Οι ΗΠΑ επιταχύνουν κινήσεις για να διασφαλίσουν τη θέση του αμερικανικού δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, καθώς αυξάνεται η πίεση από προσπάθειες της Κίνας να ενισχύσει την επιρροή του γουάν στις διεθνείς συναλλαγές.
Κάτω από την επιφάνεια, αναπτύσσεται ένας όλο και πιο έντονος νομισματικός ανταγωνισμός μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου. Οι ανησυχίες για το υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την επιθετική χρήση κυρώσεων που απομονώνουν αντιπάλους από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, έχουν θορυβήσει αγορές και κράτη, οδηγώντας σε μεγαλύτερη ζήτηση για χρυσό και αυξημένες δοκιμές συναλλαγών σε πετρέλαιο με χρήση κρυπτονομισμάτων ή του γουάν.
Στο επίκεντρο της αμερικανικής απάντησης βρίσκονται οι συζητήσεις για την παροχή των αποκαλούμενων γραμμών «ανταλλαγής» νομισμάτων (swaps). Οι γραμμές αυτές, που ενδέχεται να ενεργοποιηθούν είτε μέσω του Υπουργείου Οικονομικών είτε της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, θα διασφαλίσουν ότι οι σύμμαχοι διαθέτουν επαρκή αποθέματα δολαρίων και έτσι θα μειώσουν την ανάγκη τους να στραφούν στο γουάν ή σε άλλα νομίσματα για αγορές, κυρίως πετρελαίου, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Τάαιμς της Νέας Υόρκης.
Με το σύστημα των swaps, οι Ηνωμένες Πολιτείες αγοράζουν το νόμισμα μιας άλλης χώρας και παρέχουν σε αυτή περισσότερα δολάρια, τα οποία η τελευταία μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει για διεθνείς συναλλαγές — μια κίνηση που ενισχύει την κυριαρχία του δολαρίου στις διεθνείς χρηματαγορές.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, που αναμένεται να ταξιδέψει στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα πριν συνοδεύσει τον Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα αυτή την εβδομάδα, ηγείται των διαπραγματεύσεων για αυτές τις ανταλλαγές νομισμάτων. Σε ακρόαση στη Γερουσία τον περασμένο μήνα, ο Μπέσεντ αποκάλυψε ότι συζήτησε ανταλλαγή νομισμάτων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έναν σημαντικό πετρελαϊκό σύμμαχο που υφίσταται οικονομικές πιέσεις από τον πόλεμο στο Ιράν, προσθέτοντας ότι η πρωτοβουλία στοχεύει στη «διατήρηση της τάξης» στις αγορές χρηματοδότησης σε δολάρια και στην αποτροπή άτακτων πωλήσεων αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων.
Το δολάριο ΗΠΑ παραμένει μακράν το κυρίαρχο νόμισμα στο διεθνές εμπόριο, με συμμετοχή στο 89% των συναλλαγών συναλλάγματος το 2025, ενώ το ευρώ βρίσκεται δεύτερο με 29%, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS). Επειδή σε κάθε συναλλαγή συναλλάγματος συμμετέχουν δύο νομίσματα, τα ποσοστά αθροίζονται σε πάνω από 100%, σημειώνει η FED του St. Louis.
Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να υπενθυμίσουμε τι σημαίνει «ισχυρό αποθεματικό νόμισμα»: πρόκειται για νόμισμα που κρατείται ευρέως στα διεθνή συναλλαγματικά αποθέματα — ρευστά και «ασφαλή» περιουσιακά στοιχεία που διατηρούν κράτη και κεντρικές τράπεζες για να διαχειρίζονται ισοτιμίες και να ασφαλίζονται απέναντι σε οικονομικούς κινδύνους, όπως πόλεμοι ή φυσικές καταστροφές.
Τα ρευστά στοιχεία είναι αυτά που μπορούν να πωληθούν γρήγορα, ενώ τα ασφαλή είναι εκείνα των οποίων η αξία είναι απίθανο να μειωθεί σημαντικά λόγω αθέτησης του εκδότη, πληθωρισμού ή επιβολής ελέγχων κεφαλαίου που περιορίζουν νομικά τις διεθνείς ροές κεφαλαίων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πέντε μεγαλύτεροι κάτοχοι συναλλαγματικών αποθεμάτων το 2024 ήταν η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ελβετία, η Ινδία και η Ρωσία. Το 2024, η Κίνα κατείχε το 26% όλων των συναλλαγματικών αποθεμάτων παγκοσμίως, με την Ιαπωνία να ακολουθεί στο 9%, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
