Η Πολωνία αναδείχθηκε στην πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπέγραψε επίσημα τη συμμετοχή της στο νέο πρόγραμμα SAFE, σηματοδοτώντας μια τομή στην ευρωπαϊκή προσέγγιση για την άμυνα και τον επανεξοπλισμό. Το ζήτημα αποκτά διπλή σημασία: οικονομική — λόγω του μεγέθους της χρηματοδότησης — και γεωστρατηγική, καθώς η Βαρσοβία φιλοδοξεί να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Το πακέτο που εξασφάλισε η Πολωνία ανέρχεται σε 43,7 δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού προγράμματος SAFE, και είναι το μεγαλύτερο ανάμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη — πολύ μπροστά από μεγάλους ευρωπαϊκούς παίκτες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία.
Το SAFE — Security and Armament Financing for Europe — προσφέρει μακροπρόθεσμα δάνεια με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους (επιτόκια γύρω στο 3%) και περιόδους αποπληρωμής που μπορούν να φτάσουν έως και τα 45 χρόνια. Στόχος είναι η ταχεία αναβάθμιση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρώπης απέναντι σε νέες γεωπολιτικές απειλές.
Η Πολωνία αναμένεται να λάβει μέχρι τα τέλη Μαΐου μια πρώτη προκαταβολή περίπου 6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το 89% αυτών των πόρων θα διοχετευθεί απευθείας στην πολωνική αμυντική βιομηχανία και σε στρατιωτικές επενδύσεις εντός της χώρας.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων της Βαρσοβίας είναι το πρόγραμμα «Ασπίδα της Ανατολής» για την ενίσχυση της άμυνας στα ανατολικά σύνορα, η ανάπτυξη αντι-drone συστημάτων, η αεράμυνα, η ενίσχυση του πυροβολικού και η αναβάθμιση στρατιωτικών υποδομών μεταφοράς — τομείς που δείχνουν σαφώς την κατεύθυνση στρατιωτικής αυτοδυναμίας και ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ χαρακτήρισε την υπογραφή «ιστορική στιγμή», υπογραμμίζοντας ότι η επένδυση αφορά όχι μόνο την Πολωνία αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. «Ενώ σήμερα εμείς είμαστε ικανοποιημένοι εδώ, στη Μόσχα βρίσκονται σίγουρα σε πολύ χειρότερη διάθεση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τουσκ, συνδέοντας ευθέως το SAFE με την ευρωπαϊκή αποτροπή απέναντι στη Ρωσία.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας Andrius Kubilius, σημειώνοντας ότι η Βαρσοβία αναλαμβάνει «τη μεγαλύτερη ευθύνη στην ευρωπαϊκή άμυνα» λαμβάνοντας και τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση.
Η έλευση του SAFE στη δημόσια σφαίρα όμως δεν ήταν χωρίς εσωτερικές τριβές. Ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι άσκησε βέτο στη σχετική νομοθεσία, θεωρώντας ότι το πρόγραμμα δημιουργεί υπερβολικό μακροπρόθεσμο εξωτερικό χρέος, και πρότεινε εναλλακτική χρηματοδότηση μέσω των αποθεμάτων χρυσού και των κερδών της πολωνικής κεντρικής τράπεζας — μία πρόταση που η κυβέρνηση Τουσκ χαρακτήρισε μη ρεαλιστική και επικίνδυνη.
Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, η κυβέρνηση υιοθέτησε ένα νομικό «plan B», δίνοντας στους υπουργούς Άμυνας και Οικονομικών τη δυνατότητα να υπογράψουν απευθείας μέσω της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας BGK, παρακάμπτοντας την ανάγκη προεδρικής υπογραφής. Η κίνηση ενεργοποίησε τη συμφωνία, αλλά όξυνε την πολιτική πόλωση στο εσωτερικό της χώρας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιτάχυνε τη μεταστροφή της Πολωνίας: αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες, ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας και διεκδίκηση κεντρικού ρόλου στην ευρωπαϊκή ασφάλεια συνθέτουν το νέο αφήγημα. Το SAFE λειτουργεί ως σύμβολο αυτής της μετάβασης — μιας Ευρώπης που επανεξοπλίζεται μαζικά και μιας Πολωνίας που φιλοδοξεί να βρεθεί στο επίκεντρο αυτής της ιστορικής μεταμόρφωσης.
