Η κυβέρνηση βάζει στο «παιχνίδι» της αγοράς κατοικίας ένα πακέτο ανακαινίσεων, επιδοτήσεων και φοροελαφρύνσεων, με στόχο να βγουν στην αγορά χιλιάδες κλειστές κατοικίες και να αναβαθμιστεί το κτιριακό απόθεμα. Κορωνίδα των πρωτοβουλιών είναι το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», που αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Ιούνιο και να προσελκύσει 15.000–20.000 ιδιοκτήτες κλειστών ακινήτων, ενώ συμπληρώνεται από το νέο «Εξοικονομώ» 2026 και ειδικά φορολογικά κίνητρα για όποιον αναβαθμίσει ή μισθώσει κατοικία έως το τέλος του έτους.
Το «Ανακαινίζω» μπαίνει σε εφαρμογή με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 500 εκατ. ευρώ και πόρους από το ΕΣΠΑ 2021–2027. Στόχος του προγράμματος είναι να μετατρέψει σε διαθέσιμα στην αγορά χιλιάδες ακίνητα που σήμερα παραμένουν κλειστά, καλύπτοντας τόσο εργασίες λειτουργικής ανακαίνισης όσο και ενεργειακές παρεμβάσεις.
Το πρόγραμμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών, αλλά και σε ακίνητα που ιδιοκατοικούνται. Στο κομμάτι της ανακαίνισης προβλέπονται παρεμβάσεις για βασικές ανάγκες λειτουργικότητας — αντικατάσταση υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, επισκευές φθορών, ενίσχυση δομικών στοιχείων, αλλαγή δαπέδων, καθώς και πλήρης ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου — ώστε να καλυφθούν τα κόστη που σήμερα αποθαρρύνουν πολλούς ιδιοκτήτες.
Παράλληλα, το ενεργειακό σκέλος περιλαμβάνει αντικατάσταση κουφωμάτων με θερμομονωτικά, εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων, χρήση αντλιών θερμότητας ή άλλων συστημάτων ΑΠΕ και στοχευμένες θερμομονώσεις. Προϋπόθεση ενεργοποίησης του πακέτου είναι η υλοποίηση τουλάχιστον τριών παρεμβάσεων, εκ των οποίων δύο βασικές, ώστε να επιτευχθεί ουσιαστική ενεργειακή βελτίωση.
Η επιδότηση του «Ανακαινίζω» μπορεί να φτάσει έως και το 80% του κόστους, με επιπλέον προσαυξήσεις για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και για ακίνητα σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές — ακόμη και έως 90%–95%. Το ανώτατο ύψος ενίσχυσης υπολογίζεται στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με συνολικό όριο τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Οι ωφελούμενοι θα πρέπει είτε να εκμισθώσουν την κατοικία για τρία χρόνια είτε να τη χρησιμοποιήσουν ως κύρια κατοικία για το ίδιο διάστημα.
Τα κριτήρια συμμετοχής στο πρόγραμμα ορίζονται ως εξής:
- Εισοδηματικά: 25.000 ευρώ για άγαμο, 35.000 ευρώ για έγγαμο, συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί.
- Ακίνητη περιουσία: συνολική αξία έως 300.000 ευρώ.
- Ποσοστό ιδιοκτησίας: τουλάχιστον 50% επικαρπίας ή πλήρης κυριότητα.
- Προϋποθέσεις ακινήτου: επιφάνεια έως 120 τ.μ., να βρίσκεται σε οικιστική περιοχή, να δηλώνεται κλειστό τουλάχιστον τρία χρόνια και, για το νέο πρόγραμμα του 2026, η οικοδομική άδεια να έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990.
Συμπληρωματικά, το νέο «Εξοικονομώ» 2026 εισέρχεται με προϋπολογισμό 1,58 δισ. ευρώ και αναμένεται να καλύψει περίπου 62.000 νοικοκυριά. Σε σχέση με παλαιότερες δράσεις προβλέπει υψηλότερα ποσοστά επιδότησης, μεγαλύτερη ευελιξία στην αποπληρωμή και ενεργότερη συμμετοχή των ενεργειακών παρόχων.
