Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε σήμερα ότι μια συμφωνία με το Ιράν αργεί ακόμη, επισημαίνοντας στους διαπραγματευτές του να μην βιάζονται για να κλείσουν οιαδήποτε συμφωνία. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ο Τραμπ τόνισε: «Αν συνάψω συμφωνία με το Ιράν, θα είναι καλή και σωστή, όχι όπως εκείνη που έκανε ο Ομπάμα, η οποία έδωσε στο Ιράν τεράστια ποσά σε ΜΕΤΡΗΤΑ και έναν σαφή και ανοιχτό δρόμο προς το πυρηνικό όπλο. Η δική μας συμφωνία είναι ακριβώς το αντίθετο, αλλά κανείς δεν την έχει δει, ούτε ξέρει τι είναι. Δεν έχουν καν ολοκληρωθεί ακόμη οι διαπραγματεύσεις. Για αυτό μην ακούτε τους χαμένους, που κριτικάρουν κάτι για το οποίο δεν ξέρουν τίποτα. Σε αντίθεση με τους προκατόχους μου, που θα έπρεπε να είχαν λύσει αυτό το πρόβλημα πριν από πολλά χρόνια, εγώ δεν κάνω κακές συμφωνίες!».
Νωρίτερα ο Τραμπ είχε γράψει ότι ο αποκλεισμός των ΗΠΑ σε ιρανικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ θα «παραμείνει σε πλήρη ισχύ μέχρι να επιτευχθεί, να επικυρωθεί και να υπογραφεί μια συμφωνία». «Και οι δύο πλευρές πρέπει να αφιερώσουν χρόνο και να το κάνουν σωστά», πρόσθεσε.
Πηγές της αμερικανικής κυβέρνησης, μιλώντας στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, είπαν ότι η συμφωνία δεν θα υπογραφεί την Κυριακή (24/5) επειδή «το ιρανικό σύστημα δεν κινείται αρκετά γρήγορα». Ο ίδιος αξιωματούχος παρουσίασε όμως τα περίγραμματα εκείνων που χαρακτήρισε ως τελικές συζητήσεις: το Ιράν έχει συμφωνήσει «κατ’ αρχήν» να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ σε αντάλλαγμα την άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την απόρριψη του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού της Τεχεράνης. Ο αξιωματούχος είπε επίσης ότι οι ΗΠΑ καταλαβαίνουν πως ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, είχε εγκρίνει το γενικό σχέδιο της συμφωνίας.
Δεν υπήρξε άμεση επιβεβαίωση από την Τεχεράνη ούτε διευκρινίσεις για το τι ακριβώς σημαίνει μια «κατ’ αρχήν» συμφωνία. Ο Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε ότι η Ουάσινγκτον οραματίζεται πρώτα το άνοιγμα των Στενών και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ. Αυτό θα «αφαιρούσε την οικονομική πίεση από την παγκόσμια οικονομία και στη συνέχεια θα διαπραγματευόταν τον μηχανισμό, με τον οποίο θα εγκαταλείψουν διάφορα μέρη του πυρηνικού προγράμματος και ναι, φυσικά, θα εξετάζαμε κάποιο χρονικό όριο».
Οι λεπτομέρειες για τα πυρηνικά του Ιράν παραμένουν περίπλοκες και, όπως είπαν οι Αμερικανοί, θα απαιτήσουν περισσότερο χρόνο για να κλειδώσουν. Ο αξιωματούχος απέρριψε ισχυρισμούς ότι το Ιράν αρνείται να αποδεχτεί την απόρριψη του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου, παρατηρώντας: «Είναι ένα ερώτημα σχετικά με το πώς», και προσέθεσε ότι «υπάρχουν ορισμένες πρακτικές σκέψεις».
Ιρανικές πηγές είχαν επίσης δηλώσει στο Reuters ότι σε μελλοντικά στάδια θα μπορούσαν να βρεθούν «εφικτές φόρμουλες» για την επίλυση της διαμάχης γύρω από το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, συμπεριλαμβανομένης της αραίωσης του υλικού υπό την επίβλεψη του πυρηνικού φορέα του ΟΗΕ. Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα και ότι έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για πολιτικούς σκοπούς, παρά το γεγονός ότι η καθαρότητα που έχει επιτύχει υπερβαίνει κατά πολύ αυτήν που απαιτείται για την παραγωγή ενέργειας.
Η εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τις αρχές Απριλίου έχει περιορίσει, αλλά όχι εξαλείψει, τις συγκρούσεις. Οι δύο πλευρές διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα: τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, τον πόλεμο του Ισραήλ στον Λίβανο με την υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ και τις απαιτήσεις της Τεχεράνης για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα πετρελαϊκά έσοδα.
Στρατιωτικοί σύμβουλοι του Χαμενεΐ έχουν επίσης υποστηρίξει ότι η Τεχεράνη έχει το νόμιμο δικαίωμα να διαχειρίζεται το Στενό του Ορμούζ, αν και δεν είναι σαφές εάν αυτό θα σήμαινε ότι θα αποφασίζει μονομερώς ποια πλοία μπορούν να περάσουν. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι 33 πλοία πέρασαν από το Στενό τις τελευταίες 24 ώρες μετά από άδεια της Τεχεράνης — πολύ λιγότερα από τα περίπου 140 σε μια τυπική ημέρα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Μια συμφωνία που θα εδραίωνε την εκεχειρία θα έδινε ανακούφιση στις αγορές, ωστόσο αναλυτές προειδοποιούν ότι δεν θα εξαφάνιζε άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Ο επικεφαλής της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι, ακόμα κι αν ο πόλεμος τελειώσει τώρα, οι πλήρεις ροές μέσω των Στενών δεν αναμένονται πριν από το πρώτο ή το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Η εικόνα παραμένει ρευστή: οι ΗΠΑ θέλουν πρώτα το άνοιγμα των Στενών και την άρση του αποκλεισμού, το Ιράν αναζητά εγγυήσεις για την αποδέσμευση πόρων και την άρση κυρώσεων, και οι τελικές διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά μέτρα αναμένεται να απαιτήσουν ακόμα χρόνο και λεπτούς συμβιβασμούς πριν από οποιαδήποτε οριστική υπογραφή.
