Να χαρτογραφήσει «οάσεις δροσιάς» στο κέντρο της Αθήνας επιχειρεί το #CoolRoutes, η ιδέα που αναδείχθηκε νικήτρια στο αφηγηματικό hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Project Heatwave. Η πρωτοβουλία θέλει να αξιοποιήσει εργαλεία όπως το Google Maps και τα social media, ώστε οι πολίτες να εντοπίζουν και να μοιράζονται δροσερά σημεία της πόλης ως «καρφιτσωμένες» τοποθεσίες, διευκολύνοντας έτσι τις μετακινήσεις σε περιόδους καύσωνα.
Η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο και απευθύνεται σε όσους εργάζονται ή κινούνται καθημερινά στο κέντρο της Αθήνας. Στόχος είναι η δημιουργία μιας ψηφιακής κοινότητας που θα ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια ακραίων θερμικών φαινομένων, προσφέροντας πρακτικές λύσεις για ασφαλέστερες και πιο άνετες μετακινήσεις.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ειδική σε θέματα επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes, Μάρθα Γατσίνου, ο αρχικός στόχος ήταν να «χακαριστεί» το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες. «Εμείς ουσιαστικά είχαμε αναλάβει την πρόκληση να δημιουργηθεί μία επικοινωνιακή καμπάνια που θα μετατοπίσει τη συζήτηση από το “νιώθω αβοήθητος” στο “δρούμε συλλογικά και αλληλοβοηθούμε”», τονίζει, προσθέτοντας ότι η ομάδα αποτελείται από πέντε άτομα με εμπειρία στην επικοινωνία, το marketing, τον εθελοντισμό και την κλιματική συνηγορία.
Στην πράξη, κάθε χρήστης θα μπορεί να χαράσσει διαδρομές λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η σκιά, η ύπαρξη βρυσών ή πράσινων σημείων. Ο πρώτος τεχνικός στόχος είναι η δημιουργία ενός χάρτη με «δροσερά pins», τα οποία θα ενημερώνονται συνεχώς και θα συνοδεύονται από live αναφορές για προβλήματα, όπως μη λειτουργούσες βρύσες. Παράλληλα, θα παρέχονται χρηστικές πληροφορίες για τη συμπεριφορά των πολιτών σε συνθήκες καύσωνα.
«Στοχεύουμε στους ανθρώπους που είναι υποχρεωμένοι να κυκλοφορούν στο κέντρο τις ημέρες του καύσωνα – εργαζόμενους, φροντιστές, πωλητές, ανθρώπους του τουρισμού. Μέσα από τα social media και τα cool pins στο Google Maps θα μπορούν να βρίσκουν “σημεία δροσιάς” κοντά τους», αναφέρει η κα Γατσίνου, εξηγώντας ότι τέτοια σημεία μπορεί να είναι στοές, μικρά πάρκα ή δρόμοι με πράσινο.
(ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/ EUROKINISSI)
Η ίδια επισημαίνει την κρίσιμη σημασία της συμμετοχής των πολιτών: η πρωτοβουλία βασίζεται στη συλλογική ενημέρωση και στην επιβεβαίωση της χρησιμότητας κάθε σημείου. «Το να μοιράζεσαι εμπειρίες και πληροφορίες είναι ενδυναμωτικό. Μπορεί να μη λύνει το πρόβλημα του καύσωνα, αλλά προσφέρει μια ανάσα και ψυχολογική στήριξη», υπογραμμίζει.
Το Heatwave Project και η αλλαγή του αφηγήματος για τους καύσωνες
Το Heatwave Project ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2025 με στόχο να αλλάξει τον τρόπο που οι πολίτες αντιλαμβάνονται και αντιμετωπίζουν τους καύσωνες, όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ιάσονας Κάντας, Heatwave Project Communication Lead, και η Αλεξάνδρα Γκαράνη, Heatwave Project Engagement Lead.
