Η μεγάλη στροφή στη γερμανική εργατική πολιτική —από το μοντέλο της σταθερής οκτάωρης απασχόλησης σε ένα πλαίσιο αυξημένης ευελιξίας— πυροδοτείται αυτή την περίοδο από την παρακολούθηση των ελληνικών μεταρρυθμίσεων. Όχι πλέον ως παράδειγμα προς αποφυγή αλλά ως υπόδειγμα προς μίμηση, η Ελλάδα εμφανίζεται πια στο Βερολίνο ως «εργασιακός επιταχυντής» που εμπνέει τον σχεδιασμό νέων κανόνων.
Το νομοσχέδιο που ετοιμάζει η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς για το καλοκαίρι του 2026 δεν είναι απλώς μια εσωτερική γερμανική μεταρρύθμιση. Πρόκειται για την αναγνώριση μιας στροφής: το παραδοσιακό ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο δέχεται πιέσεις μπροστά στην ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία και προσαρμοστικότητα της εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, το Βερολίνο «χαρτογραφεί» την Ελλάδα όχι ως οικονομία υπό επιτήρηση, αλλά ως παράδειγμα όπου το 13ωρο και η εξαήμερη απασχόληση έπαψαν να θεωρούνται ταμπού και εισέρχονται στο πεδίο της νομοθεσίας — με επιπτώσεις που εξετάζονται τώρα σε γερμανικό επίπεδο.
Όπως επισημαίνει με ιδιαίτερη έμφαση στα «Νέα» ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος, η ιστορική ειρωνεία είναι πλήρης…. η χώρα που κάποτε κατηγορήθηκε για «χαμηλή παραγωγικότητα», σήμερα προβάλλεται ως το μοναδικό παράδειγμα εργασιακής αντοχής που η Γερμανία καλείται να αντιγράψει.
«Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσμα των αναφορών της γερμανικής κυβέρνησης στην ελληνική αγορά εργασίας, ως παράδειγμα αυξημένης ευελιξίας. Οι μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, ενδεικτικά μέσω των νόμων 5053/2023 και 5239/2025, εισήγαγαν πιο ελαστικό σύστημα πραγματοποίησης υπερωριών, αλλά και διευθέτησης του χρόνου εργασίας.»
«Στο ελληνικό δίκαιο προβλέπεται πλέον δυνατότητα απασχόλησης έως και 13 ώρες ημερησίως, ακόμη και σε έναν εργοδότη, υπό την προϋπόθεση τήρησης των κανόνων περί μέγιστου χρόνου εβδομαδιαίας απασχόλησης, αλλά ελάχιστης εβδομαδιαίας και ημερήσιας ανάπαυσης. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα τετραήμερης εβδομαδιαίας εργασίας με δεκάωρη ημερήσια απασχόληση, χωρίς μείωση αποδοχών, στο πλαίσιο της διευθέτησης του χρόνου εργασίας, καθώς και η κατ’ εξαίρεση εξαήμερη απασχόληση, ακόμη και σε επιχειρήσεις που εφαρμόζουν πενθήμερο σύστημα, με αντίστοιχη προσαύξηση της αμοιβής.»
«Η σύγκριση μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή ρητορική αντιμετώπιζε την ελληνική αγορά εργασίας ως παράδειγμα χαμηλής παραγωγικότητας και θεσμικής αδυναμίας. Σήμερα, ωστόσο, η ίδια η Ελλάδα προβάλλεται από τη γερμανική ηγεσία ως παράδειγμα αυξημένης εργασιακής ευελιξίας και μεγαλύτερης αντοχής των εργαζομένων.»
Ο κ. Καρούζος επισημαίνει επίσης ότι ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη πιλοτικό πρόγραμμα στον τουριστικό τομέα, στο πλαίσιο του οποίου επιχειρείται η απαλλαγή των επιχειρήσεων από το αυστηρό όριο των 8 ωρών ημερησίως, με στόχο την αξιολόγηση της επίδρασης στην παραγωγικότητα και στις συνθήκες εργασίας κατά τις περιόδους υψηλής ζήτησης.
