Η ανθρωπιστική κρίση στο Αφγανιστάν μετατρέπεται σε ανοιχτή καταστροφή: οικογένειες που δεν έχουν να ταΐσουν τα παιδιά τους αναγκάζονται σε δραματικές επιλογές, τα νοσοκομεία λειτουργούν στα όρια και η διεθνής βοήθεια έχει συρρικνωθεί σε επίπεδα που πολλοί χαρακτηρίζουν επικίνδυνα. Οι περιπτώσεις που έρχονται από την επαρχία στηρίζουν αυτή την ωμή πραγματικότητα — και αποτυπώνουν την έκταση της απόγνωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, τρεις στους τέσσερις κατοίκους αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τις βασικές ανάγκες επιβίωσης, ενώ 4,7 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται ένα βήμα πριν τον λιμό. Η ανεργία έχει εκτοξευθεί, η ανθρωπιστική βοήθεια έχει περιοριστεί δραματικά και το σύστημα υγείας λειτουργεί στα όριά του.
Στην επαρχία Γκορ, μία από τις πλέον πληγείσες περιοχές, εκατοντάδες άνδρες συγκεντρώνονται καθημερινά στις πλατείες αναζητώντας εργασία. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στα σπίτια τους χωρίς μεροκάματο και χωρίς φαγητό για τις οικογένειές τους. Ο 45χρονος Τζούμα Χαν δήλωσε στο BBC πως εργάστηκε μόλις τρεις ημέρες μέσα σε έξι εβδομάδες, κερδίζοντας ελάχιστα χρήματα. «Τα παιδιά μου κοιμήθηκαν πεινασμένα τρεις συνεχόμενες νύχτες. Αναγκάστηκα να ζητήσω χρήματα από γείτονα για να αγοράσω αλεύρι», περιγράφει.
Άλλοι κάτοικοι μιλούν για απόγνωση και σκέψεις αυτοκτονίας. Ο Ραμπανί, πατέρας οικογένειας, εξομολογείται ότι όταν έμαθε πως τα παιδιά του δεν είχαν φάει για δύο ημέρες, σκέφτηκε να βάλει τέλος στη ζωή του. «Μετά σκέφτηκα πως αυτό δεν θα βοηθούσε την οικογένειά μου», λέει.
Απελπισία και αδιανόητες αποφάσεις
Η οικονομική ασφυξία ωθεί πολλές οικογένειες σε επιλογές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητες: πώληση ανήλικων κοριτσιών για γάμο ή για οικιακή εργασία, προκειμένου να εξασφαλιστεί τρόφιμο ή ιατρική φροντίδα για τα υπόλοιπα μέλη. Ο Αμπντούλ Ρασίντ Αζίμι, πατέρας επτάχρονων διδύμων, δηλώνει με λυγμούς ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να πουλήσει τις κόρες του για να επιβιώσουν τα υπόλοιπα παιδιά του. «Μου ραγίζει την καρδιά, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να ταΐσω την οικογένειά μου», λέει κρατώντας στην αγκαλιά του τα παιδιά του.
Ανάλογη είναι και η ιστορία του Σαΐντ Άχμαντ, ο οποίος αποκάλυψε πως «πούλησε» την πεντάχρονη κόρη του σε συγγενή προκειμένου να συγκεντρώσει χρήματα για επείγουσα χειρουργική επέμβαση. «Αν δεν το έκανα, το παιδί μου θα πέθαινε», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Νοσοκομεία χωρίς φάρμακα – Μωρά που πεθαίνουν από υποσιτισμό
Η κρίση αποτυπώνεται και στα δημόσια νοσοκομεία. Στη μονάδα νεογνών του επαρχιακού νοσοκομείου στο Τσαγκτσαράν, όλα τα κρεβάτια είναι κατειλημμένα, ενώ σε ορισμένα νοσηλεύονται δύο βρέφη μαζί. Οι γιατροί περιγράφουν τραγικές συνθήκες, με πρόωρα και λιποβαρή νεογνά να παλεύουν για τη ζωή τους χωρίς επαρκή εξοπλισμό και φάρμακα.
Μία οικογένεια έχασε το ένα από τα δίδυμα βρέφη της λίγες ώρες μετά τη γέννησή του. Η γιαγιά εξηγεί πως η μητέρα τους, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, επιβίωνε μόνο με ψωμί και τσάι. Η νοσοκόμα Φατίμα Χουσεϊνί αναφέρει ότι υπάρχουν ημέρες όπου πεθαίνουν έως και τρία μωρά. «Στην αρχή ήταν πολύ δύσκολο να βλέπω παιδιά να πεθαίνουν. Τώρα έχει γίνει σχεδόν φυσιολογικό», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Επίσης, οι γιατροί καταγγέλλουν πως το δημόσιο νοσοκομείο δεν διαθέτει επαρκή φάρμακα, με τις οικογένειες να καλούνται να τα αγοράσουν από ιδιωτικά φαρμακεία. Συχνά, φάρμακα που περισσεύουν από πιο εύπορους ασθενείς χρησιμοποιούνται για φτωχότερα παιδιά.
Κατακόρυφη πτώση της διεθνούς βοήθειας
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, εκατομμύρια Αφγανοί λάμβαναν βασική επισιτιστική βοήθεια, όπως αλεύρι, λάδι και παιδικά συμπληρώματα διατροφής. Ωστόσο, οι διεθνείς χρηματοδοτήσεις έχουν μειωθεί δραματικά. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η βοήθεια που έχει φτάσει φέτος στο Αφγανιστάν είναι μειωμένη κατά 70% σε σχέση με το 2025.
Οι ΗΠΑ, που αποτελούσαν τον μεγαλύτερο δωρητή, περιέκοψαν σχεδόν ολοκληρωτικά τη χρηματοδότηση, ενώ μειώσεις καταγράφονται και από άλλες δυτικές χώρες. Οι Ταλιμπάν αποδίδουν την κρίση στην κατάρρευση της οικονομίας μετά την αποχώρηση των ξένων δυνάμεων το 2021. Ωστόσο, διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι οι περιορισμοί που έχουν επιβληθεί στις γυναίκες και στα κορίτσια συνέβαλαν σημαντικά στην απομάκρυνση των δωρητών.
Παρά τις εξαγγελίες της κυβέρνησης για μελλοντικά έργα υποδομών και ανάπτυξης, οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας προειδοποιούν ότι εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν άμεσα από πείνα και έλλειψη ιατρικής φροντίδας.