«Θέλουμε να μιλάμε διαφορετικά για τους καύσωνες, ώστε οι πολίτες να αισθανθούν ότι μπορούν να δράσουν συλλογικά και όχι να απομονώνονται», σημειώνει ο κ. Κάντας. Το hackathon που διοργανώθηκε τον Απρίλιο στο Impact Hub Athens συγκέντρωσε περίπου 40 συμμετέχοντες από διάφορους επαγγελματικούς κλάδους, με στόχο τη δημιουργία ιδεών προσαρμογής στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η ιδέα των #CoolRoutes αναδείχθηκε νικήτρια και πήρε το δρόμο προς την υλοποίηση, με αρχική χρηματοδότηση 2.000 ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή του καλοκαιριού του 2026. «Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθεί ένα εργαλείο από τους ίδιους τους χρήστες, που θα διευκολύνει τις μετακινήσεις αξιοποιώντας σημεία δροσιάς», εξηγεί ο κ. Κάντας.
Τα ευρήματα της έρευνας και οι επόμενες δράσεις
Έρευνα της Mindworks Lab μέσω του Heatwave Monitor δείχνει ότι πάνω από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν έντονα επηρεασμένοι από τους καύσωνες, ενώ η πλειονότητα τους θεωρεί σοβαρή απειλή για το μέλλον. Έξι στους δέκα πιστεύουν ότι οι κοινότητες πρέπει να αναλάβουν δράση αν η κυβέρνηση δεν μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες, αλλά μόνο ένας στους τέσσερις θεωρεί ότι αυτό είναι εφικτό.
Η κα Γκαράνη επισημαίνει την αντίφαση μεταξύ πρόθεσης και εμπιστοσύνης: «Αναγνωρίζουμε ότι πρέπει να δράσουμε συλλογικά, αλλά δεν έχουμε την απαραίτητη εμπιστοσύνη. Ενδιαφέρον είναι ότι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα για δράση είναι η αξιοποίηση των προσωπικών ταλέντων».
Σύμφωνα με την έρευνα, οι γυναίκες και η Generation Z εμφανίζονται πιο ευάλωτες στα κύματα καύσωνα – το 61% των γυναικών και το 67% των νέων δηλώνουν έντονα επηρεασμένοι, έναντι 44% των ανδρών.
Η Mindworks Lab σκοπεύει να στηρίξει και άλλες ιδέες που διακρίθηκαν στο hackathon, όπως τη δράση «Χούφτα-λα & μαμούνια» για διαγενεακή φύτευση σε γειτονιές, και την πρόταση «Το άλλο 112» για τη δημιουργία μικροδικτύων γυναικών αλληλοφροντίδας σε περιόδους καύσωνα. «Όλες οι ιδέες μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή του αφηγήματος», υπογραμμίζει η κα Γκαράνη.
Ένα νέο θετικό αφήγημα για τη ζωή στην πόλη
Ο κ. Κάντας σημειώνει ότι οι επιπτώσεις των καυσώνων δεν περιορίζονται στην υγεία, αλλά επεκτείνονται σε κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις. «Πρέπει να δούμε το ζήτημα ολιστικά, όχι μόνο ως έκτακτο φαινόμενο αλλά ως πρόκληση με κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις», αναφέρει.
Η κα Γατσίνου τονίζει τη σημασία του θετικού αφηγήματος: «Η μετακίνηση στην πόλη δεν είναι απλώς δυσβάσταχτη· για κάποιους είναι επικίνδυνη. Όμως μπορούμε να φωτίσουμε το πρόβλημα θετικά, δείχνοντας ότι η λύση βρίσκεται στην περισσότερη σκιά, στο πράσινο και στον καλύτερο αερισμό των πόλεων».
«Οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν. Το ζητούμενο είναι να βρούμε τρόπους αλληλοβοήθειας, να στηρίξουμε ο ένας τον άλλον και να προωθήσουμε λύσεις που κάνουν τη ζωή στην πόλη πιο ανθρώπινη», καταλήγει.
