Ένα φιλόδοξο έργο αεροπορικής υποδομής στην Αιθιοπία, προϋπολογισμού 12,5 δισ. δολαρίων, φιλοδοξεί να αλλάξει την εικόνα των πτήσεων εντός Αφρικής και τις διεθνείς συνδέσεις της ηπείρου, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί κοινωνικές αντιδράσεις και εγείρει ερωτήματα για τις συνοδευτικές υποδομές και τη χρηματοδότηση.
Περίπου 30 μίλια νοτιοανατολικά της Αντίς Αμπέμπα, ξεκίνησαν τον Ιανουάριο οι εργασίες για το νέο αεροδρόμιο Bishoftu International, το οποίο ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Abiy Ahmed Ali, χαρακτήρισε ως «το μεγαλύτερο έργο αεροπορικής υποδομής στην ιστορία της Αφρικής».
Το Bishoftu αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2030 με δύο διαδρόμους και αρχική ικανότητα εξυπηρέτησης 60 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως. Σε επόμενες φάσεις η δυναμικότητα μπορεί να φτάσει τα 110 εκατομμύρια, ξεπερνώντας έτσι ακόμη και το Hartsfield-Jackson της Ατλάντα, που προβλέπεται να είναι το πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο του κόσμου το 2025.
Το έργο αναπτύσσεται από την κρατική Ethiopian Airlines, τη μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Αφρικής. Ο CEO της, Mesfin Tasew, δήλωσε ότι η εταιρεία θα χρηματοδοτήσει το 30% του κόστους, ενώ τα υπόλοιπα 8 δισ. δολάρια βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ιταλία.
Η πρόθεση της Ethiopian Airlines είναι το νέο αεροδρόμιο να λειτουργήσει κυρίως ως κόμβος transit και να ενισχύσει τη σύνδεση των αφρικανικών ουρανών. Ο CEO τόνισε ότι στόχος είναι το Bishoftu «να αποτελέσει για την Αφρική ό,τι είναι το Ντουμπάι ή η Ντόχα για τη Μέση Ανατολή — ένα ισχυρό περιφερειακό κέντρο με διεθνή συνδεσιμότητα». Όπως είπε, «η αεροπορική συνδεσιμότητα στην Αφρική υπολείπεται σημαντικά. Χρειαζόμαστε συνέργειες με άλλες αφρικανικές εταιρείες».
Η πρωτεύουσα, ωστόσο, διαθέτει ήδη τον κεντρικό κόμβο Bole International, ο οποίος έχει φτάσει στα όριά του και δεν επιτρέπει περαιτέρω επέκταση. Με το Bishoftu η Ethiopian Airlines φιλοδοξεί να αναπτύξει την επιβατική και εμπορική κίνηση της ηπείρου και να αξιοποιήσει καλύτερα το transit traffic.
Ο σχεδιασμός του νέου τερματικού έχει ανατεθεί στο αρχιτεκτονικό γραφείο Zaha Hadid Architects (ZHA). Εμπνευσμένο από τη Μεγάλη Ρηξιγενή Κοιλάδα της Αιθιοπίας, το σχέδιο περιλαμβάνει έναν κεντρικό κορμό που διακλαδίζεται σε τέσσερις πτέρυγες, με εσωτερικούς κήπους και αίθρια που αντικατοπτρίζουν τα τοπία και τις κουλτούρες της χώρας. Ο διευθυντής αεροπορικών έργων της ZHA, Cristiano Ceccato, δήλωσε: «Όταν οι ταξιδιώτες κάνουν μετεπιβίβαση, θέλουμε να νιώθουν τι σημαίνει Αιθιοπία· να αγγίζουν την Αφρική». Οι ημιυπαίθριοι χώροι αξιοποιούν το ήπιο κλίμα της περιοχής, προσφέροντας μια εμπειρία «κυριολεκτικά υπαίθρια».
Το νέο αεροδρόμιο προβλέπεται επίσης να ενισχύσει τις δυνατότητες εμπορευματικών μεταφορών της Αφρικής. Οι υποδομές θα μπορούν να διαχειρίζονται έως και 3,73 εκατομμύρια τόνους φορτίου ετησίως, στοιχείο που συνδέεται με τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Αφρικανικής Ηπείρου και τις ανάγκες ενδοηπειρωτικού εμπορίου.