Οι επιδοτήσεις στο «Εξοικονομώ» μπορούν να φτάσουν έως και το 80% του συνολικού κόστους, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Ως παράδειγμα, για παρεμβάσεις αξίας 24.800 ευρώ η επιδότηση ανέρχεται στα 19.800 ευρώ και το νοικοκυριό καταβάλλει μόνο 5.000 ευρώ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, που μπορούν να λάβουν υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης.
Στο πλαίσιο του «Εξοικονομώ» επιδοτούνται εργασίες όπως θερμομόνωση και θερμοπρόσοψη, αντικατάσταση κουφωμάτων, εγκατάσταση συστημάτων σκίασης, αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ως πρόσθετο κίνητρο, ιδιοκτήτες που θα ενοικιάσουν κλειστές κατοικίες ή θα μετατρέψουν βραχυχρόνιες μισθώσεις σε μακροχρόνιες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 έχουν πλήρη απαλλαγή από το φόρο για τα εισοδήματα από αυτές τις κατοικίες για τρία χρόνια. Η απαλλαγή αφορά κατοικίες που ήταν κενές τουλάχιστον τρία χρόνια ή χρησιμοποιούνταν για βραχυχρόνιες μισθώσεις, επιφάνειας έως 120 τ.μ. (το όριο αυξάνεται κατά 20 τ.μ. για κάθε επιπλέον τέκνο πάνω από δύο σε περίπτωση ενοικιαστή).
Για να ισχύσει η απαλλαγή, οι κενές κατοικίες πρέπει να είχαν δηλωθεί ως κενό ακίνητο στο έντυπο Ε2, να μην εμφανίζονται ως μισθωμένες ή ιδιοχρησιμοποιούμενες στα έντυπα Ε1 και Ε2 κατά τα τρία προηγούμενα οικονομικά έτη, και να μην έχει υποβληθεί άλλη δήλωση μίσθωσης στην ΑΑΔΕ κατά το έτος της μίσθωσης μέχρι την έναρξή της. Όσες κατοικίες προέρχονται από βραχυχρόνια μίσθωση πρέπει να είχαν διατεθεί νόμιμα γι’ αυτό το σκοπό και οι μισθώσεις να έχουν δηλωθεί στην αρμόδια φορολογική διοίκηση.
Η διάρκεια της μίσθωσης πρέπει να είναι τριετής. Αν ο ενοικιαστής αποχωρήσει, η απαλλαγή διατηρείται έως τη συμπλήρωση της τριετίας εφόσον ο ιδιοκτήτης, εντός τριμήνου, συνάψει μία νέα τριετή σύμβαση κύριας κατοικίας. Για μισθώσεις σε δημόσιους υπαλλήλους επιτρέπονται απεριόριστες μισθώσεις τουλάχιστον εξάμηνης διάρκειας.
Παράλληλα, ιδιοκτήτες που μέσα στο 2026 πραγματοποιήσουν δαπάνες για ενεργειακή, λειτουργική ή αισθητική αναβάθμιση κατοικιών ή επαγγελματικών χώρων θα έχουν φορο-έκπτωση έως 16.000 ευρώ σε βάθος πενταετίας (έκπτωση έως 3.200 ευρώ το χρόνο), εφόσον οι δαπάνες εξοφληθούν με ηλεκτρονικά μέσα και τα παραστατικά διαβιβαστούν στην ΑΑΔΕ. Το όριο δαπανών για να ληφθούν υπόψη τα υλικά δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1/3 της δαπάνης εκτέλεσης εργασιών, και τα κτίρια δεν πρέπει να έχουν ενταχθεί ή να ενταχθούν σε άλλο πρόγραμμα επιχορήγησης για την ίδια δράση.
Με τα νέα εργαλεία—επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές και φορο-εκπτώσεις—η κυβέρνηση επιδιώκει μέσα σε μικρό διάστημα να αυξήσει την προσφορά κατοικιών και να μειώσει τα ενεργειακά κόστη, δίνοντας κίνητρα τόσο σε ιδιοκτήτες όσο και σε νοικοκυριά να επενδύσουν στην αναβάθμιση και τη μακροχρόνια μίσθωση κατοικιών.
