Πάνω από τετρακόσιοι πρώην υπουργοί, πρεσβευτές και ανώτεροι κρατικοί λειτουργοί χωρών της Ευρώπης απευθύνονται σήμερα, με ανοικτή επιστολή, στους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητώντας να «δράσουν τώρα» απέναντι στην «παράνομη προσάρτηση» της Δυτικής Όχθης που, όπως υποστηρίζουν, προωθεί η κυβέρνηση του Ισραήλ μέσω του σχεδίου E1 για την ανέγερση χιλιάδων νέων κατοικιών εποίκων.
Οι 448 υπογράφοντες —μεταξύ των οποίων ο πρώην αντιπρόεδρος της Κομισιόν Τζουζέπ Μπορέλ και ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου Γκι Φέρχοφστατ— προειδοποιούν ότι «η ΕΕ και τα κράτη μέλη της, σε συνεργασία με τους εταίρους τους, πρέπει να λάβουν άμεσα μέτρα για να αποτρέψουν το Ισραήλ να συνεχίσει την παράνομη προσάρτηση παλαιστινιακών εδαφών στην Δυτική Όχθη».
Στην επιστολή τονίζεται επίσης ότι την 1η Ιουνίου «η ισραηλινή κυβέρνηση έχει πρόθεση να δημοσιεύσει λεπτομερείς προσκλήσεις υποβολής προσφορών για την ανάπτυξη της ζώνης E1» —μιας ζώνης που, αν υλοποιηθεί, θα κόψει στα δύο τη Δυτική Όχθη και θα αποκλείσει οποιαδήποτε εδαφική συνέχεια μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους. Τον Δεκέμβριο, αρμόδια ισραηλινή αρχή δημοσιοποίησε πρόσκληση για μειοδοτικό διαγωνισμό σχετικά με την ανέγερση 3.400 κατοικιών σε περιοχή 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ανατολικά της Ιερουσαλήμ.
Οι υπογράφοντες καλούν την ΕΕ να δράσει «τώρα—ειδικά κατά το συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της 11ης Μαΐου», και προσθέτουν ότι «η ΕΕ πρέπει, κατ’ ελάχιστον, να προχωρήσει στην επιβολή στοχευμένων κυρώσεων», συμπεριλαμβανομένων ιδίως ακυρώσεων «θεωρήσεων διαβατηρίων» και απαγόρευσης «εμπορικών δραστηριοτήτων στην ΕΕ», εναντίον όσων εμπλέκονται «σε δραστηριότητες παράνομου εποικισμού», με ιδιαίτερη έμφαση σε όσους «προωθούν» και «θέτουν σε εφαρμογή» το σχέδιο «για τη ζώνη E1».
Το κάλεσμα περιλαμβάνει επίσης αναφορά στους στόχους των κυρώσεων: φυσικά και νομικά πρόσωπα που εμπλέκονται στην υλοποίηση του σχεδίου, όπως «πολιτικοί, ηγέτες οικισμών, η ισραηλινή ‘κτηματολογική υπηρεσία’, αντιπρόσωποι των τοπικών αρχών, πολεοδόμοι, δικηγόροι, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, εργολάβοι κατασκευής ακινήτων, επιχειρηματίες, τράπεζες και άλλοι χρηματοοικονομικοί θεσμοί».
Ο ΟΗΕ, η ΕΕ και ηγέτες διάφορων κρατών είχαν ήδη καλέσει την ισραηλινή κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να ακυρώσει το σχέδιο. Η νέα ανοικτή επιστολή ενισχύει αυτή την πίεση, ενώ προειδοποιεί για την επικείμενη φάση δημοπράτησης που μπορεί να ξεκινήσει τον Ιούνιο.
Η Δυτική Όχθη είναι παλαιστινιακό έδαφος, γειτονικό προς την Ιορδανία, που τελεί υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967. Πέραν της ανατολικής Ιερουσαλήμ, που το Ισραήλ κατέχει και έχει προσαρτήσει, πάνω από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σήμερα στη Δυτική Όχθη σε οικισμούς που ο ΟΗΕ θεωρεί παράνομους σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ανάμεσα σε περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους.
Ο εποικισμός δεν σταμάτησε ποτέ από το 1967, αλλά επιταχύνθηκε επί της σημερινής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Νετανιάχου, η οποία χαρακτηρίζεται ως η πιο δεξιά στην ιστορία του Ισραήλ —ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας στις 7 Οκτωβρίου 2023. Έκτοτε, η βία ανάμεσα στον παλαιστινιακό πληθυσμό, τον ισραηλινό στρατό και ισραηλινούς εποίκους έχει κλιμακωθεί, σχεδόν καθημερινά φονική.
Σημειωτέον ότι, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, η αύξηση των ισραηλινών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη έσπασε ρεκόρ το 2025, από τότε που ο ΟΗΕ άρχισε να τηρεί αναλυτικά δεδομένα για το θέμα το 2017.
