Εκτεθειμένες απέναντι στους πελάτες τους βρέθηκαν οι ελληνικές τράπεζες, όταν μόλις τη Δευτέρα 12/5 ενημερώθηκαν ότι τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) που τους είχαν αναλογήσει για τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών επενδύσεων εξαντλήθηκαν. Η «ειδηση» αυτή σημάδεψε μια εξέλιξη που ξεκίνησε από τις αρχές του έτους και αφήνει σήμερα εκατοντάδες ώριμα επενδυτικά έργα «στον αέρα», παρά το γεγονός ότι είχαν λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις για χρηματοδότηση από πόρους του ΤΑΑ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, πρόκειται για ποσό της τάξης των 2,5 – 3 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί περίπου στο 15% του δανειακού σκέλους του ΤΑΑ για την Ελλάδα. Τα χρήματα αυτά προκύπτουν από τη διαφορά μεταξύ των 4 – 4,5 δισ. ευρώ που οι τράπεζες εκτιμούσαν ως «pipeline» στις αρχές του έτους και των περίπου 1,6 δισ. ευρώ που τελικά θα λάβουν μέχρι τη λήξη του προγράμματος.
Η αλληλουχία των γεγονότων δείχνει ότι το πρόβλημα ξεκίνησε στα τέλη του 2025, όταν το αρμόδιο υπουργείο ζήτησε από τις τράπεζες αναλυτικό «pipeline» για τα δάνεια του ΤΑΑ. Κάθε μία από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες είχε τότε κατά μέσο όρο περίπου 1 δισ. ευρώ δανείων που περίμενε να χορηγήσει έως τη λήξη του προγράμματος, ενώ μικρότερα ποσά διαχειρίζονταν και τράπεζες όπως η CrediaBank και η Optima bank.
Σε πρώτο επίπεδο φαίνεται ότι υπήρξε παρανόηση: οι τράπεζες στο «pipeline» είχαν εντάξει μόνον δάνεια που δεν είχαν ακόμη συμβασιοποιηθεί, ενώ το υπουργείο φέρεται να συνυπέλογισε και συμβασιοποιημένα δάνεια που δεν είχαν ακόμη εκταμιευθεί. Η ανησυχία εντάθηκε όταν άλλαξε το καταληκτικό χρονοδιάγραμμα για τη συμβασιοποίηση των επιχειρηματικών δανείων του ΤΑΑ — από προγενέστερη διορία έως τις 31 Αυγούστου σε νέα ημερομηνία την 29η Μαΐου — παρότι, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, οι όροι της χρηματοδότησης είχαν συμφωνηθεί σχεδόν για το σύνολο των δανείων ως τα μέσα Απριλίου, δίνοντας θεωρητικά αρκετό χρόνο για συμβασιοποίηση.
Την Παρασκευή 8 Μαΐου οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες δέχθηκαν από 300 εκατ. ευρώ η καθεμία, ενώ το υπουργείο ανακοίνωσε – για πρώτη φορά – ότι αυτή ήταν η τελευταία δόση. Παράλληλα, παρέμενε στα ταμεία του υπουργείου ποσό περίπου 400 εκατ. ευρώ που θα διανεμόταν με λογική «first come, first served», δηλαδή σε επιχειρήσεις που θα προχωρούσαν πρώτες στη συμβασιοποίηση δανείων.
Απόρροια των εξελίξεων είναι ότι επιχειρήσεις που έχουν αιτηθεί δάνειο με τους ευνοϊκούς όρους του ΤΑΑ κινδυνεύουν να μείνουν εκτός του προγράμματος και να αναγκαστούν να αναζητήσουν «κανονική» τραπεζική χρηματοδότηση — με σημαντικά υψηλότερο κόστος: περίπου διπλάσια επιτόκια (περίπου 4% αντί για 2%). Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μια τέτοια μετάβαση ενδέχεται να καθιστά τη δανειοδότηση ασύμφορη, αυξάνοντας το ρίσκο υλοποίησης των επενδύσεων.
Ως λύση, οι τράπεζες προτείνουν τη χρηματοδότηση των έργων που βρίσκονται στην «ουρά» του ΤΑΑ με τους αρχικούς πόρους, όπου κι αν αυτοί βρίσκονται, ώστε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) να καλύψει στη συνέχεια το μέρος που αντιστοιχεί στο ΤΑΑ με ανάλογους όρους. Το υπουργείο, σύμφωνα με πληροφορίες, φέρεται να έχει δεσμεύσει τα σχετικά κονδύλια για να δοθούν στην ΕΑΤ, η οποία προετοιμάζει τον φάκελό της για το Pillar Assessment της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η άδεια διαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων από την ΕΑΤ αναμένεται να εκδοθεί, αν όλα κυλήσουν κατ’ ευχήν, μέσα στο καλοκαίρι.
Από πλευράς ΕΑΤ σημειώνουν ωστόσο ότι, μέχρι στιγμής, τα μόνα χρήματα του ΤΑΑ που υπάρχουν στα ταμεία της αφορούν τα προγράμματα που έχει αναλάβει ήδη στη διαχείρισή της, όπως τα Σπίτι Μου ΙΙ και ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου την Τρίτη 19 Μαΐου για την πορεία της αξιοποίησης των πόρων του ΤΑΑ.