Οι αντιδράσεις
Η πρόθεση αλλαγής του ωραρίου στη Γερμανία προκάλεσε έντονη άρνηση από συνδικάτα και εργατικές οργανώσεις. Το γερμανικό σύστημα προβλέπει σήμερα κανονικά οκτάωρη εργασία, με δυνατότητα επέκτασης έως τις δέκα ώρες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και η ριζική μετατόπιση προς εβδομαδιαίο έλεγχο των ωρών εγείρει σοβαρά ερωτήματα.
Τα γερμανικά συνδικάτα DGB και Verdi, καθώς και η οργάνωση νεολαίας του SPD (Juso), εκφράζουν έντονη αντίθεση. Ο Philipp Türmer, επικεφαλής του Juso, χαρακτήρισε την κατάργηση του οκταώρου ως «θράσος», προειδοποιώντας ότι οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν με σωματική εξάντληση ήδη από την ηλικία των 50 ετών.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι η μεταφορά του ελέγχου των ωρών εργασίας σε εβδομαδιαία βάση μπορεί να οδηγήσει σε συνεχόμενες βάρδιες διάρκειας 12 ή 13 ωρών. Ο κίνδυνος ατυχημάτων διπλασιάζεται μετά τη 12η ώρα εργασίας· στον δημόσιο διάλογο έχει ήδη κυκλοφορήσει ο όρος «εβδομάδα 72 ωρών», αν και η ευρωπαϊκή νομοθεσία εξακολουθεί να απαιτεί μέσο όρο 48 ωρών εργασίας ανά τετράμηνο.
Η Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB) εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τα κυβερνητικά σχέδια. Εκπρόσωπός της, μιλώντας στην εφημερίδα Münchner Merkur, υπενθύμισε τη θέση της επικεφαλής του συνδικάτου Yasmin Fahimi: «Από την άποψη της επαγγελματικής υγείας, ο ισχύων νόμος περί ωρών εργασίας προστατεύει τους εργαζόμενους. Οι υπερβολικές ώρες και η έλλειψη σταθερότητας οδηγούν σε ασθένειες που επιβαρύνουν την οικονομία και το σύστημα υγείας. Η άμβλυνση του νόμου θα ήταν αντιπαραγωγική και εις βάρος των εργαζομένων».
Υπολογισμοί του Ιδρύματος Hans Böckler δείχνουν ότι μια εξαήμερη εβδομάδα εργασίας θα μπορούσε θεωρητικά να φτάσει τις 73,5 ώρες. Η DGB και το Verdi προειδοποιούν ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα μπορούσε να επιτρέψει εργάσιμες ημέρες έως και 13 ωρών, παρά τις οροφές που θέτουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες.
Μελέτες καταδεικνύουν ότι η αύξηση του ωραρίου συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία: μετά από δώδεκα ώρες εργασίας ο κίνδυνος ατυχημάτων διπλασιάζεται, ενώ η παρατεταμένη υπερεργασία συνδέεται με επαγγελματική εξουθένωση, διαταραχές ύπνου, καρδιαγγειακά προβλήματα και ψυχικές ασθένειες. Το Ίδρυμα Hans Böckler επισημαίνει ότι τέτοια φαινόμενα επιβαρύνουν τόσο το σύστημα υγείας όσο και τους εργοδότες, ενώ στοιχεία της DAK για το 2023 αναφέρουν μέση διάρκεια αναρρωτικής άδειας 33 ημέρες.
Η στροφή της Γερμανίας προς το «ελληνικό μοντέλο» υπογραμμίζει μια βαθιά αλλαγή στην ευρωπαϊκή εργασιακή κουλτούρα. Η κυβέρνηση Μερτς υπόσχεται φορολογικά κίνητρα και αφορολόγητες υπερωρίες για να μετριάσει τις αντιδράσεις, αλλά η ουσία παραμένει: η αποσύνδεση της εργασίας από το παραδοσιακό 24ωρο και η μετατροπή του χρόνου του εργαζόμενου σε μια μεταβλητή που ρυθμίζεται κυρίως από τις ανάγκες της παραγωγής.
Η περίπτωση της Ελλάδας, όπως την παρουσίασε ο κ. Καρούζος, παραμένει το «ζωντανό πείραμα» που η Γερμανία σκοπεύει να δοκιμάσει σε μεγαλύτερη κλίμακα — με ανοικτό το ερώτημα για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες στην υγεία, την παραγωγικότητα και το κοινωνικό κόστος.
