Συναγερμός στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και ανησυχία διεθνώς για τη νέα έξαρση Έμπολα, καθώς επιδημιολόγοι και τοπικές αρχές προειδοποιούν ότι ο ιός ενδέχεται να διασπείρεται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε.
Η κρίση έχει μέχρι στιγμής στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 131 ανθρώπους, ενώ περισσότερα από 513 πιθανά κρούσματα βρίσκονται υπό διερεύνηση από τις υγειονομικές αρχές. Η κατάσταση επιδεινώθηκε αφού καταγράφηκε και ο πρώτος θάνατος στη γειτονική Ουγκάντα, γεγονός που εντείνει τους φόβους για διασυνοριακή εξάπλωση.
Κάτοικοι από τις πληγείσες περιοχές περιγράφουν σκηνές πανικού και απόγνωσης. «Ο Έμπολα μάς βασανίζει», λέει στο BBC κάτοικος της επαρχίας Ιτούρι, στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας, όπου εντοπίζεται το επίκεντρο της επιδημίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι ασθενείς «πεθαίνουν πολύ γρήγορα» και ο φόβος εδραιώνεται σε ολόκληρες κοινότητες.
Πρόσωπα που μίλησαν στην κάμερα περιγράφουν ελλείψεις σε βασικό υγειονομικό υλικό. Ένας άνδρας που συστήθηκε ως «Bigboy» είπε ότι οι άνθρωποι είναι «πραγματικά τρομοκρατημένοι» και προσπαθούν να προστατευτούν με απλά μέτρα, όπως το συχνό πλύσιμο των χεριών, παρά την οξεία έλλειψη σε μάσκες και άλλα υλικά.
Ανάλογη είναι και η εικόνα που μεταφέρει ο Άλφρεντ Γκίζα, ο οποίος επισημαίνει ότι η κοινότητα γνωρίζει τον κίνδυνο αλλά αισθάνεται αβοήθητη: «Δεν θα ήξερα τι να κάνω αν ένας συγγενής ή φίλος μου προσβληθεί από τον ιό».
Η δρ Αν Ανσία του ΠΟΥ δήλωσε στο BBC ότι όσο προχωρούν οι έρευνες τόσο περισσότερο διαπιστώνεται πως ο ιός έχει ήδη διασπαρεί πέρα από τις αρχικές εστίες. Σύμφωνα με την ίδια, η επιδημία έχει επεκταθεί σε άλλες επαρχίες και πέρα από τα σύνορα της χώρας, σε μια περίοδο όπου οι μετακινήσεις πληθυσμών και η γενικευμένη ανασφάλεια δυσχεραίνουν τον περιορισμό της νόσου.
Νέα μοντελοποίηση από το βρετανικό MRC Centre for Global Infectious Disease Analysis κάνει λόγο για «σημαντική υποκαταγραφή» και εκτιμά ότι τα πραγματικά κρούσματα μπορεί να είναι πολύ περισσότερα από τα επίσημα καταγεγραμμένα — δεν αποκλείεται οι μολύνσεις να έχουν ήδη ξεπεράσει τις 1.000.
Οι ειδικοί ανησυχούν επιπλέον επειδή το στέλεχος που έχει εντοπιστεί ανήκει στην παραλλαγή Bundibugyo, για την οποία δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο. Το στέλεχος αυτό έχει στο παρελθόν προκαλέσει μόλις δύο επιδημίες, αλλά με υψηλή θνητότητα.
Η επιδημία έχει ήδη φτάσει στη Νότια Κίβου και καταγράφηκε κρούσμα στη Γκόμα, την μεγαλύτερη πόλη της ανατολικής ΛΔ Κονγκό με περίπου 850.000 κατοίκους. Σε αντίδραση, αρκετές αφρικανικές χώρες λαμβάνουν προληπτικά μέτρα: η Ρουάντα έκλεισε τα σύνορά της με τη ΛΔ Κονγκό και η Ουγκάντα συνέστησε στους πολίτες να αποφεύγουν τις χειραψίες και τις αγκαλιές. Παράλληλα, Αμερικανοί πολίτες που πιθανόν εκτέθηκαν στον ιό απομακρύνονται αεροπορικώς για νοσηλεία και οι αμερικανικές υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά την εξέλιξη.
Ο Ερυθρός Σταυρός προειδοποίησε ότι ο Έμπολα «μπορεί να ξεφύγει πολύ γρήγορα από κάθε έλεγχο όταν τα κρούσματα δεν εντοπίζονται έγκαιρα, οι κοινότητες δεν διαθέτουν επαρκή ενημέρωση και τα συστήματα υγείας καταρρέουν υπό την πίεση». «Βλέπουμε αυτή τη στιγμή όλες αυτές τις συνθήκες να συνυπάρχουν», ανέφερε η οργάνωση.
Ο πρόεδρος της ΛΔ Κονγκό, Φελίξ Τσισεκέντι, κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι αλλά σε εγρήγορση μετά από έκτακτη κυβερνητική σύσκεψη. Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δήλωσε ότι είναι «βαθιά ανήσυχος για την ταχύτητα και την έκταση της επιδημίας», η οποία έχει ήδη χαρακτηριστεί διεθνής υγειονομική έκτακτη ανάγκη.
Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά, όπως αίμα ή εμετό. Τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν με γρίπη — πυρετός, πονοκέφαλος και έντονη κόπωση — αλλά στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν εμετοί, διάρροια, οργανική ανεπάρκεια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εσωτερική και εξωτερική αιμορραγία.
Η μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα στην ιστορία καταγράφηκε μεταξύ 2014 και 2016 στη Δυτική Αφρική, με περισσότερους από 28.600 μολυσμένους και 11.325 νεκρούς. Εκείνη η έξαρση οφειλόταν σε διαφορετικό στέλεχος, για το οποίο πλέον υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο — μια δυνατότητα που για το τρέχον ξέσπασμα δεν υφίσταται.