Ο Landry Signé, εκτελεστικός διευθυντής στη Thunderbird School of Global Management του Πανεπιστημίου της Αριζόνα και senior fellow στο Brookings Institution, επισημαίνει ότι οι αφρικανικές αεροπορικές εταιρείες καταγράφουν τη μεγαλύτερη αύξηση στη ζήτηση μεταφοράς φορτίου παγκοσμίως, με άνοδο 15–16% ετησίως έναντι παγκόσμιου μέσου όρου 5,5%. Παρά ταύτα προειδοποίησε ότι η επιτυχία του Bishoftu θα εξαρτηθεί από συνοδευτικές υποδομές — οδικές, σιδηροδρομικές και τελωνειακές — και ότι, αν η άντληση των απαραίτητων κεφαλαίων καθυστερήσει, η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης το 2030 «θα είναι δύσκολο να τηρηθεί».
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται και η βιωσιμότητα, με χρήση τοπικών υλικών, φωτοβολταϊκών συστημάτων και μηχανισμών συλλογής όμβριων υδάτων. Παρά τη στρατηγική αυτή, η αεροπορία εξακολουθεί να ευθύνεται για περίπου 2–3% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂.
Η κατασκευή, όμως, έχει προκαλέσει σημαντικές κοινωνικές εντάσεις. Εκτιμάται ότι εκτοπίστηκαν πάνω από 15.000 άνθρωποι από 9.000 στρέμματα αγροτικής γης. Η Ethiopian Airlines αναφέρει ότι επενδύει 350 εκατ. δολάρια για την αποκατάσταση των πληγέντων, κατασκευάζοντας 1.400 κατοικίες με πλήρεις υποδομές. Τοπικά μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, μεταδίδουν ότι ορισμένοι κάτοικοι δεν έλαβαν αποζημίωση, μια πληροφορία που οι δημοτικές αρχές διαψεύδουν. Ο Signé σχολίασε πως ο εκτοπισμός αντιμετωπίζεται συχνά ως «ζήτημα logistics» αντί για πρόβλημα διακυβέρνησης και προειδοποίησε ότι τυχόν ανεπίλυτες κοινωνικές εντάσεις μπορεί να προκαλέσουν καθυστερήσεις και να επηρεάσουν την προσέλκυση επενδύσεων.
Το Bishoftu εντάσσεται σε ένα κύμα μεγάλων επενδύσεων στις αεροπορικές υποδομές της Αφρικής, όπως το έργο των 2 δισ. δολαρίων για το αεροδρόμιο Bugesera στη Ρουάντα και αναβαθμίσεις σε Καζαμπλάνκα, Κάιρο και Ναϊρόμπι. Στην Aviation Africa Summit του 2025 οι υπουργοί Μεταφορών υιοθέτησαν σχέδιο δράσης για την επιτάχυνση της Ενιαίας Αγοράς Αερομεταφορών της Αφρικής (SAATM), που επιτρέπει ελεύθερες πτήσεις μεταξύ κρατών-μελών. Από το 2018, 38 χώρες έχουν υπογράψει τη συμφωνία, δημιουργώντας πάνω από 110 νέες ενδοαφρικανικές διαδρομές· μελέτες δείχνουν ότι η πλήρης εφαρμογή της SAATM θα μπορούσε να αυξήσει την εσωτερική αεροπορική κίνηση έως και 141% και να μειώσει τις τιμές των εισιτηρίων κατά 35%.
Μικρότερες εταιρείες φοβούνται ότι τα οφέλη θα συγκεντρωθούν στους μεγάλους αερομεταφορείς. Η Christy Tawii της Euromonitor International επισημαίνει ότι η Ethiopian Airlines παραμένει κυρίαρχη δύναμη, αν και ο ανταγωνισμός εντείνεται. Όπως ανέφερε, το mega-αεροδρόμιο μπορεί να ενισχύσει την επιβατική και εμπορική κίνηση, αλλά η πραγματική πρόοδος «εξαρτάται από την εφαρμογή πολιτικών όπως η SAATM, η απελευθέρωση θεωρήσεων και η διατήρηση της ζήτησης».
Η επιτυχία του Bishoftu θα κριθεί τόσο από την ικανότητα ολοκλήρωσης και χρηματοδότησης του έργου όσο και από την ταυτόχρονη ανάπτυξη μεταφορικών και τελωνειακών υποδομών και από την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων που έχει ήδη προκαλέσει.
