουμε τη συζήτηση για τα συμφέροντα που επωφελούνται από τη διατήρηση αυτής της κατάστασης».
Παράλληλα, η Ένωση Τουριστικών Γραφείων Μακεδονίας – Θράκης, με την πρόεδρο κα Καλλιόπη Ξυνοπούλου, αναφέρει ότι θα στείλει επιστολή προς τις αρμόδιες αρχές και ζητάει προσωρινή αναστολή του μέτρου μέχρι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές και να εξοικειωθούν οι υπάλληλοι: «…δεν υπάρχει άλλη λύση πέρα από το να ανασταλεί το μέτρο για όλους τους πολίτες ξένων χωρών μέχρι την 1η Οκτωβρίου, έως ότου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές και να εξοικειωθούν με το μέτρο οι υπάλληλοι».
Από πλευράς επιχειρηματιών του τουρισμού εκφράζεται η εκτίμηση ότι ενδεχομένως να μην μειωθούν οι ροές φέτος, ωστόσο προειδοποιούν πως μακροπρόθεσμα η εικόνα μπορεί να αλλάξει αν η ταλαιπωρία των τουριστών συνεχιστεί και αυξηθεί η αγανάκτησή τους.
